Gemilerin yakıt ikmali sürecinde hataların Fuzzy-HAZOP yöntemleri ile risk analizi
Fuzzy-HAZOP based risk analysis of errors in ship bunkering operations
- Tez No: 1020920
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞENGÜL ŞANLIER UÇAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Denizcilik, Deniz Bilimleri, Gemi Mühendisliği, Marine, Marine Science, Marine Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, yük gemilerinde gerçekleştirilen yakıt ikmali operasyonları L-Tipi Matris, Fuzzy-HAZOP metodolojisi kullanılarak sistematik biçimde analiz edilmiştir. Analiz süreci; başlangıç hazırlıkları, yakıt ikmali öncesi aşama, yakıt ikmali esnası ve yakıt ikmali sonrası süreç olmak üzere dört temel operasyonel aşama üzerinden yürütülmüştür. Başlangıç hazırlıkları aşamasında tespit edilen sapmaların risk değerlerinin RD:24 -56 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Bu aşamada en kritik sapmalar; zabitler arası görev dağılımının net olarak anlaşılmaması, yakıt alma istasyonu, köprüüstü ve makine dairesi arasında haberleşme ağının kopması ve yangın önlemlerine uyulmaması olarak tespit edilmiştir. Bu sapmaların her biri RD:56 düzeyinde değerlendirilmiştir. Yerel düzenlemelere yeterince aşina olunmaması ise RD:48 değeriyle yüksek öncelikli bir diğer sapma olarak belirlenmiştir. Sonuç dağılımında ise deniz kirliliği %41,30 ile en baskın kategori olmuş, bunu finansal cezalar ve operasyonel gecikmeler izlemiştir. Yakıt ikmali öncesi aşamada toplam 27 potansiyel sapma tanımlanmıştır. Bu aşamada maksimum trim değerinin ve maksimum yatma açısının belirlenmemesi ile geminin sahile veya yakıt barcına bağlantısını sağlayan halatların patlaması ya da boşta kalması RD:56 düzeyinde en kritik sapmalar olarak değerlendirilmiştir. Bu aşamada en sık tekrar eden nedenin personelin yeterli bilgiye ve dikkate sahip olmaması olduğu görülmüştür. Sonuçlar bakımından deniz kirliliği %37,68, operasyonel gecikmeler %30,43 ve finansal cezalar %8,70 oranında belirlenmiştir. Yakıt ikmali esnasında gerçekleştirilen Fuzzy-HAZOP değerlendirmesinde 15 potansiyel sapma belirlenmiştir. Bu aşamada en kritik sapmalar RD:48 düzeyinde yoğunlaşmıştır. Bu aşamadaki en sık nedenler; haberleşme cihazlarının bozulması veya şarjlarının bitmesi, düzenli bakım-tutumun yapılmaması ve ekipman hatasıdır. Sonuç dağılımında deniz kirliliği %41,38, operasyonel gecikmeler %31,03 ve finansal yaptırımlar %20,69 oranında belirlenmiştir. Yakıt ikmali sonrası süreçte ise yedi potansiyel sapma tespit edilmiştir. Manifold bağlantılarının düzgün kapatılamaması ve körlenememesi RD:48 ile en kritik sapma olarak belirlenmiştir. Bu aşamada valf arızası ve uygun cıvata, somun ve conta kullanılmaması %25,00 oranla en sık tekrar eden nedenlerdir. Sonuç dağılımında deniz kirliliği %58,33 ile en baskın kategori olmuş; bunu finansal yaptırımlar ve operasyonel gecikmeler izlemiştir. Genel olarak bulgular, yakıt ikmali operasyonlarında risklerin tekil ekipman arızalarından ziyade insan, teknik sistem, prosedür, iletişim ve düzenleyici farkındalık arasındaki etkileşimden kaynaklandığını göstermektedir. Bu yönüyle Fuzzy-HAZOP yaklaşımı, klasik HAZOP'un sistematik sapma belirleme gücünü bulanık mantığın belirsizlikleri modelleme kapasitesiyle birleştirerek, yakıt ikmali operasyonlarındaki risklerin daha önceliklendirilmiş biçimde değerlendirilmesine katkı sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
