Evli bireylerde duygu düzenleme, olumsuz çatışma çözme ve evlilik doyumu arasındaki ilişkide sıkıntıya tolerans ve bilişsel esnekliğin aracı rolü
The mediating role of distress tolerance and cognitive flexibility i̇n the relationship between emotional regulation, negative conflict resolution, and marital satisfaction among married individuals
- Tez No: 1023102
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EYYÜP ÖZKAMALI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Duygu düzenleme güçlüğü, Duygusal sıkıntı toleransı, Evlilik doyumu, Çatışma çözme, Cognitive flexibility, Emotion dysregulation, Emotional distress tolerance, Marital satisfaction, Conflict resolution
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı evli bireylerde duygu düzenleme güçlüğü ve olumsuz çatışma çözme stilinin evlilik doyumu ile ilişkisini incelemek ve bu ilişkide bilişsel esneklik ile sıkıntıya tolerans değişkenlerinin aracılık rolünü ortaya koymaktır. Çalışma, Türkiye'de evliliğini sürdüren 18-69 yaş aralığında, 239 kadın, 233 erkek toplam 472 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak, Evlilik Doyum Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16), Sıkıntıya Dayanma Ölçeği, Romantik İlişkilerde Çatışma Çözüm Stilleri Ölçeği ve katılımcıların sosyo-demografik niteliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın ölçüm modeli, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yoluyla, araştırmada ileri sürülen doğrudan ve dolaylı etki hipotezleri ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile test edilmiştir. Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde; bilişsel esnekliğin merkezi bir mekanizma olarak işlev gördüğü ve duygu düzenleme ile çatışma çözme süreçlerinin evlilik doyumunu büyük ölçüde bilişsel esneklik üzerinden etkilediği görülmektedir. Sıkıntı toleransının evlilik doyumu üzerinde doğrudan bir etkisinin bulunmadığını ve aracılık işlevi görmediğini ortaya koyarak, bu değişkenin ilişkisel sonuçları daha çok dolaylı mekanizmalar aracılığıyla etkileyebileceğini göstermektedir. Analiz sonuçları, oluşturulan modelin veriyle iyi düzeyde uyum gösterdiğini ve kuramsal yapının istatistiksel olarak doğrulandığını ortaya koymuştur. İçsel (endojen) yapılar için açıklayıcılık düzeyine bakıldığında, duygu düzenleme ve olumsuz çatışma çözme stilinin birlikte bilişsel esneklik değişiminin %68'ini (R² = 0,679) açıklaması; duygu düzenleme güçlüğü ile olumsuz çatışma çözme süreçlerinin evlilik doyumunu büyük ölçüde bilişsel esneklik üzerinden etkilediğini göstermektedir. Modeldeki bütün değişkenler evlilik doyumundaki değişimin %47'sini (R² = 0,468) açıklamaktadır. Bu oranlar, kurulan modelin açıklayıcılık gücünün orta-üst düzeyde yani yapısal düzeyde yeterli açıklama gücüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır. İnsan davranışı ve ilişkileri çok boyutlu ve karmaşık yapılar içerdiğinden R² değerinin % 50 civarında çıkması modelin açıklayıcılık değerinin çok güçlü olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The objective of this study was to investigate the relationship between difficulty in emotion regulation and negative conflict resolution style with marital satisfaction among married individuals, while elucidating the mediating role of cognitive flexibility and distress tolerance in this relationship. The study was conducted with a total of 472 participants (239 females and 233 males) residing in Turkey, ranging in age from 18 to 69. The data were collected using the Marital Satisfaction Scale, the Cognitive Flexibility Scale, the Difficulties in Emotion Regulation Scale–Short Form (DERS-16), the Distress Tolerance Scale, the Conflict Resolution Styles Scale in Romantic Relationships, and a Personal Information Form developed by the researcher to obtain participants' socio-demographic characteristics. The measurement model of the research was validated through confirmatory factor analysis (CFA), and the hypotheses regarding direct and indirect effects were tested using Structural Equation Modeling (SEM). Overall research findings indicate that cognitive flexibility functions as a central mechanism, through which emotion regulation and conflict resolution processes largely influence marital satisfaction. The results revealed that distress tolerance has no direct effect on marital satisfaction and does not perform a mediating function, suggesting that this variable may influence relational outcomes primarily through indirect mechanisms. Analysis results demonstrated that the constructed model exhibited a good fit with the data and the theoretical framework was statistically validated. Regarding the explanatory power for endogenous constructs, emotion regulation and negative conflict resolution style together accounted for 68% of the variance in cognitive flexibility (R²=0.679), confirming that these processes impact marital satisfaction significantly via cognitive flexibility. Collectively, all variables in the model explained 47% of the variation in marital satisfaction (R²=0.468). These rates indicate that the model possesses sufficient explanatory power at the structural level. Given that human behavior and relationships involve multidimensional and complex structures, an R² value of approximately 50% represents a highly robust explanatory value for the model.
Benzer Tezler
- Evli bireylerde çatışma çözme stilleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin evlilik uyumu ile ilişkisinin incelenmesi
The relationship of marital adjustment between conflict resolution styles and cognitive emotional regulation strategies in married couples
AYŞEN KES
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAltınbaş ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL GÜNER ALGAN
- Romantik ilişki odaklı obsesif ve kompulsif belirtiler ve romantik ilişki doyumu arasındaki ilişkide çatışma çözme stilleri ve duygu düzenlemenin aracılık etkisi
The mediating role of conflict resolution styles and emotion regulation in the relationship between romantic relationship-focused obsessive-compulsive symptoms and romantic relationship satisfaction
PELİN GÖKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Rumeli ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Sportif kariyer sonlandırmada elit sporcuların kariyer geçişleri, normal yaşama uyum sorunları ve çözüm önerileri
Career transitions of elite athletes, problems of adaptation to normal life and solution suggestions in ending sports careers
FATMA KÖSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporIğdır ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKHAN ÇALIŞKAN
PROF. DR. ARİF ÖZER
- Duygusal yeme davranışının depresyon ve duyguları düzenleme becerileri ile ilişkisinin evli bireyler üzerinde incelenmesi
An examination of the relationship between emotional eating behavior, depression, and emotion regulation skills in married individuals
YASEMİN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLET YAVUZ BİRBEN
- Çocukluk çağı travmaları ile mutluluk korkusu arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık ve duygu düzenlemenin aracı rolleri
The mediating roles of psychological resilience and emotion regulation in the relationship between childhood trauma andfear of happiness
MELİSA TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YILMAZ