Milletlerarası andlaşmaların etkililiği üzerine ampirik bir çalışma
An empirical study on the effectiveness of international treaties
- Tez No: 1021809
- Danışmanlar: PROF. DR. MELTEM SARIBEYOĞLU SKALAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, uluslararası andlaşmaların nasıl ve hangi koşullarda etkili olduğunu inceler. Çalışmanın çıkış noktası, etkililiğin yalnızca onaylama, hukuki geçerlilik, kurumsal faaliyet veya uyum üzerinden değerlendirilemeyeceğidir. Andlaşma etkililiği, hukuki yükümlülüklerin devlet davranışında, kurumsal uygulamalarda ve andlaşmanın ele aldığı temel sorunda değişim yarattığı, nedensel ve amaçla bağlantılı bir süreç olarak ele alınır. Bu doğrultuda andlaşma performansı üç aşamada incelenir: hukuki ve kurumsal tepkileri kapsayan çıktılar, davranış veya politika değişikliklerini kapsayan sonuçlar ve temel sorundaki somut iyileşmeleri kapsayan etkiler. Tez, Andlaşma Etkililiğinin Aracılanma Modeli'ni geliştirir. Andlaşma tasarımı etkililiğe giden yolu açabilir; ancak yolun işlemesi, ulusal düzeyde aracılanmaya ve sistemik bağlama bağlıdır. Ulusal düzeyde aracılanma, uluslararası taahhütleri uygulamaya taşıyan siyasi, hukuki, idari ve bürokratik süreçlerin yanı sıra sivil toplum ile özel sektörün rolünü de kapsar. Sistemik bağlam ise güç asimetrisi, jeopolitik uyum, rejim karmaşıklığı ve normatif meşruiyet gibi koşullardan oluşur. Ampirik bölüm, on andlaşma rejimi hakkında yayımlanmış yüz ampirik çalışmanın yapılandırılmış nitel kanıt sentezine dayanır: Basel, CAT, CEDAW, FCTC, ICC, MARPOL, Montreal, NPT, TRIPS ve UNCAC. Andlaşmalar, kalıcı davranışsal sonuçlardan veya temel sorunu azaltan etkilerden daha sık hukuki ve kurumsal çıktılar üretir. Tasarım, ulusal kapasite, siyasi irade, devlet dışı aktörlerin harekete geçmesi, özel sektörün andlaşma amaçlarıyla uyumu ve destekleyici sistemik koşullar birbirini güçlendirdiğinde etkililik artar. Montreal ile MARPOL'ün bazı yönleri uyumlu nedensel yolları; Basel, UNCAC ve TRIPS'in ilaçlara erişim boyutu ise yapısal olarak engellenmiş yolları örnekler. Tez, andlaşma etkililiğinin hukuki taahhütlerin kurumlar, toplumsal aktörler, piyasalar ve sistemik yapılar aracılığıyla davranışsal ve maddi değişime dönüştüğü; aracılanmış, koşula bağlı ve konfigürasyonel bir süreç olduğu sonucuna ulaşır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how and under what conditions international treaties become effective. It argues that effectiveness cannot be assessed through ratification, legal validity, institutional activity or compliance alone. Rather, treaty effectiveness is a causal and goal-referential process through which legal obligations generate changes in state behaviour, institutional practice and problem conditions. It therefore distinguishes three stages of performance: outputs, comprising legal and institutional responses; outcomes, comprising behavioural or policy change; and impacts, comprising substantive problem-solving effects. The thesis develops an Intermediation Model of Treaty Effectiveness. Treaty design creates a pathway, but its operation depends on domestic intermediation and systemic context. Domestic intermediation includes the political, legal, administrative, bureaucratic, civil-society and private-sector mechanisms translating international commitments into practice. Systemic context includes power asymmetry, geopolitical alignment, regime complexity and normative legitimacy. Empirically, the thesis conducts a structured qualitative evidence synthesis of one hundred studies across ten treaty regimes: Basel, CAT, CEDAW, FCTC, ICC, MARPOL, Montreal, NPT, TRIPS and UNCAC. Treaties more often produce legal and institutional outputs than durable behavioural outcomes or problem-solving impacts. Effectiveness is stronger where design, domestic capacity, political will, non-state mobilisation, private-sector alignment and systemic conditions reinforce one another. Montreal and parts of MARPOL illustrate aligned pathways, while Basel, UNCAC and TRIPS access-to-medicines reveal blocked configurations. The thesis concludes that treaty effectiveness is a mediated, conditional and configurational process through which legal commitments travel through institutions, social actors, markets and systemic structures into behavioural and material change.
Benzer Tezler
- Legitimacy challenges against the International Criminal Court: An evaluation on the legitimacy dialogue of the ICC
Uluslararası Ceza Mahkemesine yönelik meşruiyet itirazları: UCM'nin meşruiyet diyaloğu üzerine bir değerlendirme
YUNUS KESKİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BLEDA R. KURTDARCAN
- Milletlerarası ticarî tahkimde ihtiyatî tedbirler
Interim measures in international commericial arbitration
ERDAL GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGİN TİRYAKİOĞLU
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Milletlerarası usul hukukunda mahkemelerin yetkisinin belirlenmesinde taraf iradesi
The will of parties in determining the international jurisdiction of courts
MELİS AVŞAR
- Arabuluculuk sonucunda yapılan milletlerarası sulh anlaşmaları hakkında Birleşmiş Milletler Konvansiyonu (Singapur Konvansiyonu)
United Nations Convention on international settlement agreements resulting from mediation
MEHMET KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HukukBaşkent ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ÇÖRTOĞLU KOCA