Türk masallarında kadına yönelik şiddetin tespiti
Detection of violence against wowen in Turkish fairy tales
- Tez No: 1022005
- Danışmanlar: PROF. DR. ERHAN AKIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk Masalları, Kadına Yönelik Şiddet, Toplumsal Cinsiyet, Fiziksel Şiddet, Psikolojik Şiddet, Kadın Temsili, Turkish Fairy Tales, Violence Against Women, Gender, Physical Violence, Psychological Violence, Female Representation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Siirt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRK MASALLARINDA KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN TESPİTİ Nurdan CENGİZ 2026/Sayfa: XI + 122 Bu araştırmada Türk masallarında kadına yönelik şiddet unsurları, farklı masal türleri çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, anonim halk masalları, derleme masallar ve modern masallarda kadına yönelik fiziksel ve psikolojik şiddetin hangi biçimlerde yer aldığını, nasıl sunulduğunu, hangi toplumsal bağlamlarda meşrulaştırıldığını ve söz edilen şiddetin toplumsal cinsiyet rolleriyle ilişkisini analiz etmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmış; veri setini Anonim Halk Masalları ile Ziya Gökalp, Pertev Naili Boratav ve Naki Tezel tarafından derlenen masallar ile Grimm Kardeşler tarafından derlenen modern çocuk masalları oluşturmuştur. Elde edilen bulgular, Türk masallarında kadına yönelik şiddetin hem fiziksel hem de psikolojik boyutlarıyla yaygın bir şekilde yer aldığını göstermektedir. Anonim halk masallarında şiddetin daha yoğun, açık ve doğrudan biçimde sunulduğu; derleme masallarda ise şiddetin daha çok toplumsal normlar ve cezalandırma mekanizmaları çerçevesinde işlendiği belirlenmiştir. Modern masallarda ise şiddetin belirgin biçimde azaldığı, daha çok sembolik ve sınırlı düzeyde ele alındığı tespit edilmiştir. Kadın temsilleri açısından değerlendirildiğinde, geleneksel masallarda kadınların çoğunlukla pasif, bağımlı ve şiddete maruz kalan bireyler olarak kurgulandığı; modern masallarda ise daha aktif, bilinçli ve karar alabilen bireyler olarak sunulduğu görülmüştür. Kadın-erkek ilişkilerinin geleneksel masallarda hiyerarşik ve erkek egemen bir yapıya sahip olduğu, modern masallarda ise daha eşitlikçi bir yapıya evrildiği belirlenmiştir. Kadın-kadın ilişkilerinde ise geleneksel masallarda rekabet ve çatışma temalarının baskın olduğu, modern masallarda ise dayanışma ve destek unsurlarının ön plana çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Türk masallarında kadına yönelik şiddetin tarihsel süreç içerisinde biçim değiştirerek varlığını sürdürdüğü; ancak modern anlatılarda bu unsurların azaltıldığı ve dönüştürüldüğü tespit edilmiştir. Bu durum, toplumsal cinsiyet algısındaki değişimin masal anlatılarına yansıması olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT MASTER'S THESIS DETECTING VIOLENCE AGAINST WOMEN IN TURKISH FAIRY TALES Name SURNAME 2026/Page: XI + 122 This study examines the elements of violence against women in Turkish fairy tales through a comparative analysis of different tale types. The aim of the research is to reveal how physical and psychological violence against women is represented in anonymous folk tales, compiled tales, and modern fairy tales, and to analyze these representations in relation to gender roles. The study employs a qualitative research design based on document analysis. The data set consists of Anonymous Folk Tales, as well as tales compiled by Ziya Gökalp, Pertev Naili Boratav and Naki Tezel, along with modern children's fairy tales. The findings indicate that violence against women is widely present in Turkish fairy tales in both physical and psychological forms. In anonymous folk tales, violence appears more intense, explicit, and direct, whereas in compiled tales it is often framed within social norms and punishment mechanisms. In modern fairy tales, violence is significantly reduced and presented in a more symbolic and limited manner. In terms of female representation, women are mostly portrayed as passive, dependent, and victimized individuals in traditional tales, while in modern tales they are depicted as more active, conscious, and autonomous individuals. Gender relations in traditional tales are hierarchical and male-dominated, whereas modern tales demonstrate a shift toward more egalitarian relationships. Regarding female-female relations, traditional tales emphasize rivalry and conflict, while modern tales highlight solidarity and support. In conclusion, violence against women in Turkish fairy tales persists throughout history in different forms, yet it undergoes a transformation in modern narratives, where such elements are reduced and reinterpreted. This transformation reflects the changes in gender perceptions and social values over time.
Benzer Tezler
- Türk halk hikâyeleri ve masallarında kadına yönelik şiddet
Violence against women in Turkish folk stories and fairy tales
DERYA DOĞAN GÖK
Doktora
Türkçe
2025
Halk Bilimi (Folklor)Bolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR UĞURLU
- Kilis masallarında toplumsal cinsiyet
Gender in Kilis tales
FARUK TATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK ÇOLAK
- Kırgız Türklerinin sözlü anlatılarında (destan, masal, halk hikâyesi) toplumsal cinsiyet ve kadın imajı
Social gender and women's image in the oral expression of the kyrgyz turkishs (in epics-in tales and in folk stories)
EMİNE TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk Bilimi (Folklor)Nevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÇERİBAŞ
- Özbek masallarında olumsuz (Kötücül) tipler
Negative (Malicious) characters in Uzbek fairy tales
ZEHRA AKILMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Uşak ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN SOLMAZ
- Türk Medeni Kanununda mal rejimi sözleşmesinin ve seçimlik mal rejimlerinin İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the property regime contract and optional property regimes in the Turkish Civil Code in terms of Islamic law
MERVE YİĞİTOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ RIZA AKGÜN