Türk garbiyatçı düşünce yapısında bergsonizm
Bergsonism in the structure of the Turkish occidentalist thought
- Tez No: 1022403
- Danışmanlar: PROF. DR. CENK REYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Tarih, Felsefe, Sociology, History, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk modernleşmesi, yalnızca Batı'dan kurum, teknik veya idarî usul aktarımıyla açıklanabilecek bir“asrîleşme”süreci değil;“öteki”olarak konumlandırılan Batı'nın medeniyet, tehdit, taklit ve manevî çözülme imgesi olarak nasıl kavrandığına ilişkin çok katmanlı bir düşünsel tartışma alanıdır. Garp modernleşmesinin kendine özgü tarihselliği dikkate alındığında, Türk modernleşmesinin Garp tecrübesinden farklı olarak toplumsal dinamiklerin tabii seyrinden ziyade devletin bütünlüğünü muhafaza etme, siyasal çözülmeyi engelleme ve içtimaî imtizacı yeniden tesis etme kaygıları etrafında şekillendiği görülmektedir. Bu zeminde çalışma, Türk modernleşmesini Türk Garbiyatçı düşünce yapısı içinde farklı bilgi, meşruiyet ve medeniyet tasavvurlarının karşılaştığı bir tartışma alanı olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda çalışma, Türkiye'de modernleşmenin yekpare ve doğrusal bir Batılılaşma tecrübesi olarak kavranamayacağını; pozitivist, Bergsoncu ve mukaddesatçı düşünce hatlarının bilim, akıl, din, gelenek, maneviyat, tarih ve kültürel süreklilik meseleleri etrafında karşılaştığı çok katmanlı bir düşünsel gerilim alanı içinde geliştiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle tez, Türk Garbiyatçı düşünce yapısında Bergsonizm'in Türkiye'de salt felsefî bir etkilenme düzeyinde kalmadığını; modernleşmenin pozitivist bilgi rejimine, medeniyet tasavvuruna ve manevî süreklilik problemine yöneltilmiş seçici ve kurucu bir eleştiri imkânı olarak işlev gördüğünü göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Turkish modernization cannot be reduced to the transfer of Western institutions, techniques, or administrative practices. Rather, it constituted a multilayered field of intellectual debate in which the West, constructed as the Other, was conceived as an image of civilization, threat, imitation, and spiritual disintegration. Unlike the historical trajectory of Western modernization, the Turkish experience was shaped less by the autonomous development of social dynamics than by concerns over preserving state integrity, preventing political dissolution, and re-establishing social cohesion. The study examines this process within Turkish Occidentalist thought, where competing conceptions of knowledge, legitimacy, and civilization confronted one another. It argues that modernization in Turkey was not a uniform or linear process of Westernization, but a field of tension among positivist, Bergsonian, and mukaddesatçı currents over science, reason, religion, tradition, spirituality, history, and cultural continuity. It demonstrates that Bergsonism functioned not merely as a philosophical influence but as a selective and formative critical resource directed at positivist conceptions of knowledge, civilization, and spiritual continuity in the Turkish intellectual context of modernization.
Benzer Tezler
- 1908-1912 yılları arasında Osmanlı İslamcı basınında Garbiyatçılık
Occidentalism in the Ottoman Islamist press between 1908 and 1912
BAHAR GÜNDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK REYHAN
- 20. yüzyıl Türk düşüncesinde garbiyatçılık (oksidentalizm) üzerine bir inceleme
An examination on the occidentalism (garbiyatçilik) in the 20th century Turkish thought
ALKIM SAYGIN
- Türk tiyatrosunda garbiyatçı fantazi
Occidentalist fantasy in Turkish theatre
GÜLŞAH ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sahne ve Görüntü SanatlarıAnkara ÜniversitesiTiyatro Kuramları, Eleştiri ve Dramaturgi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU BELİZ GÜÇBİLMEZ ALTAN
- Osmanlı-Türk tarih yazımında Tanzimat algısı
Perception of Tanzimat in Ottoman-Turkish historiography
HÜLYA TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK REYHAN
- The problematic of discussing Turkish cinema over the concept of people satılık (Feature length film script)
Halk kavramı üzerinden Türk sinemasını tartışma sorunsalı satılık (Uzun metraj fılm senaryosu)
AYTAÇ KÖKTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Sahne ve Görüntü SanatlarıBahçeşehir ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİLAY ULUSOY ÖNBAYRAK