In this study, bunkering operations conducted on cargo ships were systematically analyzed using the Fuzzy-HAZOP methodology. The analysis process was carried out across four main operational stages: initial preparations, pre-bunkering stage, during-bunkering stage, and post-bunkering process. It was determined that the risk values of the deviations identified during the initial preparations stage ranged between RV:24-56. The most critical deviations in this stage were identified as the lack of a clear understanding of task distribution among officers, communication failure between the bunkering station, bridge, and engine room, and non-compliance with fire precautions. Each of these deviations was evaluated at the RV:56 level. Insufficient familiarity with local regulations was determined as another high-priority deviation with an RV:48 value. In terms of the consequence distribution, marine pollution was the most dominant category with 41.30%, followed by financial penalties and operational delays. A total of 27 potential deviations were defined in the pre-bunkering stage. In this stage, the failure to determine the maximum trim value and maximum heel angle, along with the parting or slackening of mooring lines securing the ship to the shore or fuel barge, were evaluated as the most critical deviations at the RV:56 level. The most frequent cause in this stage was found to be the lack of adequate knowledge and attention among crew. Regarding the consequences, marine pollution was determined at 37.68%, operational delays at 30.43%, and financial penalties at 8.70%. In the Fuzzy-HAZOP evaluation conducted during the bunkering stage, 15 potential deviations were identified. The most critical deviations in this stage were concentrated at the RV:48 level. The most frequent causes in this stage were the malfunction or depletion of battery charges of communication devices, lack of regular maintenance, and equipment failure. In the consequence distribution, marine pollution was determined at 41.38%, operational delays at 31.03%, and financial sanctions at 20.69%. In the post-bunkering process, seven potential deviations were detected. Improper closing and blanking of manifold connections was identified as the most critical deviation with RV:48. In this stage, valve failure and the use of inappropriate bolts, nuts, and gaskets were the most frequent causes with a rate of 25.00%. In the consequence distribution, marine pollution was the most dominant category with 58.33%, followed by financial sanctions and operational delays. Overall, the findings indicate that risks in bunkering operations arise from the interaction between human factors, technical systems, procedures, communication, and regulatory awareness, rather than single equipment failures. In this regard, the Fuzzy-HAZOP approach contributed to a more prioritized evaluation of risks in bunkering operations by combining the systematic deviation identification power of classical HAZOP with the uncertainty modeling capacity of fuzzy logic.
Benzer Tezler
- Çanakkale Harekâtı'nda İngiliz denizaltıları
The Royal Navy submarines in the Gallipoli Campaign
ABDULLAH BURAK KANDAŞ
Doktora
Türkçe
2025
TarihÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİTHAT ATABAY
- Gemi kaynaklı egzoz emisyonları azaltma yöntemlerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of ship-based exhaust emissions reduction methods
EMİR EJDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASİN ARSLANOĞLU
- Mathematical modeling and optimization of vessel route selection and refueling decisions
Gemi rota seçimi ve yakıt ikmali kararlarının matematiksel modelleme ve optimizasyonu
BAŞAK SAMUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN OR
- LNG powered cruıse shıp's co2 emıssıons and cıı calculatıon comparatıve analysıs
Doğalgaz ile çalışan yolcu gemilerinin karbondioksit salınımı ve karbon yoğunluk göstergesi hesaplamasının karşılaştırmalı analizi
ELİF TÜRKMEN UĞUR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASİN ARSLANOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYFUN UYANIK
- Liman içi çalkantılarını azaltmak için liman ağzı ve ana dalgaların optimize edilmesi
Başlık çevirisi yok
AHMED M.W. ALHASAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Gelişim Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN PAŞA