Türkiye'de sağlık hizmetlerinin finansmanı ve seçili ülkeler ile karşılaştırılması
Financing of healthcare services in Turkey and a comparison with selected countries
- Tez No: 1022690
- Danışmanlar: PROF. DR. ECE D. EROL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Sağlık Yönetimi, Economics, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, sağlık hizmetlerinin finansman yapısının gelir dağılımı üzerindeki etkileri Türkiye ve seçilmiş OECD ülkeleri çerçevesinde ampirik olarak incelenmiştir. Sağlık harcamalarının yalnızca toplumsal refahı artıran bir unsur değil, aynı zamanda gelir eşitsizliğini etkileyen önemli bir kamu politikası aracı olduğu varsayımından hareket edilmiştir. Bu kapsamda farklı sağlık finansman modellerini temsil eden Almanya, Kanada, Norveç, İspanya, Slovenya, İsviçre, Türkiye, Yunanistan, Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada 2000–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak gelir dağılımını temsil eden Gini katsayısı esas alınmış; bağımsız değişkenler olarak kamu sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, özel sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, kişi başına GSYH, işsizlik oranı ve enflasyon oranı modele dâhil edilmiştir. Veri seti dengeli panel yapıdadır ve toplam 240 gözlemden oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri incelenmiş, ardından çoklu doğrusal bağlantı, yatay kesit bağımlılığı, homojenlik ve panel birim kök testleri uygulanmıştır. Değişkenlerin farklı bütünleşme derecelerine sahip olması nedeniyle uzun ve kısa dönem ilişkilerini birlikte analiz etmeye imkân tanıyan Panel ARDL yaklaşımı tercih edilmiştir. Tahmin yöntemi olarak Pooled Mean Group (PMG) tahmincisi kullanılmış, model tercihi Hausman testi ile doğrulanmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki yönlü ilişkileri incelemek amacıyla Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi uygulanmıştır. Ampirik bulgular, kamu sağlık harcamalarının uzun dönemde gelir eşitsizliğini azaltıcı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık özel sağlık harcamalarının gelir dağılımını bozucu etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Kişi başına GSYH artışının tek başına gelir adaletini sağlamadığı, işsizlik ve enflasyon oranlarındaki artışların ise eşitsizliği artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Kısa dönem katsayıları ülkeler arasında farklılık göstermekte olup, bu durum sağlık sistemlerinin kurumsal yapılarının önemine işaret etmektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda sağlık hizmetlerinin finansman yapısının yalnızca sağlık sektörü açısından değil, sosyal adalet, kapsayıcı büyüme ve sürdürülebilir kalkınma açısından da stratejik öneme sahip olduğu değerlendirilmiştir. Özellikle güçlü kamu sağlık finansmanı, düşük cepten harcama oranı ve makroekonomik istikrarın gelir dağılımını iyileştiren temel unsurlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study empirically examines the effects of healthcare financing structures on income distribution within the context of Türkiye and selected OECD countries. It is based on the assumption that healthcare expenditures are not only a factor that enhances social welfare but also an important public policy instrument affecting income inequality. In this context, countries representing different healthcare financing models—Germany, Canada, Norway, Spain, Slovenia, Switzerland, Türkiye, Greece, Mexico, and the United States—are included in the analysis. The study employs annual data covering the period from 2000 to 2023. The Gini coefficient, representing income distribution, is used as the dependent variable. The independent variables include the share of public health expenditures in GDP, the share of private health expenditures in GDP, GDP per capita, unemployment rate, and inflation rate. The dataset has a balanced panel structure and consists of a total of 240 observations. Initially, descriptive statistics of the variables are analyzed, followed by tests for multicollinearity, cross-sectional dependence, homogeneity, and panel unit root. Due to the presence of variables integrated at different orders, the Panel ARDL approach—allowing for the simultaneous analysis of both long- and short-run relationships—is employed. The Pooled Mean Group (PMG) estimator is used for estimation, and model selection is validated through the Hausman test. Additionally, the Dumitrescu-Hurlin panel causality test is applied to examine the direction of relationships among variables. The empirical findings indicate that public health expenditures have a reducing effect on income inequality in the long run. In contrast, private health expenditures are found to have a deteriorating effect on income distribution. It is also concluded that increases in GDP per capita alone do not ensure income equality, while rising unemployment and inflation rates contribute to greater inequality. Short-run coefficients differ across countries, highlighting the importance of institutional structures of healthcare systems. Based on these findings, it is concluded that the financing structure of healthcare services holds strategic importance not only for the health sector but also for social justice, inclusive growth, and sustainable development. In particular, strong public healthcare financing, low out-of-pocket expenditure rates, and macroeconomic stability emerge as key factors improving income distribution.
Benzer Tezler
- Vergi harcamalarının gelişimi ve yükselen piyasalar: Türkiye ve Latin Amerika karşılaştırması
Development of tax expenditures and emerging markets: Comparison of Turkey and Latin America
RABİA KAPUCU
- Sağlık hizmetlerinin kamusal niteliği sağlık harcamalarının gelişimi: Seçili ülkeler ve Türkiye üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Public quality of health services and improvement of health expenditures: A comparative study on selected countries and Turkey
TURAN ULAŞ
- Sağlık sistemlerinin ülkeler bazında karşılaştırılması: Türkiye için politika önerileri
Health systems comparison of some countries: Suggestions for Turkey
BEYZA NUR MIYNAT TAŞDEMİR
- Türkiye'de kamu özel ortaklığı bağlamında şehir hastanelerinin değerlendirilmesi: Nitel bir araştırma
Evaluation of city hospitals in the context of public private partnership in Turkey: A qualitative research
DURMUŞ GÖKKAYA
Doktora
Türkçe
2020
Sağlık Kurumları YönetimiSüleyman Demirel ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
- Türkiye'de sağlık hizmetlerinin finansmanı açısından genel sağlık sigortası sisteminin etkinliği ve geleceği
Efficiency and future of the general health insurance system in view of financing the health services in Turkey
FERDİ ÇELİKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
SigortacılıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMaliye Bölümü
DOÇ. DR. ERDAL GÜMÜŞ