Haksız fiil sorumluluğunda olumsuz davranışın hukuka aykırılığı
The unlawfulness of omissions in tort liability
- Tez No: 1022594
- Danışmanlar: PROF. DR. BAŞAK BAYSAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Borçlar hukuku, Karşılaştırmalı hukuk, Kusursuz sorumluluk, Maddi tazminat, Manevi tazminat, Objektif sorumluluk, Özel hukuk, Law of obligations, Comparative law, Irreproachable respensibility, Material compensation, Moral indemnity, Objective liability, Private law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Olumsuz bir davranışın hukuka aykırı nitelikte olması ve bu sebeple haksız fiil sorumluluğunun doğabilmesi için bu davranışın objektif hukukun koruma normu niteliğindeki bir davranış kuralının içerdiği yap emrine aykırı nitelikte olması gerekmektedir. Bir davranışın objektif hukukun kurallarına aykırı olup olmadığı incelenirken davranış sebebiyle ortaya çıkan sonuç değil değerlendirilen davranışın bir davranış kuralına aykırılık teşkil edip etmediği önem taşıyacaktır. Olumsuz davranışların hukuka aykırı olup olmadığı incelenirken bu davranışların hangi etkenlerle beraber ihlale sebep olduğuna bağlı olarak gerçekleştirilecek ikili bir ayrım yapılması gerektiği düşünülmektedir. Olumsuz davranış sebebiyle sorumluluğu incelenen kişinin hareketsiz kalarak etki etmediği olay akışı kendisinden kaynaklanmayan etken sebebiyle ortaya çıkmışsa bu durumun mutlak hareketsizlik olarak adlandırılması önerilmektedir. Mutlak hareketsizlik şeklindeki olumsuz davranışın hukuka aykırı olup olmadığı özellikle hareket odaklı davranış kurallarının ortaya koyduğu davranış beklentisi etrafında incelenecektir. Olumsuz davranış sebebiyle sorumluluğu incelenen kişinin hareketsiz kalarak belirli bir etkiyi gerçekleştirmediği olay akışının kendisinden kaynaklanması durumunun ise seçici hareketsizlik olarak adlandırılması önerilmektedir. Seçici hareketsizlik tipindeki olumsuz davranışlar söz konusu olduğunda sorumluluğu incelenen kişinin hem olumlu hem olumsuz davranışları bir arada bulunmakta ve olumsuz davranışı hukuki nedenlerle sorumluluğa esas olarak seçilmektedir. Bu tipteki olumsuz davranışların hukuka aykırı nitelikte olup olmadığı ise mutlak hakların da dahil olduğu kural grubu olan sonuç odaklı davranış kurallarının ortaya koyduğu davranış beklentisi etrafında incelenecektir. Belirli bir sonucun ortaya çıkmamasına yönelik genel bir davranış beklentisini ortaya koyan sonuç odaklı davranış kurallarına aykırılık bulunup bulunmadığına yönelik inceleme ise tehlikeyi önleme yükümlülüğü ile somutlaşmaktadır. Tehlikeyi önleme yükümlülüğünün gerektirdiği önlemlerin alınmaması objektif hukukun yap emrine aykırılık teşkil edecektir. Mutlak hakların dolaylı ihlallerinde ve kusursuz sorumluluk hallerinde hukuka aykırılığın sağlanıp sağlanmadığı böylece hukuka aykırı bir olumsuz davranışın bulunup bulunmadığı üzerinden tespit edilecektir.
Özet (Çeviri)
For an omission to be regarded as unlawful and capable of giving rise to tort liability, it must amount to a breach of a duty to act imposed by a rule of conduct functioning as a protective norm under objective law. In assessing whether conduct is contrary to objective law, the decisive question is not the harmful result produced by the conduct, but whether the conduct itself violates a relevant rule of conduct. The unlawfulness of omissions should, it is argued, be examined through a twofold distinction based on the factors accompanying the omission that led to the infringement. Where the course of events to which the person remained passive did not originate from that person's own sphere, the situation may be characterised as“absolute inactivity.”In such cases, the unlawfulness of the omission should be analysed primarily in light of conduct-oriented rules, which prescribe specific duties of action. A different situation arises where the course of events in relation to which the person remained inactive stems from that person's own prior conduct or sphere of control. This may be described as“selective inactivity.”In cases of selective inactivity, both acts and omissions coexist; however, the omission is treated as the basis of liability for normative reasons. The unlawfulness of such omissions should therefore be assessed within the framework of result-oriented rules of conduct, including those protecting absolute rights. Whether result-oriented rules have been violated is determined through the concept of a duty to prevent danger, since such rules establish a general expectation that certain harmful results should not occur. Failure to take the measures required by this duty constitutes a breach of the duty to act imposed by objective law. Accordingly, in cases involving indirect infringements of absolute rights as well as strict liability, unlawfulness will ultimately depend on whether an unlawful omission can be established.
Benzer Tezler
- Ayırt etme gücünden yoksunun haksız fiil sorumluluğu
The Responsibilty for illegal act of the person that has not got the power of discernement
HATİCE TOLUNAY OZANEMRE
- Türk Borçlar Kanunu'na göre genel tehlike sorumluluğu
General clause for strict liability according to the Turkish code of obligations
ÖZGE YÜCEL
- Sözleşmeden dönme halinde menfi zarar
Negative damage in case of return from contract
MERVE EKİNCİ ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukBaşkent ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK FİKRET EREN
- Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluğun sınırlandırılması ve kaldırılması
Methods of limiting and removal damages of cooperative person under Turkish Code of Obligations
MELİH ARSLAN
- Haksız fiil sorumluluğunda maddi tazminatın belirlenmesi
The Determination of the indemnity in the case of the responsibilty for tort
HALUK NAMİ NOMER