Emzirme sağlık inanç ölçeğinin geliştirilmesi
Development of breastfeeding health belief scale
- Tez No: 1022489
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR ALPARSLAN, DOÇ. DR. SEDA DEMİR AYÇİÇEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sağlık İnanç Modeli temelinde annelerin emzirmeye yönelik sağlık inançlarını ölçmek amacıyla kullanılabilecek, geçerlik ve güvenirlik kanıtlarıyla desteklenmiş bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında annelerin emzirmeye yönelik sağlık inançlarını belirlemek için nitel fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Araştırmanın nitel aşaması 15 anne ile tamamlanmıştır. Nitel aşamada elde edilen bulguların çözümlenmesinde MAXQDA 2020 programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Nitel aşama sonucunda 6 kategori elde edilmiştir. Emzirme Sağlık İnanç Ölçeği madde havuzu; literatürdeki çalışmalar, sağlık inanç modeli ve araştırmanın nitel aşaması sonuçları doğrultusunda 45 madde olarak hazırlanmıştır. Madde havuzu uzman görüşlerine sunularak kapsam geçerlik indeksi incelenmiştir ve 15 madde ölçekten çıkarılmıştır. 30 maddelik taslak form AFA örneklimine uygulanmış, analizler sonucunda 27 maddelik nihai yapı elde edilmiştir Araştırmanın nicel aşamasında AFA örnekleminde 384 anneye, DFA örnekleminde ise 502 anneye ulaşılmıştır. SPSS 26.0, LISREL 8.7 ve Jamovi kullanılarak analizler yapılmıştır. Ölçeğin Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda 27 madde ve 6 alt boyuttan oluştuğu belirlenmiş olup açıklanan toplam varyansın %65.397 olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda temel uyum indeksleri değerlendiriğinde; RMSEA: 0.026; CFI: 0.99; NFI: 0.99; IFI: 0.99; SRMR: 0.32; χ2/sd: 1.338 olarak iyi uyum düzeyinde ve GFI: 0.94 olarak kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Güvenirlik analizlerinde ölçeğin alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa ve McDonald Omega güvenirlik katsayılarının sırasıyla“yarar algısı”alt boyutu için 0.890 ve 0.892,“engel algısı”alt boyutu için 0.833 ve 0.835,“duyarlılık algısı”alt boyutu için 0.814 ve 0.817,“önemseme/ciddiyet algısı”alt boyutu için 0.808 ve 0.809,“öz yeterlilik algısı”alt boyutu için 0.855 ve 0.855,“motivasyon algısı”için 0.865 ve 0.868'dir. Ölçeğin geneli için tabakalı (stratified) alfa 0.960 olarak bulunmuştur. Emzirme Sağlık İnanç Ölçeği'nin Türk toplumunda doğum sonu 0-6 hafta arasında annelerde geçerlik ve güvenirlik kanıtlarıyla desteklenmiş bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to develop a measurement tool, supported by validity and reliability evidence, that can be used to measure mothers' health beliefs about breastfeeding based on the Health Belief Model. The research employed an exploratory sequential mixed methods design. In the first phase of the research, a qualitative phenomenological approach was adopted to determine mothers' health beliefs about breastfeeding. The qualitative phase of the research was completed with 15 mothers. Content analysis was performed using the MAXQDA 2020 program to analyze the findings obtained in the qualitative phase. Six categories were obtained as a result of the qualitative phase. The Breastfeeding Health Belief Scale item pool was prepared with 45 items in line with studies in the literature, the health belief model, and the results of the qualitative phase of the research. The item pool was submitted to expert opinions, the content validity index was examined, and 15 items were removed from the scale. A draft form with 30 items was applied to the AFA sample, and the final structure with 27 items was obtained as a result of the analyses. In the quantitative phase of the research, 384 mothers were reached in the AFA sample and 502 mothers in the DFA sample. Analyses were performed using SPSS 26.0, LISREL 8.7, and Jamovi. As a result of the Exploratory Factor Analysis of the scale, it was determined that it consists of 27 items and 6 sub-dimensions, and the total variance explained was determined to be 65.397%. In the evaluation of the main fit indices of the confirmatory factor analysis; RMSEA: 0.026; CFI: 0.99; NFI: 0.99; IFI: 0.99; SRMR: 0.32; χ2/sd: 1.338, indicating a good fit level, and GFI: 0.94, indicating an acceptable fit level. In reliability analyses, the Cronbach's Alpha and McDonald's Omega reliability coefficients calculated for the sub-dimensions of the scale were 0.890 and 0.892 for the“perceived benefit”sub-dimension, 0.833 and 0.835 for the“perceived barrier”sub-dimension, 0.814 and 0.817 for the“perceived sensitivity”sub-dimension, 0.808 and 0.809 for the“perceived importance/seriousness”sub-dimension, 0.855 and 0.855 for the“perceived self-efficacy”sub-dimension, and 0.865 and 0.868 for the“perceived motivation”sub-dimension, respectively. The stratified alpha for the scale as a whole was found to be 0.960. The Breastfeeding Health Belief Scale was determined to be a measurement tool supported by evidence of validity and reliability in mothers in the Turkish population between 0-6 weeks postpartum.
Benzer Tezler
- Annelerin toplumsal cinsiyet eşitliği algısı ve dini önerilerle ilgili bilgi düzeyinin emzirmeyle ilişkisi
The relationship between mothers' perception of gender equality and their level of knowledge regarding religious recommendations on breastfeeding
SELVİHAN YILMAZ ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL ULUKOL
- Bir Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kadınların meme ve serviks kanseri taramalarına uyumları ve katılımını etkileyen faktörler
Factors affecting compliance and participation in breast and cervical cancer screenings among women registered at An Educational Family Health Center
ATİKE İSMİNUR TAŞÇİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
- Primigravida ve laktasyon sürecindeki kadınların emzirme mitlerinin karşılaştırılması
Comparison of breastfeeding myths in women during primigravida and lactation
KÜBRA YILMAZ
- Çalışan kadınlarda meme kanseri tarama davranışları ve sağlık inançları
Health beliefs and breast cancer screening behaviours among working women
EMİNE ARSLAN KAPICIBAŞI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Emzirme eğitimi alan annelerin emzirme öz yeterlilik ve emzirme başarılarının sağlık inanç modeli temelinde değerlendirilmesi
Evaluation of breastfeeding self-efficacy and breastfeeding success of mothersreceiving breastfeeding training based on health belief model
GAMZE BAYRAK BAŞDAĞ