Yetişkinlerde bağlanma stilleri ile somatizasyon arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve mentalizasyonun seri aracı rollerinin incelenmesi
Investigation of the serial mediating roles of emotion regulation and mentalization in the relationship between attachment styles and somatization in adults
- Tez No: 1022069
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ ÖZKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde kaygılı ve kaçınmacı bağlanma stillerinin somatizasyon üzerindeki etkisinde mentalizasyon kapasitesi ve duygu düzenleme güçlüğünün seri aracı rollerini incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde kesitsel bir desen çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde ikamet eden, 18–55 yaş aralığındaki 416 yetişkin birey oluşturmaktadır (248 kadın, 168 erkek). Veriler çevrimiçi ortamda uygulanan YİYE-II, DDGÖ-16, MentS ve SCL-90-R Somatizasyon Alt Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Hayes'in PROCESS makrosunun Model 6 şeması kullanılarak gerçekleştirilen seri aracılık analizleri sonucunda, hem kaçınmacı hem de kaygılı bağlanmanın somatizasyon üzerinde anlamlı ve pozitif yönde doğrudan etkileri olduğu belirlenmiştir. Her iki bağlanma stilinde de mentalizasyonun tek başına aracı rolünün anlamlı olmadığı; buna karşın duygu düzenleme güçlüğünün bağımsız aracı işlevi ve mentalizasyon $\rightarrow$ duygu düzenleme güçlüğü ardışık yolunun anlamlı dolaylı etkiler ortaya koyduğu saptanmıştır. Bu bulgular modelde kısmi aracılık yapısının geçerli olduğunu göstermektedir. Demografik değişkenler açısından erkek bireylerin duygu düzenleme güçlüğü boyutlarında, kadın bireylerin ise mentalizasyon kapasitesinde daha yüksek puanlar sergilediği belirlenmiştir. Genç yetişkinlik döneminin (18–24 yaş) hem bağlanma kaygısı hem de duygu düzenleme güçlüğü bakımından en kırılgan grubu oluşturduğu; eğitim ve gelir düzeyi yükseldikçe somatizasyon ve güvensiz bağlanma düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Araştırma bulguları, somatizasyonun biyopsikososyal bir çerçevede ele alınması gerektiğini ve klinik uygulamalarda bağlanma temelli süreçlere, duygu düzenleme becerilerine ve mentalizasyon kapasitesine odaklanan bütüncül müdahalelerin önemine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the serial mediating roles of mentalization capacity and emotion regulation difficulty in the effects of anxious and avoidant attachment styles on somatization in adult individuals. The research was conducted within the framework of a cross-sectional design in a relational survey model. The sample consisted of 416 adult individuals aged 18–55 years residing in Istanbul (248 women, 168 men). Data were collected through the online YİYE-II, DDGÖ-16, MentS, and SCL-90-R Somatization Subscales. Serial mediation analyses performed using Hayes' PROCESS macro Model 6 scheme revealed that both avoidant and anxious attachment have significant and positive direct effects on somatization. In both attachment styles, the mediating role of mentalization alone was not significant; however, emotion regulation difficulty showed an independent mediating function, and the mentalization $\rightarrow$ emotion regulation difficulty cascade revealed significant indirect effects. These findings indicate that a partial mediation structure is valid in the model. In terms of demographic variables, it was determined that male individuals exhibited higher scores in the dimensions of emotion regulation difficulties, while female individuals showed higher scores in mentalization capacity. Young adulthood (18–24 years) was found to be the most vulnerable group in terms of both attachment anxiety and emotion regulation difficulties; it was observed that somatization and insecure attachment levels decreased as education and income levels increased. The research findings highlight the need to address somatization within a biopsychosocial framework and emphasize the importance of holistic interventions focusing on attachment-based processes, emotion regulation skills, and mentalization capacity in clinical practice.
Benzer Tezler
- Bağlanma stilleri ile psikosomatik şikayetler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Duygu düzenleme güçlüğünün aracı değişken olarak rolü
The examination of the relationship between attachment styles, emotion regulation difficulties and psychosomatic symptoms
BETÜL COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPER ÇUHADAROĞLU
- Bağlanma stilleri ile psikosomatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between attachment styles and psychosomatic symptoms
YUNUS ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN DUMAN
- Yetişkin bağlanma stillerinin somatizasyon ve depresyonla ilişkisi ve sosyal desteğin aracı rolü
The relationship between adult attachment styles with somatization and depression and the mediation role of perceived social support abstract
ARZU AÇIK
- Bağlanma stilleri ve somatizasyon arasındaki ilişkide sosyal ve duygusal yalnızlığın aracı rolü
The mediating role of social and emotional loneliness in the relationship between attachment styles and somatization
BAŞAK ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA YEŞİM CAN
- Yetişkinlerde bağlanma stillerinin anksiyete ve somatizasyon üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi
Research of the mediating role of attachment styles in the relationship between anxiety and somatization for adults in the normal population
BİLGE ŞAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Z. PINAR COHEN