Geri Dön

Tirotoksikoz ayırıcı tanısında tiroid hormon duyarlılığının değerlendirilmesi

Evaluation of thyroid hormone sensitivity in the differential diagnosis of thyrotoxicosis

PDF İndir

  1. Tez No: 1022879
  2. Yazar: ELVAR MIRZAEVI
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞATAY EMİR ÖNDER
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Graves hastalığı, Subakut tiroidit, Tirotoksikoz, Tirotrof tiroid hormon duyarlılık indeksi, Toksik nodüler guatr, Graves Disease, Goiter, Nodular, Thyroiditis, Subacute, Thyrotoxicosis, Thyrotroph Thyroid Hormone Sensitivity Index
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: Tirotoksikoz etiyolojisinin doğru sınıflandırılması, tedavi seçiminde belirleyici olmasına rağmen TSH reseptör antikoru (TRAb), ultrasonografi ve sintigrafi gibi mevcut araçlar erişilebilirlik, maliyet ve sonuçlanma süresi açısından sınırlılıklar taşımaktadır. Bu çalışmada, Graves hastalığı (GH), toksik nodüler guatr (toksik adenom/toksik multinodüler guatr dahil; TNG) ve subakut tiroidit (SAT) olgularında santral (serbest tiroksin bazlı tiroid geri bildirim kantil tabanlı indeksi [TFQIsT4]), tiroid uyarıcı hormon indeksi [TSHI]) ve tirotropin tiroksin direnç indeksi [TT4RI]) ve periferik (serbest T3 [sT3] / serbest T4 [sT4]) tiroid hormon duyarlılık indekslerinin etiyolojiye özgü paternlerini belirlemek ve bu indekslerin ayırıcı tanıdaki kullanılabilirliğini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu tek merkezli, retrospektif, gözlemsel ve kesitsel çalışmaya Ocak 2019-Mart 2025 arasında başvuran 18 yaş üzeri 301 tirotoksikoz hastası dahil edildi (GH, n=159; TNG, n=72; SAT, n=70). Etiyolojik sınıflama klinik bulgular, tiroid fonksiyon testleri, otoimmün belirteçler ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilerek yapıldı. Periferik duyarlılık için sT3/sT4 oranı; santral duyarlılık için TFQIsT4, TSHI ve TT4RI hesaplandı. Grup karşılaştırmalarında Kruskal–Wallis testi (Bonferroni düzeltmeli post-hoc), kategorik değişkenlerde Ki- kare/Fisher'in kesin testi kullanıldı. Ayırıcı tanı performansı ROC eğrisi analiziyle değerlendirildi; ayrıca bağımsız ilişkilerin incelenmesinde SAT referans kategori alınarak multinomiyal lojistik regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Tiroid hormon duyarlılık indeksleri gruplar arasında anlamlı farklılık gösterdi. sT3/sT4 oranı, en yüksek GH grubunda, en düşük ise SAT grubunda saptandı (sırasıyla 3.27 [0.58 – 5.87] ve 2.43 [1.09 – 4.14]; p < 0.001). Santral duyarlılık indekslerinden TSHI ve TFQIsT4, TNG grubunda GH ve SAT gruplarına kıyasla anlamlı düzeyde düşük seyrederken (her ikisi için p < 0.001), GH ile SAT grupları arasında anlamlı fark saptanmadı. ROC analizinde GH ayırıcı tanısında en iyi ix performansı sT3/sT4 gösterdi (AUC 0.714, %95 GA 0.655 – 0.772; cut-off 2.83), TNG ayırıcı tanısında yalnızca TSHI anlamlı bulundu (AUC 0.677, %95 GA 0.611 – 0.743; cut-off 1.42), SAT ayırıcı tanısında ise yalnızca sT3/sT4 anlamlı performans sergiledi (AUC 0.781, %95 GA 0.726 – 0.835; cut-off 3.12). Multinomiyal lojistik regresyonda, yaş, vücut kitle indeksi ve komorbidite için tam düzeltme sonrası sT3/sT4 oranının ≥ 3.12 olması hem GH hem de TNG için SAT'a kıyasla güçlü ve bağımsız olarak ilişkiliydi (GH için OR 27.06, %95 GA 9.21 – 79.51; TNG için OR 21.29, %95 GA 6.32 – 71.68; her ikisi için p < 0.001). Buna ek olarak, TNG ile SAT karşılaştırmasında TFQIsT4, sürekli değişken, çeyreklikler ve doğrusal eğilim biçimlerinde modele dahil edildiği tüm analizlerde ve tüm düzeltme aşamalarında TNG olasılığı ile ters yönlü, güçlü ve tutarlı bir ilişki sergiledi; bu ilişki tam düzeltilmiş modelde de korundu (sürekli değişken için OR 0.39, %95 GA 0.25 – 0.61; p < 0.001). Buna karşılık, GH ile SAT karşılaştırmasında gözlenen ilişki tam düzeltilmiş modelde istatistiksel anlamlılığını sürdürmedi. Sonuç: Tiroid hormon duyarlılık indeksleri, tirotoksikozun farklı etiyolojilerinde birbirinden ayrışan biyolojik paternler göstermektedir. TNG'de hipotalamus-hipofiz-tiroid aksı eksenine ait geri bildirim kapasitesi görece korunurken, GH ve SAT'ta santral tiroid hormon duyarlılığı azalmaktadır. Periferik duyarlılığı yansıtan sT3/sT4 oranı özellikle GH ve SAT ayırıcı tanısında daha belirgin bir performans gösterirken, santral duyarlılık göstergesi olan TSHI, TNG'nin ayırt edilmesinde tamamlayıcı tanısal katkı sunmaktadır. Bu bulgular, söz konusu indekslerin rutin tiroid fonksiyon testlerinden kolaylıkla elde edilebilen, klinik karar sürecini destekleyebilecek yardımcı biyobelirteçler olarak değerlendirilebileceğini düşündürmektedir.

