Van Erciş Ulupamir Kırgız Türklerinde müzik kültürünün göç ve değişim bağlamında incelenmesi
An examination of music culture among Kyrgyz Turks in Van Erciş Ulupamir in the context of migration and change
- Tez No: 1022339
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHİR MAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Halk Bilimi (Folklor), Music, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Etnomüzikoloji, Geleneksel dans, Halk kültürü, Ethnomusicology, Traditional dance, Folk culture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Van'ın Erciş ilçesine bağlı Ulupamir köyünde yaşayan Kırgız Türklerinin müzik kültürünü göç ve değişim bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, topluluğun düğün pratiklerini, müzikal işlevlerini, kullanılan geleneksel çalgıları ve göç sonrası yeni coğrafyada kültürel kimliklerini müzik aracılığıyla nasıl inşa ettiklerini ortaya koymaktır. Çalışmanın kapsamı, 1982 yılında Afganistan'ın Pamir Yaylası'ndan Türkiye'ye göç eden ve 1987 yılında Ulupamir'e yerleştirilen Kırgız topluluğunun tarihsel süreci, maddi kültür unsurları, geleneksel enstrümanları ve Anadolu kültürüyle sentezlenen müzikal pratikleridir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve etnografik alan araştırması deseni kullanılmıştır. Veriler; literatür taraması (doküman analizi), katılımcı gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Ayrıca saha çalışması sırasında derlenen eserlerin transkripsiyonları yapılmış; ezgisel ve söz dizimsel analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları, Ulupamir Kırgızlarının Orta Asya kökenli müzik miraslarını (Komuz, Manas Destanı, (Ir geleneği) korurken, Anadolu yerel kültürüyle kurulan temas sonucunda hibrit bir“Van Kırgızlığı”kimliği geliştirdiklerini göstermektedir. Topluluğun, Pamir döneminde bilinmeyen Van“Üçayak”, Hakkâri“Şêxanî”ve“Ankara oyun havaları”gibi yerel dansları tamamen içselleştirdiği saptanmıştır. Ancak modernleşme ve dijitalleşme etkisiyle, özellikle genç kuşaklar arasında geleneksel enstrüman icrasına olan ilginin azaldığı ve düğün repertuvarlarında popüler Türkçe şarkıların geleneksel“ır”ların yerini almaya başladığı görülmektedir. Usta-çırak aktarımının zayıflaması ve kurumsal eğitim mekanizmalarının eksikliği nedeniyle, geleneksel icra pratiklerinin sürekliliğinde kopukluklar yaşandığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the musical culture of the Kyrgyz Turks living in Ulupamir village, Erciş district of Van, within the context of migration and change. The main objective of the research is to reveal the wedding practices of the community, their musical functions, the traditional instruments they use, and how they construct their cultural identity through music in their new geographical location after migration. The scope of the study includes the historical process, material culture elements, traditional instruments, and musical practices synthesized with Anatolian culture of the Kyrgyz community who migrated from the Pamir Plateau of Afghanistan to Turkey in 1982 and settled in Ulupamir in 1987. This research adopted a qualitative research method and utilized an ethnographic field research design. Data were obtained through literature review (document analysis), participant observation, and semi-structured interviews. Additionally, transcriptions of the collected works were made during the fieldwork, and melodic and syntactic analyses were performed. The research findings indicate that while the Ulupamir Kyrgyz preserved their Central Asian musical heritage (Komuz, Manas Epic, Ir tradition), they developed a hybrid“Van Kyrgyz”identity as a result of contact with Anatolian local culture. It was found that the community fully internalized local dances such as Van“Üçayak,”Hakkari“Şêxanî,”and“Ankara folk dances”, which were unknown during the Pamir period. However, with the impact of modernization and digitalization, interest in traditional instrument performance has decreased, especially among younger generations, and popular Turkish songs are beginning to replace traditional“ır”dances in wedding repertoires. It was determined that disruptions in the continuity of traditional performance practices are occurring due to the weakening of master-apprentice transmission and the lack of institutional training mechanisms.
Benzer Tezler
- Ulupamir köyü Kırgızlarının göç süreci ve sosyo-kültürel gelişim tarihi
Migration process and socia-cultural development history of Kyrgyz Ulupamir village
AHMET KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
SosyolojiKarabük ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH YAKŞİ
- Ulupamir Köyü Kırgızlarının Yenifakılı ilçesine göç süreci ve sosyo-kültürel yaşama uyumları
Migration process of Ulupamir Village Kyrgyz to Yenifakili district and adaptation to socio-cultural life
MURAT YAYABAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT TAŞKESEN
- Yozgat Yenifakılı ilçesinde yaşayan Kırgız Türklerinde çadır kültürü ve el sanatları
Cultural characteristics of Kyrgyz Turks living in Yozgat Yenifakılı district and their interaction with their region
MEHTAP CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TurizmKarabük ÜniversitesiKültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. TAŞKIN DENİZ
- Ulupamir Kırgızlarının halk kültüründe giyim kuşam geleneği
Clothing tradition in folk culture of Ulupamir Kyrgyz
UĞUR ÇAYLIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk Bilimi (Folklor)Karabük ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZHYLDYZ ISMAILOVA
- Pamir (Afganistan) Kırgız Türkleri ağzı
Başlık çevirisi yok
ÇETİN PEKACAR
Doktora
Türkçe
1995
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET B. ERCİLASUN