Akılcı olmayan inançlarla internet bağımlılığı arasındaki ilişkide benlik saygısı ve sosyal kaygının aracı rolü
The mediating role of self-esteem and social anxiety in the relationship between irrational beliefs and internet addiction
- Tez No: 1022919
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AVCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Akılcı olmayan inançlar, Benlik saygısı, Sosyal kaygı, İnternet bağımlılığı, Irrational beliefs, Self esteem, Social anxiety, Internet addiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde akılcı olmayan inançlar ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide benlik saygısı ile sosyal kaygının aracı rollerini incelemektir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de öğrenimine devam eden üniversite öğrencileri oluşturmuş, çalışma grubu kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 568 kadın ve 261 erkek olmak üzere toplam 829 ön lisans ve lisans öğrencisinden oluşmuştur. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Genel Tutum ve İnanışlar Ölçeği Kısa Formu, Sosyal Kaygı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formu kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 29.0.2 programı ile analiz edilmiş; değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, sosyo-demografik değişkenlere göre farklılaşmalar bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile, aracılık etkileri ise PROCESS Macro 4.2 kullanılarak Hayes Model 6 kapsamında test edilmiştir. Araştırma bulguları, akılcı olmayan inançlar ile internet bağımlılığı arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. İnternet bağımlılığı düzeylerinin cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu ve ailenin aylık gelirine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı; buna karşılık internette geçirilen süreye göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Serisel aracılık analizi sonucunda akılcı olmayan inançların internet bağımlılığı üzerindeki etkisinde benlik saygısı ve sosyal kaygının hem ayrı ayrı hem de ardışık biçimde anlamlı aracı roller üstlendiği saptanmıştır. Kurulan modelin internet bağımlılığındaki varyansın %26'sını açıkladığı bulunmuştur. Genel olarak bulgular, internet bağımlılığının yalnızca kullanım süresiyle değil; bireyin bilişsel inanç yapıları, benlik saygısı ve sosyal kaygı düzeyiyle birlikte ele alınması gereken çok boyutlu bir yapı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmış ve bu doğrultuda araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between irrational beliefs and Internet addiction among university students, as well as the mediating roles of self-esteem and social anxiety in this relationship. The population of the study consisted of university students continuing their education in Türkiye, and the study group comprised a total of 829 associate and undergraduate students, including 568 women and 261 men, selected through convenience sampling. In the data collection process, the Personal Information Form, the Short Form of the General Attitudes and Beliefs Scale, the Social Anxiety Scale, the Rosenberg Self-Esteem Scale, and the Young Internet Addiction Test–Short Form were used. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 29.0.2; relationships between variables were examined through Pearson correlation analysis, differences according to socio-demographic variables were tested using independent samples t-test and one-way analysis of variance, and mediation effects were examined within the scope of Hayes Model 6 using PROCESS Macro 4.2. The findings of the study indicated a positive, moderate, and significant relationship between irrational beliefs and Internet addiction. It was determined that Internet addiction levels did not differ significantly according to gender, maternal education level, paternal education level, or family monthly income; however, they differed significantly according to the amount of time spent on the Internet. As a result of the serial mediation analysis, self-esteem and social anxiety were found to have significant mediating roles, both separately and sequentially, in the effect of irrational beliefs on Internet addiction. The established model explained 26% of the variance in Internet addiction. Overall, the findings indicate that Internet addiction is a multidimensional construct that should be addressed not only in terms of duration of use, but also together with individuals' cognitive belief structures, self-esteem, and level of social anxiety. The findings obtained from the study were discussed within the framework of the relevant literature, and recommendations for researchers and practitioners were presented accordingly.
Benzer Tezler
- Ergenlerin internet bağımlılığında akılcı olmayan inançlar ve problem çözme becerilerinin rolü
The role of irrational beliefs and problem-solving skills in adolescents' internet addiction
AYŞE KEVSER KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÇEKİÇ
- Aile hekimliği polikliniklerinde izlenen erişkinlerin dijital bağımlılık düzeyinin ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of digital addiction level and related factors of adults followed in family medicine clinics
SİNEM ÖZAYDIN SARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK
- İnternet oyun oynama bozukluğu, akılcı olmayan inançlar, başa çıkma stratejileri ve öz-denetim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationships between internet gaming disorder, irrational beliefs, coping strategies and self-regulation skills
HATİCE BETÜL YÜCEKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİbn Haldun ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER MÜCAHİT ÖZTÜRK
- Ergenlerde problemli internet kullanımı ile empatik eğilim, beden algısı ve akılcı olmayan inançlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining of the relationship of problematic internet use with empathic tendency, body image and irrational beliefs adolescents
AHMET SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
- Üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemalar ile öz şefkat düzeylerinin romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançlarla ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relation between early maladaptive schemas, self compassion and irrational beliefs in romantic relationship
NAROD MARDİKYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAL ERZİNCAN