Dini içerikli psiko-eğitim temelli grupla psikolojik danışmanın psikolojik sağlamlık, ebeveyn stresi ve ruminasyon düzeylerine etkisi (Özel gereksinimli çocuğu olan anneler üzerine bir araştırma)
The effect of a religiously integrated psycho-educational group counseling program on psychological resilience, parenting stress, and rumination levels: A study on mothers of children with special needs
- Tez No: 969018
- Danışmanlar: PROF. DR. FARUK KARACA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Grupla psikolojik danışma, Psikolojik sağlamlık, Group counselling, Resilience
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, dini içerikli psiko-eğitim temelli grupla psikolojik danışmanın özel gereksinimli çocuğu olan annelerin; psikolojik sağlamlık düzeylerini artırma, ebeveynlik streslerini azaltma ve ruminatif düşünme biçimlerini azaltma üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desenle gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, 12'si deney, 12'si kontrol grubunda olmak üzere toplam 24 özel gereksinimli çocuğa sahip anneden oluşmaktadır. Deney grubuna, 10 oturumluk dini içerikli psiko-eğitim temelli grupla psikolojik danışma programı uygulanmıştır; kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Dini içerikli psiko-eğitim temelli grupla psikolojik danışma programı; bireylerin dini ve ruhsal yönlerini bütüncül bir yaklaşımla merkeze alarak psikolojik sağlamlıklarını desteklemeye, stresle başa çıkma becerilerini geliştirmeye ve ruminatif düşüncelerini azaltmaya yönelik hazırlanmıştır. Programın içeriğinde; Kur'ân-ı Kerîm ayetleri ve hadislerle desteklenmiş, dini-manevi temalar (şükür, sabır, tevekkül, dua, takva), ABC modeli, bilişsel yeniden yapılandırma, öz-şefkat geliştirme, mindfulness temelli farkındalık egzersizleri ve kontrol edilebilirlik bilinci vb. psikolojik danışma teknikleri eklektik bir biçimde, bütüncül bir yapı içerisinde kültürel değerlere duyarlı, bireylerin ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde harmanlanmıştır. Veriler,“Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği”,“Ruminatif Düşünme Biçimi Ölçeği”ve“Ebeveynlik Stresi Ölçeği”ile toplanmış; analizlerde betimsel istatistikler, nonparametrik analizler (Mann-Whitney U testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi) ve etki büyüklüğü katsayıları kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, uygulanan dini içerikli müdahale programının deney grubundaki annelerin psikolojik sağlamlıklarını anlamlı düzeyde artırdığını; ruminatif düşünme biçimleri ve ebeveynlik stres düzeylerini ise anlamlı biçimde azalttığını göstermiştir. Ayrıca ebeveynlik stresinin alt boyutları olan ebeveynlik ödülleri, stresör algısı, kontrol edilebilirlik ve ebeveynlik memnuniyeti değişkenlerinde de deney grubu lehine anlamlı iyileşmeler tespit edilmiştir. Kontrol grubunda ise istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, dini içerik eklenmiş psikoeğitim temelli grupla psikolojik danışamın, özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin ruhsal iyilik hallerini güçlendirmede etkili bir müdahale yöntemi olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine the effect of religiously integrated psycho- education-based group counseling on increasing the psychological resilience levels, reducing the parenting stress, and decreasing the ruminative thinking styles of mothers who have children with special needs. The research was conducted using a pre-test–post-test control group experimental design. The study group consisted of a total of 24 mothers of children with special needs, with 12 in the experimental group and 12 in the control group. The experimental group participated in a 10-session religiously integrated psycho-education-based group counseling program, while no intervention was provided to the control group. The religiously integrated psycho-education-based group counseling program was designed to support individuals' psychological resilience by holistically centering their religious and spiritual aspects, to enhance their stress-coping skills, and to reduce their ruminative thoughts. The program content included religious–spiritual themes supported by verses from the Qur'an and hadiths (gratitude, patience, trust in God, prayer, piety), the ABC model, cognitive restructuring, self-compassion development, mindfulness-based awareness exercises, and the concept of controllability, along with various psychological counseling techniques. These elements were integrated in an eclectic manner, within a holistic structure, in a way that is culturally sensitive and responsive to the needs of individuals. Data were collected using the“Brief Resilience Scale,”the“Ruminative Thinking Style Questionnaire,”and the“Parenting Stress Scale”; descriptive statistics, non-parametric analyses (Mann–Whitney U test, Wilcoxon signed-rank test), and effect size coefficients were used in the analyses. The findings indicated that the religiously integrated intervention program significantly increased the psychological resilience of mothers in the experimental group, and significantly reduced their ruminative thinking styles and parenting stress levels. Moreover, significant improvements in favor of the experimental group were found in the sub-dimensions of parenting stress, namely parenting rewards, perception of stressors, controllability, and parenting satisfaction. No statistically significant change was observed in the control group. In conclusion, this study reveals that religiously integrated psycho-education-based group counseling is an effective intervention method for strengthening the mental well-being of mothers who have children with special needs.
Benzer Tezler
- Dini içerikli psiko-eğitimin dini içerikli obsesyon ve kompulsiyonlar üzerindeki etkililiği: Vaka çalışması
The effectiveness of religiously extended psycho-education on obsessions and compulsions with religious content: Case study
BEYZA KARAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHA BURAK TOPRAK
- Dini içerikli psiko-eğitim eklenmiş bilişsel davranışçı grup psikoterapisinin dini içerikli obsesyon ve kompulsiyonları olan hastalardaki etkililiği
Effectiveness of religious psycho-education integrated cognitive behavioral group therapy in the treatment of the patients with religious obsessions and compulsions
TAHA BURAK TOPRAK
Doktora
Türkçe
2022
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. HAKAN TÜRKÇAPAR
- Dini iletişimde hutbe
Khutbe in the religious communication
KASIM KOCAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
DinSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SEZAİ KÜÇÜK
- Geçici koruma statüsündeki Suriyeli kadın hastaların psiko-sosyal destek durumlarının ve sosyal hizmet ihtiyaçlarının belirlenmesi
Determining of social work needs and psychosocial support status of Syrian women patients under temporary potection status
SATI GÜL KAPISIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyal HizmetAnkara ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN ÇİFCİ
- Yaygın din eğitimi kapsamında kadının eğitimi
Education of woman in the context of informal religious education
AYŞEGÜL GÜN
Doktora
Türkçe
2011
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