Özet (Çeviri)

Introduction and Aim: Accurate classification of the etiology of thyrotoxicosis is critical for treatment selection; however, currently available tools such as thyrotropin receptor antibody (TRAb), ultrasonography, and scintigraphy have limitations in terms of accessibility, cost, and turnaround time. In this study, we aimed to determine the etiology-specific patterns of central (free thyroxine based thyroid feedback quantile based index [TFQIsT4]), thyroid stimulating hormone index [TSHI], and thyrotroph thyroxine resistance index [TT4RI]) and peripheral (free T3 [fT3]/free T4 [fT4]) thyroid hormone sensitivity indices in patients with Graves' disease (GD), toxic nodular goiter (including toxic adenoma/toxic multinodular goiter; TNG), and subacute thyroiditis (SAT), and to evaluate the utility of these indices in the differential diagnosis. Materials and Methods: This single-center, retrospective, observational, cross-sectional study included 301 adult patients with thyrotoxicosis who presented between January 2019 and March 2025 (GD, n = 159; TNG, n = 72; SAT, n = 70). Etiologic classification was established through integrated assessment of clinical findings, thyroid function tests, autoimmune markers, and imaging modalities. The fT3/fT4 ratio was calculated as the peripheral sensitivity index, whereas TFQIsT4, TSHI, and TT4RI were calculated as central sensitivity indices. Group comparisons were performed using the Kruskal-Wallis test with Bonferroni-corrected post hoc analyses, and categorical variables were analyzed using the chi-square test or Fisher's exact test. Diagnostic performance was assessed by receiver operating characteristic (ROC) curve analysis, and multinomial logistic regression analysis was performed with SAT as the reference category to examine independent associations. Results: Thyroid hormone sensitivity indices differed significantly among the groups. The fT3/fT4 ratio was highest in the GD group and lowest in the SAT group (3.27 [0.58 – 5.87] and 2.43 [1.09 – 4.14], respectively; p < 0.001). Among the central xi sensitivity indices, TSHI and TFQIsT4 were significantly lower in the TNG group than in the GD and SAT groups (both p < 0.001), whereas no significant difference was observed between the GD and SAT groups. On ROC analysis, the fT3/fT4 ratio showed the best performance for the differential diagnosis of GD (AUC 0.714, 95% CI 0.655 – 0.772; cutoff 2.83), whereas only TSHI was significant for the differential diagnosis of TNG (AUC 0.677, 95% CI 0.611 – 0.743; cutoff 1.42), and only the fT3/fT4 ratio demonstrated significant discriminatory performance for SAT (AUC 0.781, 95% CI 0.726 – 0.835; cutoff 3.12). In multinomial logistic regression analysis, after full adjustment for age, body mass index, and comorbidity, an fT3/fT4 ratio ≥ 3.12 was strongly and independently associated with both GD and TNG compared with SAT (OR 27.06, 95% CI 9.21 – 79.51 for GD; OR 21.29, 95% CI 6.32 – 71.68 for TNG; both p < 0.001). In addition, in the TNG-versus-SAT comparison, TFQIsT4 showed a strong, consistent, and inverse association with the likelihood of TNG across all analyses and all stages of adjustment when entered into the model as a continuous variable, quartiles, and linear trend; this association remained significant in the fully adjusted model (OR 0.39, 95% CI 0.25 – 0.61 for the continuous variable; p < 0.001). In contrast, in the GD-versus-SAT comparison, the observed association did not retain statistical significance in the fully adjusted model. Conclusion: Thyroid hormone sensitivity indices exhibit distinct biological patterns across different etiologies of thyrotoxicosis. In TNG, the feedback capacity of the hypothalamic-pituitary-thyroid axis appears to be relatively preserved, whereas central thyroid hormone sensitivity is diminished in GH and SAT. The fT3/fT4 ratio, reflecting peripheral sensitivity, showed more prominent performance particularly in the differential diagnosis of GD and SAT, whereas TSHI, as an index of central sensitivity, provided complementary diagnostic value in distinguishing TNG. These findings suggest that these indices, which can be readily derived from routine thyroid function tests, may be considered adjunctive biomarkers capable of supporting clinical decision-making.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    790414

