Eine experimentelle studie in bezug auf das ChatGPT für den einsatz im DaF unterricht
Yabancı dil olarak Almanca (DaF) derslerinde ChatGPT kullanımına ilişkin deneysel bir çalışma
- Tez No: 1022391
- Danışmanlar: PROF. DR. AYLİN SEYMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Almanca
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ChatGPT gibi üretken yapay zeka sistemlerinin eğitim alanına giderek artan entegrasyonu, yabancı dil öğretimi için paradigmatik bir değişime işaret etmekte; ancak aynı zamanda yapay zeka tarafından üretilen öğrenme materyallerinin kalitesi, müfredat geçerliliği ve etkililiğine ilişkin temel soruları da gündeme getirmektedir. Bu doktora tezi, bu sorunu ele almakta ve A1'den B1'e kadar olan seviyelerde Yabancı Dil Olarak Almanca (DaF) derslerinde ChatGPT tarafından üretilen okuma metinlerinin kullanımını sistematik olarak incelemektedir. Yöntemsel olarak çalışma, karmaşık ve iki aşamalı bir araştırma tasarımı izlemektedir. İlk olarak, ChatGPT 4o kullanılarak 30 okuma metninden (her seviye için 10 metin) oluşan bir derlem oluşturulmuş ve Goethe Enstitüsü'nün standart kelime listeleriyle karşılaştırmayı ve nitel bir sözdizimsel değerlendirmeyi içeren detaylı bir sözlüksel analize tabi tutulmuştur. Ardından, iki yarıyıl süren yarı deneysel bir saha çalışmasında, sadece yapay zeka tarafından uyarlanmış metinlerle çalışan bir müdahale grubunun (n=25) okuma performansı, yaygın olarak kabul görmüş geleneksel“Menschen”ders kitabıyla eğitim alan bir kontrol grubunun (n=25) okuma performansı ile karşılaştırılmıştır. Standartlaştırılmış ölçüm aracı olarak Goethe Enstitüsü'nün B1 Sertifika Sınavının okuma bölümü kullanılmış ve sonuçlar betimsel ve etki büyüklüğü temelli bir analize tabi tutulmuştur. Sonuçlar, yapay zeka tarafından üretilen materyallerin dikkate değer ölçüde yüksek bir müfredat geçerliliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Goethe referans listeleriyle sözlüksel uyum ortalama olarak %91,44 (A1), %92,56 (A2) ve %95,32 (B1) düzeyindedir ve geriye kalan varyans temel olarak anlamsal açıdan şeffaf birleşik kelimelerden ve durumsal özgünlük için gerekli eklentilerden oluşmaktadır. Performans ölçümünde, müdahale grubunun (ortalama 58,53'e karşı 47,87 puan; mutlak fark 10,67 puan) Cohen'e göre orta düzeyde bir etki büyüklüğüne (d = 0,53; h = 0,52) karşılık gelen anlamlı bir üstünlüğü görülmektedir. Özellikle başarısızlık oranındaki 24 yüzde puanlık düşüş (%80'den %56'ya) ve orta yeterlilik yelpazesindeki niteliksel olarak farklılaşan performans dağılımı vurgulanmaya değerdir; bu bulgular, yapay zeka metinlerinin ortalama ve zayıf öğrenciler için, başarılı katılımcıları dezavantajlı duruma düşürmeksizin özel bir etkililiğe sahip olduğuna işaret etmektedir. Çalışma, ChatGPT tarafından üretilen okuma metinlerinin kullanımının, sınıf içi farklılaştırma (Binnendifferenzierung) ve bilişsel yükü hafifletme açısından son derece etkili bir strateji olduğuna dair ampirik kanıtlar sunmaktadır. Aynı zamanda, üzerinde düşünülmüş, didaktik olarak yönlendirilen bir kullanımın gerekliliğinin de altını çizmektedir: Üretilen içeriklerin kalitesi, büyük ölçüde öğretmenin istem mühendisliği (prompt engineering) yetkinliğine bağlıdır. İçeriksel halüsinasyonlar (uydurma bilgiler), yüzeysel soru sorma eğilimi ve bilişsel aktarım (cognitive offloading) tehlikesi gibi riskler, öğretmenin vazgeçilmez bir moderasyon, kontrol ve doğrulama mercii olarak görev yaptığı“döngüdeki insan”(Human-in-the-Loop) prensibinin tutarlı bir şekilde uygulanmasını gerektirmektedir. Son olarak, ders tasarımı ve çağdaş, süreç odaklı bir sınav kültürü için uygulamaya yönelik eylem önerileri formüle edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The increasing integration of generative artificial intelligence systems such as ChatGPT into education represents a paradigmatic shift in foreign language teaching. At the same time, this development raises fundamental questions concerning the quality, curricular validity, and effectiveness of AI-generated learning materials. This doctoral dissertation addresses these issues by systematically investigating the use of ChatGPT-generated reading texts in German as a Foreign Language (GFL) instruction at proficiency levels ranging from A1 to B1. Methodologically, the study follows a comprehensive two-phase research design. In the first phase, a corpus consisting of 