Geri Dön

Yaşlı bakım merkezlerinin oda tasarımlarının mekan aidiyetine etkisi ve iç mekan tasarım kriterleri

The effect of room designs in elderly care centers on place attachment and interior design criteria

PDF İndir

  1. Tez No: 1022580
  2. Yazar: ZEYNEP MERVE ÇETİN DEREBEK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. UMUT ŞUMNU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Başkent Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasının amacı, yaşlı bakım merkezlerinde yer alan oda tasarımlarının yaşlı bireylerin mekân aidiyeti üzerindeki etkisini incelemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda yaşlı bakım merkezlerine yönelik iç mekân tasarım kriterleri geliştirmektir. Çalışma, dünyada ve Türkiye'de giderek artan yaşlı nüfusunun beraberinde getirdiği bakım, barınma ve yaşam kalitesi sorunlarından hareketle, yaşlı bireylerin yalnızca fiziksel gereksinimlerinin değil; psikolojik ve sosyal ihtiyaçlarının da mekân tasarımı bağlamında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesine dayanmaktadır. Araştırmada, yaşlı bireylerin alışık oldukları yaşam çevrelerinden ayrılarak yeni bir yaşam mekânına geçmelerinin aidiyet duygusu üzerinde önemli etkiler yarattığı vurgulanmakta; mekân aidiyetinin bireyin benlik sürekliliği ve psikolojik iyi oluşu açısından belirleyici bir rol üstlendiği ortaya konulmaktadır. Bu kapsamda yaşlılık, mekân aidiyeti ve yaşlı bakım merkezlerinde aidiyet kavramları kuramsal çerçevede ele alınmış; ulusal ve uluslararası literatür incelenerek yaşlı bakım yapılarında aidiyeti etkileyen iç mekan tasarım kriterleri değerlendirilmiştir. Çalışmada, yaşlı bakım merkezlerinin iç mekân tasarımlarının kullanıcıların mekân aidiyeti üzerindeki etkilerini ortaya koyabilmek amacıyla karma araştırma yöntemi benimsenmiştir. Araştırmada Boley vd. (2021) tarafından geliştirilen Kısaltılmış Mekân Aidiyeti Ölçeği (APAS) temel alınarak oluşturulan ölçeklerden yararlanılmıştır. Nitel boyutta ise yarı yapılandırılmış görüşme ve doğrudan gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın alan çalışması Ankara 75. Yıl Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde gerçekleştirilmiş; 60 yaş ve üzeri, en az lise mezunu olan katılımcılarla görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde özellikle demografik yapı, mekânın fiziksel özellikleri, termal ve çevresel konfor koşulları, esneklik ve kişiselleştirme gibi aidiyet hissini etkileyen unsurlar değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkiye ile Japonya, Finlandiya ve Kanada'dan seçilen yaşlı bakım merkezi örnekleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; farklı ülkelerdeki tasarım yaklaşımlarının mekân aidiyeti üzerindeki etkileri literatür verileri doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, yaşlı bireylerin mekân aidiyetinin güçlenmesinde kişiselleştirme, termal ve çevresel konfor, esneklik, iç-dış mekan ilişkisi ve sosyal etkileşimi teşvik eden ortak kullanım alanlarının önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, yaşlı bakım merkezlerinde yalnızca fiziksel bakım gereksinimlerini karşılayan standart çözümlerin yeterli olmadığı; bireylerin psikolojik, sosyal ve duygusal gereksinimlerini destekleyen bütüncül iç mekân tasarım yaklaşımlarının gerekli olduğu ortaya konulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda geliştirilen iç mekân tasarım kriterlerinin T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı huzurevi ve yaşlı bakım merkezlerinin kuruluş ve işleyiş esaslarını düzenleyen mevcut yönetmeliklerin yaşlı odalarının fiziksel standartlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın, Türkiye'de yaşlı bakım merkezlerine yönelik iç mekân tasarım standartlarının geliştirilmesine katkı sağlaması ve gelecekte gerçekleştirilecek akademik ve uygulamalı araştırmalar için bir temel oluşturması hedeflenmektedir.

