Farkındalık ve öz şefkat temelli bilişsel eğitimin yaşlı yetişkinlerin bilişsel fonksiyonları üzerindeki etkisi
The effectiveness of mindfulness and self-compassion based cognitive training on cognitive functions in older adults
- Tez No: 1021101
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇE YAĞMUR GÜNEŞ GENCER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Geriatri, Geriatrics
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, Mindfulness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gerontoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, farkındalık (mindfulness) ve öz şefkat temelli bilişsel eğitim müdahalesinin, yaşlı yetişkinlerin bilişsel işlevleri ve depresyon düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü deneysel desende tasarlandı. Çalışmaya 60-83 yaş aralığında (Ort=68,59±6,15) 53 yaşlı yetişkin katıldı. Katılımcılar, müdahale (n=26) ve kontrol (n=27) grubu olarak iki gruba ayrıldı. Müdahale grubuna sekiz hafta boyunca haftada bir kez farkındalık, öz şefkat ve bilgisayar temelli bilişsel egzersizleri içeren bir eğitim verildi. Süreç ev ödevleri ile desteklendi. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale uygulanmadı. Veriler, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), Mini Mental Durum Testi (MMDT), Sözel Akıcılık Testi ve Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDS) ile toplandı. Analizlerde Ki-kare, Mann-Whitney U, Wilcoxon, ANCOVA ve Kısmi Spearman Korelasyonu kullanıldı. Bulgular: Müdahale grubunda MoCA (p<0,001), MMDT (p<0,001), kategorik akıcılık (p=0,035), fonemik akıcılık (p<0,001) ve GDS (p=0,013) puanlarında anlamlı iyileşmeler saptandı. Kontrol grubunda istatiksel olarak anlamlı değişim gözlenmedi. ANCOVA sonuçları, katılımcıların başlangıç bilişsel fonksiyonları, başlangıç depresyon düzeyleri, yaş ve eğitim durumları kontrol edildikten sonra, müdahale grubunun son-test MoCA puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermiştir (p<0.001). Korelasyon analizleri, müdahalenin en çok başlangıçta düşük performans gösteren bireylere fayda sağladığını ortaya koydu (r=-0,754; p<0,001). Sonuç: Farkındalık ve öz şefkat temelli bilişsel eğitim, yaşlı yetişkinlerde bilişsel işlevleri iyileştirmede ve depresif belirtileri azaltmada etkili bir müdahale olarak karşımıza çıkmaktadır. Programın, özellikle risk altındaki yaşlı yetişkinler için gerontolojik hizmetlerde kanıta dayalı bir müdahale olarak kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to examine the effects of a cognitive training intervention based on mindfulness and self-compassion on the cognitive functions and levels of depression in older adults. Method: The study employed a randomized controlled experimental design. A total of 53 older adults aged 60-83 years (Mean=68.59±6.15) participated. Participants were randomly assigned to intervention (n=26) and control (n=27) groups. The intervention group received training once a week for eight weeks, comprising mindfulness, self-compassion and computer-based cognitive exercises, supplemented with homework assignments. The control group received no intervention. Data were collected using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA), Mini-Mental State Examination (MMSE), Verbal Fluency Test, and Geriatric Depression Scale (GDS). Chi-square, Mann-Whitney U, Wilcoxon, ANCOVA, and Partial Spearman Correlation analyses were conducted. Results: The intervention group demonstrated significant improvements in MoCA (p<0.001), MMSE (p<0.001), category fluency (p=0.035), phonemic fluency (p<0.001), and GDS (p=0.013) scores. No significant changes were observed in the control group. ANCOVA results revealed that, after controlling for baseline cognitive function, baseline depression levels, age, and education years, the intervention group had significantly higher post-test MoCA scores than the control group (p <0.001). Correlation analyses revealed that the intervention particularly benefited individuals with lower baseline performance (r=-0.754; p<0.001). Conclusion: Mindfulness and self-compassion based cognitive training appears to be an effective intervention for improving cognitive functions and reducing depressive symptoms in older adults. It is recommended that the programme be used as an evidence-based protocol for gerontological services, particularly for at-risk older adult populations.
Benzer Tezler
- Kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin bakım vericilerine uygulanan bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının, bilişsel kontrol ve esneklik, psikolojik iyi oluş ve öz şefkat üzerine etkisi
Effect of a mindfulness-based stress reduction program forcaregivers of individuals with chronic mental illness oncognitive control and flexibility , psychological well-beingand self-compassion
ÖMER USLU
Doktora
Türkçe
2025
PsikiyatriAydın Adnan Menderes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE ÖNER
- Riskli birimlerde çalışan hemşirelerde bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının tükenmişlik, klinik karar verme ve varoluşsal kaygı üzerine etkisi
The effect of a mindfulness-based psychoeducation program on burnout, clinical decision-making, and existential anxiety among nurses working in high-risk units
FATMA BOĞAN
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİRGÜL ÖZKAN
- Kadınlara sunulan dans ve hareket temelli psikososyal desteğin karma desen ile değerlendirilmesi
Evaluation of dance and movement based psychosocial support presented to women with mixed design
SENA ÇELİK
- Dini içerikli psiko-eğitim temelli grupla psikolojik danışmanın psikolojik sağlamlık, ebeveyn stresi ve ruminasyon düzeylerine etkisi (Özel gereksinimli çocuğu olan anneler üzerine bir araştırma)
The effect of a religiously integrated psycho-educational group counseling program on psychological resilience, parenting stress, and rumination levels: A study on mothers of children with special needs
GÜLSÜM ÇELİK İSKENDEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK KARACA
- Oyunculukta karakter yaratımı ve oyuncu psikolojisi
Character creation in acting and actor psychology
CEREN KARAŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sahne ve Görüntü SanatlarıBursa Uludağ ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN HELVACI