1861-1911 dönemi Osmanlı'da yağlı güreş festivalleri ve güreşçiler hakkında bir araştırma
A study on oil wrestling festivals and wrestlers in the Ottoman empire during the period 1861–1911
- Tez No: 1023056
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET TÜRKMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Yağlı Güreş, Osmanlı Devleti, Festival, Güreşçiler, Oil Wrestling, Ottoman Empire, Festival, Wrestlers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 1861-1911 yılları arasında Osmanlı coğrafyasında düzenlenen yağlı güreş festivalleri ve bu festivallerde yer alan güreşçiler hakkında, belleğe dayalı anlatımların ötesine geçerek, tarihsel belgeler ve döneme ait yazılı kaynaklar ışığında daha sağlam ve nesnel bir bilgi zemini oluşturmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada tarihsel araştırma yöntemi temel alınmış; arşiv belgeleri, dönemin gazete ve salnameleri, seyahatnameler, vakfiye kayıtları, folklorik metinler ve ikincil literatür taranarak nitel veri toplanmıştır. Betimsel analiz tekniğiyle elde edilen veriler yorumlanmış, güreşin ritüel boyutu, sembolik yapısı ve sosyal işlevleri dönemsel bağlam içinde değerlendirilmiştir. Ayrıca disiplinler arası bir yaklaşım benimsenmiş; tarih, sosyoloji, antropoloji ve spor tarihi perspektifleri bir arada kullanılarak konunun çok katmanlı yapısı analiz edilmiştir. Osmanlı'da güreş tekkeleri, festival yapıları ve pehlivan figürü hem metinsel belgeler hem de sözlü gelenekten derlenen bilgiler ışığında çok yönlü olarak ele alınmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularında, yağlı güreşin 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında Osmanlı toplumunda yalnızca sportif bir faaliyet değil, aynı zamanda ritüellerle ve dini-manevi öğelerle örülü bir kültürel pratik olduğu ortaya konmuştur. Pehlivanlık, fiziksel gücün yanı sıra ahlaki olgunluğu ve toplumsal sorumluluğu temsil eden bir kimlik modeli olarak şekillenmiştir. Güreş tekkeleri bu modelin oluşumunda eğitsel ve manevi merkezler olarak işlev görmüş; festivaller ise hem yerel kimliğin pekiştiği hem de halkın bir araya geldiği sosyal alanlar olarak öne çıkmıştır. Yağlı güreşin yapısında bulunan dualar, kispet, yağlanma, selamlaşma ve müzik gibi ögeler, onu bir tören-sporuna dönüştürmüş ve halkın kolektif hafızasında güçlü bir yer edinmesini sağlamıştır. Sonuç: Çalışma, yağlı güreşin Osmanlı'da sadece bir beden sporu değil, aynı zamanda toplumsal değerleri taşıyan ve kuşaktan kuşağa aktaran bir kültürel miras unsuru olduğunu ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Aim: The purpose of this study is to establish a more solid and objective body of knowledge regarding the oil wrestling festivals held across the Ottoman territories between 1861 and 1911, as well as the wrestlers who participated in these festivals. This has been achieved by moving beyond memory-based narratives and grounding the research in historical documents and written sources from the period. Materials and Method: This study is based on the historical research method; archival documents, period newspapers and salnames, travel accounts, foundation records, folkloric texts, and secondary literature were examined to collect qualitative data. The data obtained through descriptive analysis were interpreted, and the ritual dimension, symbolic structure, and social functions of wrestling were evaluated within their historical context. A multidisciplinary approach was adopted, incorporating perspectives from history, sociology, anthropology, and sports history to analyze the multilayered structure of the subject. Wrestling lodges (tekkes), the organizational structure of festivals, and the figure of the pehlivan were examined comprehensively through both textual sources and information gathered from oral tradition. Findings: The research demonstrates that oil wrestling in the late 19th and early 20th centuries functioned not merely as a sporting activity but as a cultural practice interwoven with rituals and religious-spiritual elements. The institution of pehlivanlık emerged as a model of identity representing not only physical strength but also moral maturity and social responsibility. Wrestling lodges served as educational and spiritual centers that shaped this model, while festivals acted as social spaces that strengthened local identity and brought communities together. Elements such as prayers, the kispet, oiling, ritual greetings, and musical accompaniment transformed oil wrestling into a ceremonial sport, allowing it to occupy a significant place in the collective memory of the Ottoman public. Results: The study concludes that oil wrestling in the Ottoman Empire functioned not only as a form of physical competition but also as a cultural heritage element that transmitted societal values across generations.
Benzer Tezler
- Helen Filoloji Derneğinin 1861-1911 yılları arası arkeoloji çalışmaları ve bazı üyelerin biyografileri
The archeological studies of the Greek Philological Society between 1861-1911 and biographies of some members
IREM NAZ EMVER OGLOU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Arkeolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE AR
- İngiliz parlamento kayıtları ışığında Akdeniz'de kriz, diplomasi, siyaset: 1861 - 1911
Crisis, diplomacy and politics in the Mediterranean in view of english parliamentary debates: 1861 - 1911
EMRE BAYRAMLI
- Osmanlı yönetim geleneğinde çocuk padişahlar: Dönemler karşılaştırması
A comparison of periods of child sultans in the Ottoman administrative tradition
KADİR ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2024
TarihAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİDE ASLAN
- Türk basınında Mussolini İtalyası (1939-1945)
Mussolini's Italy in Turkish press (1939-1945)
AYÇİN DEMİR
- إصالحات مدحت باشا في العراق Paşa Ve Irak'ta yaptığı reformlar (1869-1872)
Reforms in Mithat Pasha and Iraq (1869-1872)
AYMAN RAMADHAN ISMAEL