    Graves Hastalığı ile diğer otoimmün tiroiditlerin ayırıcı tanısında serbest T3, serbest T4 ve TSH hormonları düzeylerinin yer aldığı indekslerin değerlendirilmesi

    Evaluation of the indices that uses free T3, free T4 and TSH hormone levels ın the differentıal diagnosis of Graves' Disease and other autoimmune thyroidits

    SULTAN SEVAL YILMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıMarmara Üniversitesi

    Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GONCAGÜL HAKLAR

  2. Tez No

    539288

    Tirotoksikoz ayırıcı tanısında ARFI (Acoustıc radiation force ımpulse) elastografi'nin değeri

    The value of acoustic radiation force impulse elastography (ARFI) in the diagnosis of thyrotoxicosis

    SERKAN SELVİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. FEYZA YENER ÖZTÜRK

  3. Tez No

    989731

    Tiroid bezi vaskülarizasyonunun kantitatif değerlendirilmesi ve ''Mikrovasküler Akım Görüntüleme' Yöntemi ile elde edilen vasküler indeks değerinin tirotoksikoz ile seyreden diffüz tiroid hastalıklarının ayırıcı tanısındaki yeri

    Başlık çevirisi yok

    ZEYNEP SEZGİ ERDAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıGazi Üniversitesi

    Radyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MAHİ NUR CERİT

  4. Tez No

    248989

    Sağlıklı term bebeklerde tiroid hacmi ve tiroid kan akımı parametrelerinin belirlenmesi

    Detection of the thyroid volumes and thyroid blood flow parameters in helathy term newborns

    ALPARSLAN TONBUL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıFatih Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. M.MANSUR TATLI

  5. Tez No

    203227

    Tirotoksikozda tiroid kan akım parametrelerinin tripleks doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi

    Evaluation of blood flow parameters with triplex doppler ultrasonography in the thyrotoxicosis

    ÖMER KARAKAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Radyoloji ve Nükleer TıpDokuz Eylül Üniversitesi

    Radyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ENİS İĞCİ

Geri Dön