Rusça dijital yenicilikler (neolojizmler) ve türkçe karşılıkları: Sözcük türetimsel, anlamsal, sözlükbilimsel ve biçemsel açıdan bir inceleme
Russian digital neologisms and their Turkish equivalents: A word-formation, semantic, lexicological, and stylistic analysis
- Tez No: 1020705
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZULFİYA ŞAHİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Batı Dilleri ve Edebiyatı, Linguistics, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: dijital iletişim, yenicilik, dijital yenicilik, Rusça-Türkçe eşdeğerlik, Rusça dijital yenicilikler sözlüğü, digital communication, neologism, digital neologism, Russian Turkish equivalence, Dictionary of Russian Digital Neologisms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital iletişim, günümüzde dilin söz varlığını yenileyen temel alanlardan biridir. İnternet, sosyal ağlar, mesajlaşma uygulamaları ve diğer çevrim içi platformlar; neoleksemlerin, neosememlerin ve neofrazemlerin ortaya çıktığı önemli kullanım alanları oluşturmaktadır. Bu nedenle dijital yeniciliklerin incelenmesi, çağdaş dildeki sözlüksel yenilenme süreçlerini anlamak açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada Rusça dijital yenicilikler, Türkçe karşılıklarıyla birlikte karşılaştırmalı ve sınıflandırma temelli olarak ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, Rusça dijital yeniciliklerin oluşum süreçlerini, anlamsal özelliklerini ve dijital söylemdeki kullanım işlevlerini ortaya koymak; ayrıca yenicilikler ile anlık sözcükler arasındaki ayrım ölçütlerini açıklamaktır. Bu doğrultuda Rus ve Türk dilbilim literatüründe yenicilik kavramına ilişkin yaklaşımlar incelenmiş, dijital iletişimin söz varlığının yenilenmesindeki rolü değerlendirilmiştir. Araştırmada doküman incelemesi, çevrim içi kaynak taraması, ölçüt örnekleme ve karşılaştırmalı değerlendirme yöntemlerinden yararlanılmış; çözümleme aşamasında ise sözcük türetimsel, anlamsal, sözlükbilimsel ve biçemsel çözümleme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma verisini dijital söylem ve sözlükbilimsel kaynaklardan derlenen Rusça dijital yenicilikler oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında hazırlanan sözlük verisi, 503 Rusça dijital yenicilikten oluşmaktadır. Rusça dijital yeniciliklerin ortak dijital iletişim koşulları altında ortaya çıktığı, ancak Türkçeye aktarım sürecinde her birimin doğrudan karşılık bulmadığı görülmüştür. Ayrıca yenicilikler ile anlık sözcükler arasındaki ayrımda yerleşiklik, tekrarlanabilirlik, bağlama bağlılık ve kullanım amacı gibi ölçütlerin belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın uygulamalı sonucu, 503 birimden oluşan Rusça Dijital Yenicilikler Sözlüğü adlı sözlük verisidir. Sözlük; neoleksem, neosemem ve neofrazem türlerine göre düzenlenmiş, Türkçe karşılıklarla desteklenmiştir. Bu yönüyle çalışma, yabancı dil olarak Rusça öğretimi, çeviri uygulamaları, sözlükbilim ve dijital söylem araştırmaları için kullanılabilecek uygulamalı bir kaynak sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Digital communication is one of the main areas that renews the vocabulary of language today. The Internet, social networks, messaging applications and other online platforms constitute important spheres of use in which neolexemes, neosememes and neophrasemes emerge. Therefore, the study of digital neologisms is important for understanding the processes of lexical renewal in contemporary language. In this study, Russian digital neologisms are examined together with their Turkish equivalents from a comparative and classification-based perspective. The aim of the study is to reveal the formation processes, semantic features and usage functions of Russian digital neologisms in digital discourse, as well as to explain the criteria that distinguish neologisms from occasional words. In this regard, approaches to the concept of neologism in Russian and Turkish linguistic traditions are examined, and the role of digital communication in the renewal of vocabulary is evaluated. The study uses document analysis, online source screening, criterion sampling and comparative evaluation methods. At the stage of analysis, word-formation, semantic, lexicographical and stylistic methods of analysis are applied. The research data consist of Russian digital neologisms compiled from Internet discourse and lexicographical sources. The dictionary data prepared within the scope of the study consist of 503 Russian digital neologisms. It has been observed that Russian digital neologisms emerge under common conditions of digital communication; however, not every unit has a direct equivalent in Turkish. It has also been concluded that criteria such as established use, reproducibility, context-dependence and purpose of use are decisive in distinguishing neologisms from occasional words. The practical result of the study is the Dictionary of Russian Digital Neologisms, consisting of 503 units. The dictionary is organized according to three types of linguistic units: neolexemes, neosememes and neophrasemes, and is supported with Turkish equivalents. In this respect, the study provides an applied resource that can be used in teaching Russian as a foreign language, translation practice, lexicography and digital discourse research.
Benzer Tezler
- 1928-1938 yılları arası Harf Devrimi'nin Türk grafik tasarımına yansımaları
Reflections of the Alphabet Revolution between the years of 1928-1938 onto the Turkish graphic design
ÖZLEM UYAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2021
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. FUAT AKDENİZLİ
- How to govern military ai: On the global governance of artificial intelligence from an international security perspective
Askeri yapay zeka nasıl yönetilmeli: Uluslararası güvenlik perspektifinden yapay zekanın küresel yönetimi
ONUR TÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Savunma ve Savunma Teknolojileriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EMİNE ASLI ÇALKIVİK
- Dijital filoloji bağlamında duyu araştırmaları:“Koku”kavramının Rusça ulusal derlem temelli analizi
Sensory studies in the context of digital philology: A corpus-based analysis of the concept of“smell”in the Russian national corpus
HATİCE CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLENA KOZAN
- Dijital medya kapsamında kamuoyu dezenformasyonu: Rusya-Ukrayna Savaşı örneği
Public disinformation in the scope of digital media: The case of the Russia-Ukraine War
IMAD ESSMAT HAMMEDI AL-ALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
GazetecilikBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TUNCAY ERDEM
- Identity and informal social networks among Russian-speaking migrants in Türkiye
Türkiye'deki Rusça konuşan göçmenler arasında kimlik ve enformel sosyal ağlar
DANA KARIMBAYEVA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN GÜNEŞ