Sistemik yaklaşım temelli çift özdeğeri güçlendirme programının, evli çiftlerin özdeğerleri ve çatışmaları üzerindeki etkisi
The effect of the systemic approach–based couple self-worth strengthening program on married couples' self-worth and conflicts
- Tez No: 1023007
- Danışmanlar: PROF. DR. RAŞİT AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, evli bireylerde çift özdeğerlerini ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek ve geliştirilen Çift Özdeğeri Güçlendirme Programının çiftlerin özdeğer algıları ile çatışma çözme stilleri üzerindeki etkililiğini incelemektir. Bu amaçla çalışma, iki ardışık çalışmadan oluşan keşfedici sıralı karma desenli bir tasarımla yürütülmüştür. Araştırmanın birinci çalışmasında Çift Özdeğeri Ölçeği geliştirilmiştir. Bu kapsamda keşfedici sıralı karma desen kullanılmıştır. Bu çalışmada ilk olarak 10 çiftle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış nitel görüşmeler yoluyla çiftlerin, çift özdeğerine ilişkin deneyimleri incelenmiştir. Tematik analiz sonucunda kök aile sınırları, empatik davranış, kaliteli zaman, ilişkisel farkındalık, çatışma çözme, bireysel alanlara saygı, ortak karar alma ve yapıcı iletişim şeklinde sekiz ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar doğrultusunda oluşturulan madde havuzu, uzman görüşleri ve pilot uygulama sonrasında nicel analizlere hazır hâle getirilmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi 458 evli katılımcıdan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiş olup Doğrulayıcı Faktör Analizi ve ölçüt geçerliği çalışmaları ise 359 katılımcıdan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin güvenli ilişki iklimi, ilişkisel yakınlık ve işlevsel kök aile ilişkileri olmak üzere üç alt boyutlu yapıya sahip olduğu, yapı geçerliğinin ve iç tutarlılığının iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci çalışmasında, sistemik yaklaşım temelli olarak Çift Özdeğeri Güçlendirme Programı geliştirilmiş ve programın etkililiği sınanmıştır. Program; ilişkisel farkındalık, saygı, empati, yapıcı iletişim, çatışma çözme, ortak karar alma, birlikte zaman geçirme, kök aile ilişkileri ve sınır koyma oturum başlıklarından oluşturulmuştur. Bu aşamada deney–kontrol gruplu, ön test–son test desenine dayalı tam deneysel bir model kullanılmıştır. Çalışma grubunu seçkisiz atama yöntemiyle belirlenen 14 evli çift (7 Deney, 7 Kontrol) oluşturmuştur. Programın etkililiğine yönelik nicel veriler Karışık Ölçümler için ANOVA ve Quade's ANCOVA ile analiz edilmiştir. Nitel verilerle ise zamanlar arası karşılaştırma yapılmıştır. Bulgular, müdahale programına katılan çiftlerin özdeğerlerinde ve olumlu çatışma çözme tarzlarında deney grubu lehine anlamlı artışlar, olumsuz çatışma lehine de anlamlı azalma olduğunu göstermiştir. Nitel bulgular ise bu değişimin çiftlerin ilişkilerine yönelik farkındalık düzeylerinde, ilişki algılarında ve iletişim biçimlerinde gözlenen gelişimlerle desteklendiğini ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda geliştirilen ölçeğin psikometrik açıdan güçlü bir ölçme aracı olduğu ve çift özdeğeri geliştirme temelli müdahale programının evli çiftlerin çift özdeğerini geliştirmede etkili olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to develop a valid and reliable measurement tool to assess couple self-worth in married individuals and to examine the effectiveness of the Couple Self-Worth Strengthening Program on couples' perceptions of self-worth and their conflict resolution styles. For this purpose, the research was conducted using an exploratory sequential mixed-methods design consisting of two consecutive studies. In the first study, the Couple Self-Worth Scale was developed. Within this scope, an exploratory sequential mixed design was employed. Initially, semi-structured qualitative interviews were conducted with 10 couples to explore their experiences related to couple self-worth. Based on the thematic analysis, an item pool was generated from eight main themes (family-of-origin boundaries, empathic behavior, quality time, relational awareness, conflict resolution, respect for individual space, joint decision-making, and constructive communication). Following expert review and a pilot study, the scale was prepared for quantitative analyses. Exploratory Factor Analysis was conducted with data obtained from 458 married participants, while Confirmatory Factor Analysis and criterion validity analyses were performed using data from 359 participants. The results indicated that the scale had a three-factor structure consisting of secure relational climate, relational closeness, and functional family-of-origin relationships, with satisfactory construct validity and internal consistency. In the second study, a systemic approach-based Couple Self-Worth Strengthening Program was developed and its effectiveness was tested. The program included sessions on relational awareness, respect, empathy, constructive communication, conflict resolution, joint decision-making, spending time together, family-of-origin relationships, and boundary setting. A true experimental design with pretest–posttest control groups was used in this phase. The study group consisted of 14 married couples (7 experimental, 7 control) assigned through random allocation. Quantitative data regarding program effectiveness were analyzed using Mixed-Design ANOVA and Quade's ANCOVA, while qualitative data were examined through within-subject comparisons across time. The findings revealed significant increases in self-worth and positive conflict resolution styles, and a significant decrease in negative conflict, in favor of the experimental group. Qualitative findings supported these results by indicating improvements in couples' relational awareness, relationship perceptions, and communication patterns. Overall, the results demonstrated that the developed scale is a psychometrically sound measurement tool and that the couple self-worth–based strengthening and enhancement intervention program is effective in improving married couples' couple self-worth.
Benzer Tezler
- Enerji tabanlı yaklaşım ile saçılma katlama dinamiğinin oluşturulması ve kaos üretecinin tasarlanması
Establishing stretching and folding mechanism and designing chaos generator with energy-based approach
MUSTAFA KÖSEM
Doktora
Türkçe
2025
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN SERAP ŞENGÖR
- Design a variable stability systems with nonlinear and linear approaches for a continuous flight envelope
Değişken kararlılık sisteminin doğrusal ve doğrusal olmayan yaklaşımlarla geniş bir uçuş zarfında tasarımı
SADETTİN BALCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiKontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER ÜSTOĞLU
- Çok doymamış yağ asitleri bakımından zengin alg ilave edilen yemlerin levrek (Dicentrarchus albrax L., 1758)'de büyüme performansı ve vücut komposizyonuna etkisi
Effects of pufa (Polyunsaturated fatty acids) enriched algae added diets on growth and body composition of sea bass (Dicentrarchus labrax L., 1758)
KAMİL MERT ERYALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiSu Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ŞENER
- Yağ asitlerinin biyolojik varyasyonunun belirlenmesi
Determination of biological variation of fatty acids
MELTEM KURT YENİHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
BiyokimyaSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALEF OKAN DOĞAN
- Network analysis of co-search-based investor attention on stock prices
Ortak arama tabanlı yatırımcı dikkatinin hisse senedi fiyatları üzerindeki ağ analizi
MÜGE ÖZDEMİR