Hemşirelerin çevre farkındalığı ve davranışlarının incelenmesi
The examination of nurses' environmental awareness and behaviors
- Tez No: 1022223
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADİLE TÜMER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Halk sağlığı hemşireliği, Hemşirelik araştırmaları, Çevre, Çevresel tutumu, Community healt nursing, Nursing research, Environment, Environmental attitude
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, hemşirelerin çevre farkındalığı ve davranışlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel ve ilişki arayıcı tipteki araştırma, Temmuz-Ekim 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklemini bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 414 hemşire oluşturmuştur. Veriler,“Tanıtıcı Bilgiler Formu”ve“Hemşirelerin Çevre Bilinci Ölçeği”kullanılarak anket yöntemiyle toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 27.0 paket programında yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma ile ifade edilmiştir. Bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 28.58±4.74 (min:22, maks:50) ve %54.1'i kadındır. Hemşirelerin %82.4'ünün çevre sorunlarıyla ilgili gelişmeleri takip ettiği, %7.5'inin çevre kuruluşuna üye olduğu ve %29'unun çevre konulu bilimsel etkinliğe katıldığı belirlenmiştir. Hemşirelerin Çevre Bilinci Ölçeği (HÇBÖ) alt boyutlarından Hemşire Farkındalık Ölçeği'nden (HFÖ) elde edilen toplam puanın (63.5±13.2) orta düzeyde; Kişisel Ekolojik Davranış Ölçeği (KEDÖ) (56.53±12.39) ve Hemşire Mesleki Ekolojik Davranış Ölçeği (HMEDÖ) (32.54±10.12) puan ortalamalarının orta düzeye yakın olduğu belirlenmiştir. Çevre kuruluşuna üye olan ve çevre konulu bilimsel etkinliğe katılanların HFÖ, KEDÖ ve HMEDÖ puan ortalamalarında anlamlı fark görülmüştür (p<0.05). Korelasyon analizine göre, HFÖ ile KEDÖ arasında (r=0.444, p<0.001) pozitif yönlü orta düzeyde, HFÖ ile HMEDÖ arasında (r=0.324, p<0.001) pozitif yönlü düşük düzeyde, KEDÖ ile HMEDÖ arasında (r=0.488, p<0.001) pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Bu araştırmada hemşirelerin çevresel farkındalıklarının, kişisel ve mesleki ekolojik davranışlarıyla ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmanın bulguları hemşirelerde çevre bilincini artıracak müdahale çalışmaları için yol gösterici olabilir. Konuya ilişkin nitel araştırma desenlerinden yararlanılması önerilir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine nurses' environmental awareness and behaviors. Designed as a cross-sectional and correlational study, the research was carried out between July and October 2025. The sample consisted of 414 nurses working in a training and research hospital. Data were collected using a questionnaire that included the“Descriptive Information Form”and the“Nurses' Environmental Awareness Scale.”Statistical analyses were performed using SPSS 27.0. Descriptive statistics were presented as frequencies, percentages, means, and standard deviations. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used. The mean age of the participants was 28.58±4.74 years (min: 22, max: 50), and 54.1% were female. Among the nurses, 82.4% reported following developments related to environmental issues, 7.5% were members of an environmental organization, and 29.0% had participated in scientific activities on environmental topics. The mean score obtained from the Nurse Awareness Scale (NAS), a subdimension of the Nurses' Environmental Awareness Scale, was moderate (63.5±13.2). The mean scores of the Personal Ecological Behavior Scale (PEBS) (56.53±12.39) and the Professional Ecological Behavior Scale for Nurses (PEBS-N) (32.54±10.12) were close to a moderate level. Significant differences were found in NAS, PEBS, and PEBS-N scores among nurses who were members of environmental organizations and those who had participated in environmental scientific activities (p<0.05). Correlation analysis revealed a moderate positive correlation between NAS and PEBS (r=0.444, p<0.001), a weak positive correlation between NAS and PEBS-N (r=0.324, p<0.001), and a moderate positive correlation between PEBS and PEBS-N (r=0.488, p<0.001). Environmental awareness was found to be associated with both personal and professional ecological behaviors. These findings may guide interventions aimed at enhancing environmental awareness among nurses. Further qualitative research is recommended.
Benzer Tezler
- Hemşirelerin sigara kullanma davranışının üçüncü el sigara dumanına yönelik görüş ve inançlarına etkisi
The effect of nurses' smoking behavior on their views and beliefs about third-hand smoke
AYŞEGÜL TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
- Hemşirelik öğrencilerinin ekolojik ayak izi ve sürdürülebilir tüketim davranışlarının belirlenmesi
Determination of ecological footprint and sustainable consumption behaviors of nursing students
BÜŞRA BOZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiBalıkesir ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ERGÜN
- Adölesanlara uygulanan çevre temelli eğitim programının çevre dostu davranışlarına ve ekolojik ayak izi farkındalıklarına etkisi
The effect of the environment-based education program applied to adolescents on environmentally friendly behavior and ecological footprint awareness
NESLİHAN BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıSelçuk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜŞRA ALTINEL
- Doktor ve hemşirelerin erişkin aşı konusunda farkındalık, bilgi, tutum ve davranışları
Doctors' and nurses' awareness, knowledge and attitudes about adult vaccination
ONUR DİKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA PARILDAR
- Yetişkinlerin çevreye yönelik davranışları, iklimdeğişikliği endişeleri ve ilişkili faktörler
Adults' environmental behaviors, climate change worries, and related factors
HATİCE AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİME EROL