Selçuklu ilçesinde eğitim araştırma aile sağlığı merkezlerine başvuranların yenidoğan taramalarında sağlık hizmetleri sistemine çok boyutlu güven ölçeği düzeyi ile sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examination of the multidimensional trust in the healthcare system, health literacy, and related factors among applicants to training and research family health centers in Selçuklu district regarding newborn screenings
- Tez No: 1021466
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH KARA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Yenidoğan taramaları, sağlık sistemine güven, sağlık okuryazarlığı, 1 yaş altı çocuğu olan ebeveyn, Newborn screenings, trust in the healthcare system, health literacy, parents of children under one year old
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Sağlık sistemine duyulan güven ve sağlık okuryazarlığı, toplum sağlığı açısından kritik öneme sahip yenidoğan taramalarına katılımı etkileyen önemli faktörler arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, Konya ili Selçuklu ilçesinde bulunan Eğitim Araştırma Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran bireylerin yenidoğan taramaları konusunda sağlık hizmetleri sistemine duyduğu güven düzeyi ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki incelemek, sağlık sistemine güvenin farklı boyutları ele alınarak, sağlık okuryazarlığını etkileyen sosyodemografik faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Gönüllülük esasına dayalı olarak sözel onamları alınan 315 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma Konya Selçuklu ilçesinde bulunan iki eğitim ve araştırma aile sağlığı merkezine (17 Nolu ASM VE 28 Nolu ASM) herhangi bir sebeple 2025 yılının Şubat, Mart, Nisan aylarında başvurmuş 1 yaş altı çocuğu olan ebeveynlerde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemokgrafik veri formu, Sağlık Hizmetleri Sistemi Çok Boyutlu Güven Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Türkiye Ölçeğinden (TSOY-32) oluşan anket formu kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların en küçüğü 19 en büyüğü 55 yaşındaydı ve yaş ortalaması 32.7 idi. Çalışmaya dahil edilen kişilerin %59.4'ü (n=187) kadın, %40.6'sı (n=128) erkeklerden oluşmaktadır. Katılımcıların Sağlık Bakım Sistemine Çok Boyutlu Güven Ölçeğinden aldıkları puanlara bakıldığında toplam ölçek puan ortalaması 56.9±9.9 (ortanca=58.0)' dur. Katılımcıların Sağlık Okuryazarlığı ölçeğinden (TSOY-32) aldıkları puanlara bakıldığında toplam puanların ortalaması 31.0 ±9.5 (ortanca=30.7)'tır. Yenidoğan taramaları nasıl olmalı sorusuna verilen cevaplar ile ilişkili faktörler lojistik regresyon analizinde incelenmiştir. Aylık gelir ve sağlık okuryazarlığı ile yenidoğan taramaları nasıl olmalı sorusuna verilen yanıtlar arasında istatistiksel olarak önemli bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmada katılımcıların sağlık sistemine güven düzeyi orta seviyede bulunmuş; kadınlar, bekarlar ve yüksek gelir grubunun daha yüksek güven sergilediği görülmüştür. Katılımcıların çoğu yetersiz-sınırlı sağlık okuryazarlığına sahip olup bu durum eğitim, gelir ve ebeveynin sağlık alanında çalışmış olmasıyla artmıştır. Yenidoğan taramalarına ilişkin tercihlerde aylık gelir ve sağlık okuryazarlığı belirleyici faktörler olurken, düşük okuryazarlık isteğe bağlı olma eğilimini, yüksek güven ve gelir ise zorunluluk görüşünü güçlendirmiştir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Trust in the healthcare system and health literacy are among the key factors influencing participation in newborn screenings, which are of critical importance for public health. This study aims to examine the relationship between the level of trust in the healthcare system and health literacy among individuals applying to Training and Research Family Health Centers in Selçuklu District of Konya Province regarding newborn screenings, as well as to identify the sociodemographic factors affecting health literacy by addressing different dimensions of trust in the healthcare system. Materials and Methods: A total of 315 volunteers who provided verbal consent were included in the study. The research was conducted in two training and research family health centers (ASM No. 17 and ASM No. 28) located in Selçuklu District of Konya, with parents of children under the age of one who visited the centers for any reason between February and April 2025. The data collection tools included a sociodemographic data form, the Multidimensional Trust in the Healthcare System Scale, and the Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32). Results: The participants ranged in age from 19 to 55 years, with a mean age of 32.7 years. Of the participants, 59.4% (n=187) were women and 40.6% (n=128) were men. The mean total score on the Multidimensional Trust in the Healthcare System Scale was 56.9±9.9 (median=58.0). The mean total score on the TSOY-32 Health Literacy Scale was 31.0±9.5 (median=30.7). Logistic regression analysis of responses to the question“How should newborn screenings be conducted?”revealed a statistically significant relationship between responses and both monthly income and health literacy. Conclusion: The study found that participants' trust in the healthcare system was at a moderate level, with women, single individuals, and those with higher income demonstrating higher trust. The majority of participants had inadequate-limited health literacy, which was positively associated with education, income, and having a parent with healthcare experience. In newborn screening preferences, monthly income and health literacy emerged as determining factors; while low health literacy increased the tendency to prefer optional screenings, higher trust and income strengthened the view that screenings should be mandatory.
Benzer Tezler
- 60 yaş üstü bireylere verilen eğitim ve danışmanlık hizmetinin aktif yaşlanma düzeylerine etkisi: Konya'da bir ASM örneği
The impact of education and counseling services provided to individuals over 60 on their active aging levels: An example from a family health center in Konya
GÜLŞAH EKMEN
Doktora
Türkçe
2024
Halk SağlığıSelçuk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL MACİT HİSAR
- Kentsel bölge toplumunun çocukluk çağı aşılarına yönelik tutumlarının sağlık inanç modeline göre değerlendirilmesi
Evaluation of attidudes of the urban community towards childhood vaccinations according to the health belief model
KÜBRA SULTAN CANBOLAT
- Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30-70 yaş arası bireylerin kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of individuals aged 30-70 years registered to Family Health Center about cancer
SEDA BEGÜM DİNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR
- Bir eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı bireylerin kolorektal kanser taramasına yönelik yarar ve engel algıları
Perceptions of benefits and barriers regarding colorectal cancer screening among individuals registered at an educational family health center
ALİ KARGI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM SOLAK
- Prekonsepsiyonel dönemde verilen eğitimin kadınların sağlık davranışları değişim aşamalarına (transteoretik model) etkisi
The examination of health behaviors stage of change (transtheoretical model) given for pregnancy preparation training to women in the preconception period
YASEMİN ERKAL AKSOY