Yoğun bakım hemşirelerinin kronotipleri, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam doyumları: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı araştırma
Intensive care nurses' chronotypes, healthy lifestyle behaviors, and life satisfaction: A descriptive and correlational study
- Tez No: 1022707
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA GÖK METİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Aracılık analizi, kronotip, sağlıklı yaşam biçimi davranışları, yaşam doyumu, yoğun bakım hemşireliği, Chronotype, healthy lifestyle behaviors, intensive care nursing, life satisfaction, mediation analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yoğun bakım hemşirelerinde kronotip, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve yaşam doyumu arasındaki ilişkileri incelemek ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının bu ilişkideki aracılık rolünü değerlendirmektir. Araştırma kesitsel ve ilişkisel tasarımda yürütülmüştür. Çalışma, 1 Eylül 2025-2 Nisan 2026 tarihleri arasında dört üniversite hastanesinin yoğun bakım ünitelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 211 ikinci ve üçüncü düzey yoğun bakımda çalışan hemşire oluşturmuştur. Veriler, İnsan Sirkadiyen Ritminde Sabahçıl-Akşamcıl Tipleri Belirlemede Kendi Kendini Değerlendirme Formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II ve Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve Hayes PROCESS Macro (Model 4) kullanılarak aracılık analizi uygulanmıştır. Sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile yaşam doyumu arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,489; p<0,001). Kronotip ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında zayıf düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanırken (r= 0,226; p<0,001), kronotip ile yaşam doyumu arasında, çok zayıf, pozitif ve anlamlı ilişki olduğu (r=0,139; p=0,043) bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçlarına göre kronotipin yaşam doyumu üzerindeki doğrudan (c') ve toplam etkileri (c) istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken, dolaylı etkinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (B = 0,1650, %95 Güven Aralığı [0.0642, 0,2698]). Modelde kronotipin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarındaki varyansın %5,1'ini açıkladığı (R² = 0,051), kronotip ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının birlikte yaşam doyumundaki varyansın %23,9'unu açıkladığı (R² = 0,239) saptanmıştır. Kronotipin yaşam doyumunu tek başına açıklama gücünün düşük olduğu (R² = 0,0106) görülmüştür. Bu bulgular, kronotipin yaşam doyumu üzerindeki etkisinin doğrudan değil, sağlıklı yaşam biçimi davranışları aracılığıyla dolaylı olarak gerçekleştiğini göstermektedir. Yoğun bakım hemşirelerinde sağlıklı yaşam biçimi davranışları, yaşam doyumunun açıklanmasında katkı sağlayan önemli değişkenlerden biri olabilir. Bu doğrultuda, yaşam doyumunu artırmaya yönelik girişimlerin sağlıklı yaşam davranışlarını desteklemeye odaklanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationships among chronotype, health-promoting lifestyle behaviors, and life satisfaction in intensive care nurses and to evaluate the mediating role of health-promoting lifestyle behaviors in this relationship. This cross-sectional and correlational study was conducted between September 1, 2025, and April 2, 2026, in the intensive care units of four university hospitals in Türkiye. The sample consisted of 211 intensive care nurses working in second and third level. Data were collected using the Self-Assessment Form for Determining Morningness-Eveningness Types in Human Circadian Rhythms, the Health-Promoting Lifestyle Profile II, and the Satisfaction with Life Scale. Descriptive statistics, correlation analysis, and mediation analysis using Hayes' PROCESS Macro (Model 4) were performed. A moderate, positive, and significant relationship was found between health-promoting lifestyle behaviors and life satisfaction (r=0.489; p<0.001). Chronotype was weakly but positively associated with health-promoting lifestyle behaviors (r= 0.226; p<0.001), a very weak, positive, and statistically significant relationship was found between chronotype and life satisfaction (r=0.139; p=0.043). Mediation analysis revealed that the direct (c') and total (c) effects of chronotype on life satisfaction were not statistically significant, while the indirect effect was significant (B = 0.1650, 95% Confidence Interval [0.0642, 0.2698]). Chronotype explained 5.1% of the variance in health-promoting lifestyle behaviors (R² = 0.051), whereas chronotype and health-promoting lifestyle behaviors together explained 23.9% of the variance in life satisfaction (R² = 0.239). The explanatory power of chronotype alone for life satisfaction was low (R² = 0.0106). These findings indicate that the effect of chronotype on life satisfaction is not direct but occurs indirectly through health-promoting lifestyle behaviors. Healthy lifestyle behaviors may be one of the important variables contributing to life satisfaction among intensive care nurses. Therefore, interventions aimed at improving life satisfaction in this population should primarily focus on promoting healthy lifestyle behaviors.
Benzer Tezler
- Yoğun bakım hemşirelerinin bilgi düzeylerinin riskler bakımından değerlendirilmesi
The Evolution of intensive care unit nurses information levels about the risks they are exposed
İMRAN DORA
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
İşletmeDokuz Eylül Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL AMATO OKUYAN
- Yoğun bakım hemşirelerinin hastane infeksiyonlarının önlenmesi ile ilgili bilgi düzeyi ve tutumlarının belirlenmesi
Determining the knowledge level and attitude with the prevention of hospital infections of nurses working in intensive care units
ŞENGÜL YAĞMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
HemşirelikAfyon Kocatepe Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ENDER ELLİDOKUZ
- Yoğun bakım hemşirelerinin ölüm hakkındaki düşünceleri ve yaşadıkları anksiyetenin karşılaştırılması
Intensive care unit nurses the idea about death and evaluation of anxiety
SİBEL ÜNSAL
- Yoğun bakım hemşirelerinin sürekli eğitim etkinliklerinden yararlanma durumları
The status of benefit that intensive care nurses gained from continuous training programs
FERAY YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEVİM ULUPINAR ALICI
- Yoğun bakım hemşirelerinin anksiyete- depresyon düzeyleri ve etkileyen faktörler
Anxiety and depression levels of ıntensive care nurses and affecting factors
EDA ÇİFTCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN KANAN