Öğretmenlerin yapay zekâ kullanım becerileri ile yapay zekâ kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation into the relationship between teachers' artificial intelligence usage skills and their artificial intelligence anxiety levels
- Tez No: 1022595
- Danışmanlar: PROF. DR. YAVUZ ERİŞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ortaokul ve Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin yapay zekâ kullanım becerilerine ilişkin algıları ile yapay zekâya yönelik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış nicel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2025-2026 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Esenler ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokul ve Anadolu liselerinde görev yapan branş öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma evreninin tamamına ulaşılması hedeflenmiş ve gönüllü olarak katılan 251 branş öğretmeninden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak; demografik bilgi formu, Üzüm, Elçiçek ve Pesen (2024) tarafından geliştirilen Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Öğretmen Algısı Ölçeği ile Wang ve Wang (2022) tarafından geliştirilen ve Akkaya, Özkan ve Özkan (2021) tarafından Türkçeye uyarlanan Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, kanonik korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yapay zekâ kullanım becerilerine ilişkin algılarının orta düzeyde, yapay zekâya yönelik kaygı düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Algı ile kaygı arasında orta düzeyde, negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = -,490; p < ,01). Öğretmenlerin algıları yükseldikçe kaygı düzeylerinin azaldığı, algıların düşmesiyle birlikte kaygının arttığı ortaya konulmuştur. Kanonik korelasyon analizi, iki değişken seti arasında çok değişkenli düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu doğrulamış (R₁ = ,588; p < ,001); etik algısının kaygı ile en güçlü ilişkili boyut olduğunu ortaya koymuştur. Demografik değişkenler bakımından öğretmenlerin algıları cinsiyete ve yaşa göre anlamlı düzeyde farklılaşırken; mesleki kıdem ve görev yapılan okul türü değişkenlerinde anlamlı bir farklılaşma saptanmamıştır. Bulgular, hizmet içi eğitim programlarına etik temelli içeriklerin yerleştirilmesi ve kuşaksal duyarlılığa sahip mesleki gelişim modellerinin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between secondary school and Anatolian high school teachers' perceptions of artificial intelligence (AI) use skills and their AI anxiety levels. Designed as a quantitative study based on a relational survey model, the research targets subject teachers working in secondary schools and Anatolian high schools affiliated with the Ministry of National Education in the Esenler district of Istanbul during the 2025-2026 academic year. Rather than employing a sampling procedure, the study aimed to reach the entire study population; data were collected from 251 subject teachers who voluntarily participated. The instruments used included a demographic information form, the Teachers' Perception Scale Regarding Artificial Intelligence Use in Education developed by Üzüm, Elçiçek, and Pesen (2024), and the Artificial Intelligence Anxiety Scale developed by Wang and Wang (2022) and adapted into Turkish by Akkaya, Özkan, and Özkan (2021). Data were analyzed using Pearson product-moment correlation, canonical correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Mann-Whitney U test. The findings revealed that teachers' perceptions of AI use skills and their AI anxiety levels were both at a moderate level. A moderate, negative, and statistically significant relationship was found between AI perception and AI anxiety (r = -.490, p < .01), indicating that as teachers' perceptions increased, their anxiety levels decreased, and as their perceptions decreased, their anxiety levels increased. The canonical correlation analysis confirmed a multivariate significant relationship between the two variable sets (R₁ = .588, p < .001), with ethical perception emerging as the dimension most strongly associated with anxiety. Regarding demographic variables, teachers' perceptions differed significantly by gender and age, while no significant differences were detected for professional seniority or school type. The findings highlight the necessity of integrating ethics-based content into in-service training programs and developing generationally responsive professional development models.
Benzer Tezler
- Sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerileri ile yapay zekâ kaygıları ve yapay zeka farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between primary school teachers' digital literacy skills, artificial intelligence (Aİ) anxiety, and artificial intelligence (Aİ) awareness
FATMA UĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiSınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KOCAARSLAN
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- The impact of AI-based chatbots on speaking anxiety among EFL learners
Yapay zeka tabanlı sohbet robotlarının ingilizceyi yabancı dil olarak öğrenenlerdeki konuşma kaygısına etkisi
MELTEM BALLIDAĞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Fen bilimleri öğretmenlerinin 2061 yılında taşıması gereken yetkinlikler: Bir Delphi analizi
The competencies that science teachers should possess in 2061: A Delphi analysis
MAHMUT ÇOBANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AYDOĞDU
- Üstün zekâlı öğrencilerin eğitiminde kullanılan güncel teknolojiler ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi
Examination of studies on current technologies used in the education of gifted students
HASİBE KUZU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ERSOY