Özet (Çeviri)

The aim of this dissertation is to examine the effects of room designs in elderly care centers on older adults' sense of place attachment and, based on the findings obtained, to develop interior design criteria for elderly care centers. The study is grounded in the idea that the increasing elderly population in both the world and Türkiye brings along challenges related to care, accommodation, and quality of life, and that not only the physical needs of older adults but also their psychological and social needs should be evaluated within the context of spatial design. The research emphasizes that older adults' transition from familiar living environments to new residential settings has significant effects on their sense of attachment and belonging. It highlights that place attachment plays a crucial role in maintaining self-continuity and psychological well-being. Within this framework, the concepts of aging, place attachment, and attachment in elderly care centers are discussed theoretically, and both national and international literature are reviewed to evaluate interior design criteria influencing place attachment in elderly care facilities. To reveal the effects of interior design in elderly care centers on residents' sense of place attachment, a mixed-method research approach was adopted. The study utilized scales developed based on the Abbreviated Place Attachment Scale (APAS) proposed by Boley et al. (2021). The qualitative dimension of the research employed semi-structured interviews and direct observation methods. The field study was conducted at Ankara 75.Yıl Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi where interviews were carried out with participants aged 60 and over who had at least a high school education. The interviews focused on factors affecting place attachment, including demographic characteristics, physical attributes of the environment, thermal and environmental comfort conditions, flexibility, and opportunities for personalization. In addition, selected elderly care center examples from Türkiye, Japan, Finland, and Canada were comparatively examined, and the effects of different design approaches on place attachment were analyzed based on findings from the literature. The results indicate that personalization, thermal and environmental comfort, flexibility, the relationship between indoor and outdoor spaces, and common areas that encourage social interaction play significant roles in strengthening older adults' sense of place attachment. Furthermore, the findings demonstrate that standardized solutions aimed solely at meeting physical care needs are insufficient in elderly care centers; instead, holistic interior design approaches that support residents' psychological, social, and emotional needs are required. The interior design criteria developed within the scope of this study are considered capable of contributing to the improvement of the physical standards of residents' rooms within the existing regulations governing the establishment and operation of nursing homes and elderly care centers affiliated with the Republic of Türkiye, Ministry of Family and Social Services. Accordingly, this study aims to contribute to the development of interior design standards for elderly care centers in Türkiye and to provide a foundation for future academic and applied research in this field.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    186174

    Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması

    Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias

    MAHMUT AVCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    FelsefeAtatürk Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI

  2. Tez No

    142597

    Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi

    Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque

    EVREN YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE

  3. Tez No

    789214

    Huzurevlerinde yaşayan 65 yaş üstü kişilerde pnömokok, influenza ve COVİD-19 aşılamalarının COVİD-19 hospitalizasyonuna ve progresyonuna etkisi

    The effect of pneumococal, influenza and COVİD-19 vaccinations on COVİD-19 hospitalization and progression in people over 65 years old living in nursing homes

    FEYZA KUTAY YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Halk Sağlığıİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÇAKIR

  4. Tez No

    591969

    Yerel yönetimlerin sosyal yardım ve sosyal hizmet uygulamaları Uşak Belediyesi örneği

    Social assistance and social service applications of local governments Uşak Municipality example

    ÜMRAN ÜNVER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Kamu YönetimiUşak Üniversitesi

    Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ZUHAL ÖNEZ ÇETİN

  5. Tez No

    399498

    Örgütsel yaşamsallıkta izlek bağımlılığı: Alışveriş merkezleri popülâsyonu üzerine bir uygulama

    Path dependence in organizational vitality: An application on shopping malls population

    ASLAN ONUR NACAK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    İşletmeKara Harp Okulu Komutanlığı

    Savunma Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. H. CENK SÖZEN

    YRD. DOÇ. DR. TÜLAY KORKMAZ DEVRANİ

Geri Dön