30 reading texts, with ten texts generated for each proficiency level, was created using ChatGPT-4o. These texts were subjected to a detailed lexical analysis involving comparison with the Goethe-Institut's standard vocabulary lists, as well as a qualitative syntactic evaluation. In the second phase, a quasi-experimental field study was conducted over two semesters. The reading performance of an intervention group that worked exclusively with AI-generated and didactically adapted texts (n = 25) was compared with that of a control group taught using the widely established conventional textbook Menschen (n = 25). The reading section of the Goethe-Zertifikat B1 examination was used as the standardized assessment instrument, and the results were analysed using descriptive statistics and effect-size measures. The findings demonstrate that the AI-generated materials possess a remarkably high degree of curricular validity. The average lexical correspondence with the Goethe reference lists amounted to 91.44% at A1, 92.56% at A2, and 95.32% at B1. The remaining lexical variance primarily consisted of semantically transparent compound words and supplementary vocabulary required to ensure situational authenticity. The performance assessment revealed a clear advantage for the intervention group, which achieved a mean score of 58.53 points, compared with 47.87 points in the control group, corresponding to an absolute difference of 10.67 points. According to Cohen's criteria, this difference represents a medium effect size (d = 0.53; h = 0.52). Particularly noteworthy was the 24-percentage-point reduction in the failure rate, from 80% in the control group to 56% in the intervention group, as well as the qualitatively more differentiated distribution of performance within the intermediate proficiency range. These findings indicate that AI-generated texts may be particularly effective for average-performing and lower-performing learners without placing high-performing participants at a disadvantage. The study provides empirical evidence that the use of ChatGPT-generated reading texts constitutes a highly effective strategy for classroom differentiation and the reduction of cognitive load. At the same time, it emphasises the necessity of reflective and didactically guided implementation. The quality of the generated content depends to a considerable extent on teachers' competence in prompt engineering. Risks such as content hallucinations, the tendency to generate superficial comprehension questions, and cognitive offloading require the consistent application of a Human-in-the-Loop approach, in which the teacher serves as an indispensable authority for moderation, quality control, and verification. Finally, the dissertation formulates practice-oriented recommendations for lesson design and the development of a contemporary, process-oriented assessment culture.
Benzer Tezler
- Der effekt von intergruppen respekt auf den zusammenhang zwischengruppenidentifikation und argument evaluation zum thema immigration - flüchtlingsdebatte in Europa und Deutschland
Başlık çevirisi yok
CİHAN ENGEL
Yüksek Lisans
Almanca
2022
Uluslararası İlişkilerPhılıpps-Unıversıtat MarburgDR. ADRİAN ROTHERS
PROF. DR. ULRİCH WAGNER
- Zur effizienz der muttersprachenkompetenz auf die fremdsprachenkompetenz: Eine didaktisch-methodische studie für den universitӓren daf-unterricht bei muttersprachlern des Türkischen
Anadil edincinin yabancı dil edincine etkisi üzerine. Anadili Türkçe olan ve yabancı dil olarak Almanca öğrenen üniversite öğrencileri için öğret- ve yöntembilimsel bir araştırma
AİŞE SEZİK
Doktora
Almanca
2020
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN SERİNDAĞ
- Die wirkung der bilder auf den erfolg der schülern im bereich Deutsch als fremdsprache
Almanca öğretiminde resimlerin kullanımının öğrenci başarısına etkisi
SERPİL ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Almanca
2012
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUKADDER SEYHAN YÜCEL
- Configuration-centered positional priming of visual pop-out search
Başlık çevirisi yok
AHU GÖKÇE
Doktora
İngilizce
2013
PsikolojiLudwıg-Maxımılıans Unıversıtat MunchenDR. THOMAS GEYER
PROF. DR. HERMANN J. MULLER
- Cultivation of Aspergillus niger in SingleUse rocking and Stirred-tank bioreactors:A Comparative Study
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP İPEK TURAN