Cinsiyet rolleri ile ilgili sosyal medya paylaşımlarının kadınlık inşası sürecine etkilerinin nitel yöntemle incelenmesi
A qualitative study on the effects of social media posts about gender roles on the construction of womanhood
- Tez No: 1022372
- Danışmanlar: PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Yorumlayıcı fenomenolojik analiz, Interpretative phenomenological analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal medyanın hayatımızın bir parçası haline geldiği günümüzde toplumsal cinsiyet rolleri de sosyal medya platformlarında dijital pratikler aracılığıyla yeniden üretilmektedir. Bu kapsamda mevcut çalışmanın amacı genç yetişkin kadınların kendi ifadelerinden yola çıkarak sosyal medya platformlarından Instagram'ın cinsiyet rollerinin ve kalıp yargılarının benimsenmesinde ne yönde ve nasıl bir etkisi olduğunu açığa çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden yorumlayıcı fenomenolojik analiz (YFA) yöntemi benimsenerek beliren yetişkinlik dönemindeki sekiz kadından oluşan homojen bir örneklemle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, yaşları 19 ile 23 arasında değişen, üniversite öğrencisi, çalışmayan, Instagram'da günlük ortalama iki saat vakit geçiren, İç Anadolu kültürüyle yetişmiş sekiz kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Mevcut araştırmanın analiz aşamasında nitel veri analiz yazılımı MAXQDA (26.1.0) kullanılmıştır. Görüşmelerin ardından yürütülen yorumlayıcı fenomenolojik analiz sonucunda“Normatif Tahakküm ve Tahakküm Altında Kalan Birey”,“Günlük Yaşamda Instagram Neye Hizmet Ediyor?”,“Kimlik İnşası Sürecinde Yeni Bir Durak: Beliren Yetişkinlik”,“Sanal Bir Sahnede Kültürel Üretim, Tüketim ve Yayılım”adlı dört üst tema elde edilmiştir. Elde edilen bulgular genç kadınların hem günlük hayatlarında hem de sosyal medyada çeşitli kadınlık idealarıyla karşı karşıya kaldıklarını göstermektedir. Buna göre katılımcılar, günlük yaşamlarında ve Instagram'da ataerkil cinsiyet normlarının ve modern dünyanın getirdiği özgür ve güçlü kadın ideasının varlığından bahsetmektedir. Sosyal medyada bu kadınlık idealarına ek olarak başarılı bir kariyer inşa etmiş, bakımlı, güzel, bağımsız ve güçlü ama aynı zamanda geleneksel cinsiyet rollerini de üstlenen yani iyi bir anne ve eş rolündeki“süper kadın”ideası da bulunmaktadır. Genç kadınlar toplumun kadınlık ideasına ilişkin normatif beklentilerinin tamamını omuzlarında hissetmekte başka bir deyişle bu beklentileri bir yük olarak algılamaktadır. Araştırmadan elde edilen tüm bulgular alan yazın ışığında ele alınmıştır. Mevcut çalışmanın çıktılarının sonraki araştırmacılar için ufuk açıcı nitelikte olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In today's world, where social media has become an integral part of our lives, gender roles are also reproduced on social media platforms through digital practices. In this context, the aim of the present study is to uncover, based on the statements of young adult women, the nature and extent of Instagram's influence on the adoption of gender roles and stereotypes. To this end, interpretive phenomenological analysis (IPA), a qualitative research method, was adopted, and semi-structured interviews were conducted with a homogeneous sample of eight women in emerging adulthood. As part of the study, semi-structured interviews were conducted with eight female participants aged 19 to 23 who were university students, not employed, spent an average of two hours per day on Instagram, and had been raised in the Central Anatolian cultural context. The qualitative data analysis software MAXQDA (version 26.1.0) was used during the analysis phase of this study. As a result of the interpretive phenomenological analysis conducted following the interviews, four overarching themes emerged:“Normative Domination and the Individual Under Domination,”“What Purpose Does Instagram Serve in Daily Life?,”“A New Milestone in the Process of Identity Construction: Emerging Adulthood,”and“Cultural Production, Consumption, and Dissemination on a Virtual Stage.”The findings indicate that young women are confronted with various ideals of womanhood both in their daily lives and on social media. Accordingly, participants reported the presence of patriarchal gender norms in their daily lives and on Instagram, as well as the ideal of the free and powerful woman brought about by the modern world. In addition to these ideals of womanhood on social media, there is also the idea of the“superwoman”a woman who has built a successful career, is well-groomed, beautiful, independent, and strong, yet also embraces traditional gender roles, such as being a good mother and wife. Young women feel the full weight of society's normative expectations regarding the ideal of womanhood on their shoulders; in other words, they perceive these expectations as a burden. All findings from the study have been analyzed in light of the existing literature. It is believed that the results of this study will serve as a source of inspiration for future researchers.
Benzer Tezler
- Televizyon üzerinden dindar/mütedeyyin kadınları anlamak: Dindar kadınların televizyonu alımlama ve kullanım biçimleri
Understanding religious/pious women through television: Religious women's reception and usage of television
ERGEN DEVRİM KARAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Enformasyon çağında aile olgusu temelinde evlilik iletişimi ve sosyal medya kullanımı
Marital communication and social media use on the basis of family phenomenon in the information age
ESRA KIYMAZ
Doktora
Türkçe
2023
İletişim BilimleriSakarya Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN AKINCI ÇÖTOK
- Sosyal medyada Suriyeli mülteci krizine ilişkin sosyal gerçeklik: Türkiye'deki politik gençlik üzerinden bir analiz
The social reality of the Syrian refugee crisis on social media: An analysis on the political youth in Turkey
PINAR BAYRAM
Doktora
Türkçe
2020
GazetecilikEge ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELDA İÇİN AKÇALI
- Genç yetişkinlerde nesneleştirilmiş beden bilincinin yordayıcıları: Anneden algılanan narsisistik özellikler, toplumsal cinsiyet rolleri ve görünümle ilişkili sosyal medya bilinci
Predictors of objectified body consciousness in young adults: Narcissistic traits perceived from mother, gender roles and social media consciousness in relation to appearance
BATUHAN BİNGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
- Erken çocukluk dönemi çizgi filmlerinin toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi
An examination of cartoon films of early childhood in terms of gender roles
KÜBRA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEHSAT SAVAŞ