İletişim ve güzel sanatlar alanında yapay zekâ ile görsel üretim pratikleri: Ankara üniversiteleri örneği
Visual production practices with artificial intelligence in the field of communication and fine arts: A case of Ankara universities
- Tez No: 1022729
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ ERDEMİR GÖZE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Baudrillard, Jean, Epistemoloji, Haraway, Donna, Hipergerçeklik, Ontoloji, Simülasyon, Yapay zeka, Yapay zeka eğitimi, Yapay zeka okuryazarlığı, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Baudrillard, Jean, Epistemology, Haraway, Donna, Hyperreality, Ontology, Artificial intelligence, Artificial intelligence training, Artificial intelligence literacy, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmeler, görsel iletişim tasarımı ve hareketli görüntü üretimi alanlarında köklü bir paradigma değişimine işaret etmektedir. Bu doğrultuda çalışma, üretken yapay zekâ araçlarının iletişim ve güzel sanatlar alanındaki görsel üretim pratiklerine etkilerini ve bu dönüşümün akademideki yansımalarını Ankara'daki üniversiteler örneği üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, bu süreci simülasyon ve dijital kültür teorileri bağlamında ele alarak, algoritmik olasılık havuzunun öznenin dilsel iradesiyle yönlendirildiği promptik üretim süreci kavramını literatüre kazandırmaktadır. Bu kuramsal düzlemde imge, fiziksel gerçekliğin bir izi olmaktan çıkarak dilsel müdahaleyle şekillenen sentetik bir inşa faaliyetine dönüşmekte; görsel kültür dilsel bir hegemonya altına girmektedir. Nitel araştırma geleneği içindeki çoklu durum çalışması desenine dayanan araştırmada, yedi farklı üniversiteden sekiz akademisyenle yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Saha bulguları; akademide geleneksel usta-çırak ilişkisinin aşındığını, kurumların proaktif veya temkinli refleksler gösterdiğini ve bu ekosistemde akademisyen rolünün teknik öğreticilikten estetik ve etik sınırları çizen bir mentör konumuna, öğrencinin ise üretimi metinsel komutlarla tetikleyen bir prompt operatörüne evrildiğini göstermektedir. Saptanan bu kurumsal ve pedagojik dönüşüm, akademisyen ve öğrenci rollerinin yeniden tanımlandığı yepyeni bir üretim modelini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda tez; yapay zekâ destekli yeni görsel üretim pratiğinin merkezi unsuru haline gelen promptik üretimin, yaratıcı öznenin kendi zihnindeki soyut imgeleri, iç dünyasını ve özgün ruhunu somut bir görsele aktarabilmesi adına hayati bir köprü ve güçlü bir ifade imkânı sunduğuna işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Developments in artificial intelligence technologies indicate a radical paradigm shift in visual communication design and moving image production. Accordingly, this study analyzes the impacts of generative artificial intelligence tools on visual production practices within communication and fine arts, and its reflections in academia through universities in Ankara. Situating this process within simulation and digital culture theories, the research introduces the concept of the promptic production process, where the algorithmic probability pool is guided by the subject's linguistic will, to the literature. On this theoretical plane, the image ceases to be a trace of physical reality and transforms into a synthetic construction shaped by linguistic intervention, placing visual culture under a linguistic hegemony. Employing a multiple case study design within the qualitative tradition, the study utilizes thematic analysis to examine semi-structured in-depth interviews conducted with eight academics across seven universities. Field findings demonstrate that the traditional master-apprentice relationship in academia is eroding, institutions exhibit proactive or cautious reflexes, and the academic's role is evolving from technical instruction to a mentorship that delineates aesthetic and ethical boundaries, while the student transforms into a prompt operator triggering production via textual commands. This institutional and pedagogical transformation reveals a novel production model wherein academic and student roles are redefined. Consequently, promptic production, the central element of this new AI-backed visual production practice, serves as a vital bridge and a powerful means of expression, enabling the creative subject to translate abstract images, their inner world, and unique soul into a concrete visual.
Benzer Tezler
- Meslek liselerinde bulunan grafik tasarım programlarında yapay zeka'nın uygulamalı eğitimlere entegre edilmesi
Establishment of artificial intelligence department for vocational and technical anatolian high schools and creation of training program
FURKAN FEDAİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel Sanatlarİstanbul Aydın ÜniversitesiGrafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. NURSAN KORUCU
- İki boyutlu animasyon üretiminde üretken yapay zekâ canlandırma tekniklerinin karşılaştırılması
Comparison of generative artificial intelligence and animation techniques in two-dimensional animation production
BÜŞRA EKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarYıldız Teknik ÜniversitesiSanat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTAN TOY
- Akademik çalışmaların görsel iletişim yapay zekâ araçları ile video makaleye dönüştürülmesi: Yapay zekâ destekli bir animasyon video makale çalışması
Transforming academic studies into video articles wi̇th vi̇sual communication ai tools: An ai-assisted animation video article study
ÜLKÜ SÖNMEZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGrafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. ALİ KILIÇ
- Sibernetiğin görsel sanatlardaki etkisi ve bir uygulama projesi
The impact of cybernetics on visual arts and an application project
YUSUF CAN KULAK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. ALİ TEMEL KÖSELER
- The extent of representation & design rhetoric in AI-generated visual media
Yapay zeka ile oluşturulan görsel medyada temsil ve tasarım retoriğinin kapsamı
YUSUFHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Güzel Sanatlarİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüTasarım Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR EMGİN ŞAVK
DOÇ. DR. NİLÜFER TALU