Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kamu tüketim çarpanı ve nüfus yaşlanması
Government consumption multiplier and population aging in developed and developing countries
- Tez No: 1022402
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜSEYİN KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, demografik yapının maliye politikasının etkinliğini koşullandırıp koşullandırmadığını incelemektedir. Küresel ekonominin eşi benzeri görülmemiş bir demografik geçiş sürecinden geçtiği bu dönemde, yaş yapısının mali şokların aktarımını nasıl şekillendirdiğini anlamak makroekonomik istikrar açısından büyük önem taşımaktadır. Bu dinamikleri farklı ülke bağlamları ve demografik yapılar çerçevesinde sistematik olarak incelemek amacıyla, çalışma üç aşamalı bir ampirik strateji benimsemektedir. Birinci aşamada, 1990–2023 dönemini kapsayan 56 ülkeden oluşan bir örneklem için Hiyerarşik Bayesyen Panel Vektör Otoregresyon (HBP-VAR) modeli tahmin edilmiştir. İkinci aşamada; mali çarpanların yaşam döngüsü kalıplarını izlemek amacıyla ülkeler demografik rejimlere ayrılmıştır; gelişmekte olan ülkeler için genç, yaşlanan ve yaşlı, gelişmiş ekonomiler için ise yaşlanan, yaşlı ve çok yaşlı sınıflandırılmıştır. Üçüncü aşamada, nedensel kanıtlar oluşturmak ve içsellik sorunlarını gidermek amacıyla etkileşim terimli iki aşamalı en küçük kareler (IV-2SLS) yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, demografik yapının mali aktarımı şekillendiren temel bir durum değişkeni olduğunu ortaya koymaktadır. Gelişmekte olan ekonomiler, çarpanlar U-şekilli seyir izlemektedirler: Genç nüfuslarda sınırlı düzeyde kalırken, yaşlanan aşamada zirveye ulaşmakta ve yaşlı ekonomilerde keskin bir düşüş göstermektedir. Gelişmiş ekonomilerde ise mali çarpanlar azalan bir eğilim izlemektedir: çarpanlar yaşlanan nüfuslarda en yüksek seviyeye ulaşmakta, ancak toplumların yaşlı ve çok yaşlı aşamalara ilerlemesiyle birlikte kademeli olarak düşmektedir. Bu sonuçlar, maliye politikası etkinliğinin sabit parametre değil, dinamik ve yaşam döngüsüne bağlı bir değişken olduğunu kanıtlamaktadır. Politika yapıcılar, yüksek çarpan potansiyeli sunan fırsat pencerelerinden yararlanırken, yaşlanan toplumlarda azalan duyarlılığa karşı hazırlıklı olmalı ve demografik projeksiyonları mali çerçevelere entegre etmelidir. Hızla yaşlanan ekonomilerde, uzun vadeli ekonomik büyümeyi sürdürmek için arz yönlü müdahalelere geçiş yapılması zorunluluk arz etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigates whether demographic structure conditions the effectiveness of fiscal policy by examining whether the magnitude of government consumption multipliers varies across population age compositions. As the global economy undergoes demographic transition, understanding how age structure shapes fiscal shocks transmission is crucial for macroeconomic stability. To examine these dynamics, the study adopts a three-stage empirical strategy. First, a Hierarchical Bayesian Panel Vector Autoregression (HBP-VAR) model is estimated for the 56 countries in the sample from 1990–2023. Second, countries are classified into demographic regimes; young, aging, and aged for developing countries, and aging, aged, and super-aged for developed countries to trace lifecycle patterns of fiscal multipliers. Third, Instrumental Variable estimation using two-stage least squares (IV-2SLS) with interaction terms is employed to provide causal evidence and mitigate endogeneity concerns. The results show that demographic structure is a fundamental state variable shaping fiscal transmission. In developing economies, fiscal multipliers follow a pronounced hump-shaped pattern: they are modest in young populations, peak during the aging phase, and declining sharply in aged societies. Developed economies follow a descending slope: multipliers are highest in aging populations and decline gradually as societies transition toward super-aged. These results demonstrate that fiscal policy effectiveness is dynamic and lifecycle-contingent rather than a fixed parameter. Policymakers should integrate demographic projections into fiscal frameworks, taking advantage of windows of high multiplier potential while preparing for declining responsiveness in aging societies. In rapidly aging economies, a shift toward supply-side interventions are necessary to sustain long-term economic growth.
Benzer Tezler
- The selection of the best management technology to recycle precious metals from electric and electronic equipment
Elektrik ve elektronik ekipmanlardan değerli metallerin geri kazanımı için en iyi yönetim teknolojisinin seçimi
EZGİ TUNÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN TALINLI
- Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde emek payı ve insani gelişme ilişkisi
The relationship between labor share and human development in developed and developing countries
EDA ÖZOVACI
Doktora
Türkçe
2024
Ekonomiİstanbul Gelişim ÜniversitesiEkonomi ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR ÖZDEMİR
- Kamu harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için karşılaştırmalı bir analiz
Relationship between public expenditures and economic growth: A comparative analysis for developed and developing countries
ERKAN DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EkonomiVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİGAR ALEV
- Gelişmekte olan ülkelerde ve Türkiye'de iktisadi ve mali yapı üzerindeki etkileri çerçevesinde dış borçlanmanın belirleyicilerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi: 1980?2010
Analysis and evaluation of the determinants of external debt on the economic and fiscal structure in developing countries and Turkey: 1980?2010
SELÇUK ÇAĞRI ESENER
- Aspekte der nachhaltigkeit im urbanen wohnbau von schwellenländern entwicklung eines mehrgeschoßigen holzbauprototyps für die Türkei untersuchungen zur berücksichtigung von sozialverträglichkeit, wirtschaftlichkeit, bautechnik, ressourcen- u. umweltschonung
Gelişmekte olan ülkelerde kentsel konutlar ve sürdürülebilirlik Türkiye için çok katlı bir ahşap prototipin geliştirilmesi sosyal uyumluluk, rekabet gücü, teknolojik ve çevresel faktörlerin araştırılması
MELEK ELİF SOMER
Doktora
Almanca
2008
MimarlıkTechnısche Unıversıtat WıenMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DDI WOLFGANG WİNTER