Nedîm dîvânı'nda duygular
Emotions in Nedîm's dîvân
- Tez No: 1021538
- Danışmanlar: PROF. DR. MUVAFFAK EFLATUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Divan edebiyatı, Divan şiiri, Duygu, Nedim, Şiir, Divan literature, Court poem, Emotion, Nedim, Poem
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, XVIII. yüzyıl Divan şairlerinden Nedîm'in Dîvânı'nda yer alan olumlu ve olumsuz duygu alanlarını incelemektedir. Araştırmanın ana temelini gazeller oluşturmakla birlikte kıt'a, kaside, musammat, nazm, mesnevi, koşma ve müstezad gibi gazel dışındaki nazım şekilleri de nazım şeklinin bütünü esas alınarak çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Öncelikle duygu kavramı, şiirde duygu ve klasik Türk şiirinde duygu anlayışı ele alınmış; ardından olumlu ve olumsuz duygu başlıkları açıklanmıştır. Aşk-sevgi, hayranlık, arzu, ümit, huzur, mutluluk, sevinç, saygı, minnet ve vefa gibi olumlu; hüzün, keder, gam, şikâyet, korku, kaygı, ıztırap, ayrılık, vefasızlık ve ümitsizlik gibi olumsuz duygular sınıflandırılmıştır. Gazeller beyit düzeyinde, gazel dışındaki nazım şekilleri ise nazım şeklinin bütünündeki baskın duygu kategorilerine göre incelenmiş; elde edilen veriler tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Bulgular; klasik Türk şiirinin duygu anlayışı, Lâle Devri'nin sosyal ve estetik ortamı, Mahallîleşme anlayışı ve Nedîm'in şûhâne üslubu dikkate alınarak değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda olumlu duyguların daha baskın olduğu görülmüştür. Özellikle aşk-sevgi, hayranlık, güzellik, zevk, neşe, heyecan, coşma, sarhoşluk ve yaşama sevinci yoğun biçimde işlenmiştir. Olumsuz duygular ise ayrılık, sitem, ilgisizlik, kaygı, hasret, derd, ıztırap ve kırgınlık çevresinde şekillenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Nedîm'in Dîvânı'ndaki duygu yapısını tematik ve sayısal verilerle ortaya koymakta; şairin şiirlerinde canlı, neşeli, estetik zevke dayalı ve yaşama dönük bir duygu dünyasının öne çıktığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the positive and negative emotional domains in the Dîvân of Nedîm, one of the eighteenth-century Ottoman Divan poets. Although the main basis of the research consists of ghazals, poetic forms other than the ghazal—such as kıt'a, kaside, musammat, nazm, mesnevi, koşma, and müstezad—were also included in the study by considering each poetic form as a whole. Both qualitative and quantitative methods were employed. First, the concept of emotion, emotion in poetry, and the understanding of emotion in classical Turkish poetry were discussed; subsequently, the categories of positive and negative emotions were explained. Positive emotions such as love and affection, admiration, desire, hope, peace, happiness, joy, respect, gratitude, and loyalty, as well as negative emotions such as sorrow, grief, melancholy, complaint, fear, anxiety, anguish, separation, faithlessness, and hopelessness, were classified. The ghazals were analyzed at the couplet level, while the poetic forms other than the ghazal were examined according to the dominant emotional categories of each poem as a whole; the findings were presented through tables and graphs. The results were evaluated in light of the emotional understanding of classical Turkish poetry, the social and aesthetic atmosphere of the Tulip Era, the principle of localization (Mahallîleşme), and Nedîm's şûhâne style. The analysis revealed that positive emotions are more dominant. In particular, love and affection, admiration, beauty, pleasure, cheerfulness, excitement, exuberance, intoxication, and joy of living are treated extensively. Negative emotions, on the other hand, are shaped around separation, reproach, indifference, anxiety, longing, suffering, anguish, and resentment. In conclusion, the study presents the emotional structure of Nedîm's Dîvân through thematic and quantitative data, demonstrating that a vibrant, cheerful, aesthetically oriented, and life-affirming emotional world stands out in the poet's works.
Benzer Tezler
- Nedim Divanı'nda Fiil Çekimi
The verb inflectıon in Nedim's Divan
ELİF ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıHarran ÜniversitesiYeni Türk Dili Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET TURAN DOĞAN
- Nedim Divanı'nda Lale devri sosyal hayatının incelenmesi
A study of the social life in the Tulip period according to Nedim's Diwan
LEYLA KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İLHAN GENÇ
- Nedim Divanı'nda mimari, eşya ve kıyafet
Architectural, object and clothes in Divan of Nedim
LEYLA KAĞNICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. AHMET MERMER
- Nedim Divanı'nda uçarı aşk anlayışı ve anlam çerçevesi
The conceppt of immodest love in Nedim's Divan and its contex
ALEV ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. AHMET MERMER
- Nedîm Dîvânı'nda kültür unsurları
Cultural elements Nedim's Divan
MEHMET SADIK ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıAdıyaman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NAZMİ ÖZEROL