Çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda ilaç uyumu ile depresyon ve anksiyete düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of medication adherence and depression and anxiety levels in patients with polypharmacy
- Tez No: 1023132
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF SERAP ESEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Depresyon, İlaç Uyumu, Kronik Hastalık, Polifarmasi, Anxiety, Depression, Medication Adherence, Chronic Disease, Polypharmacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, çoklu ilaç kullanan kronik hastalıklı bireylerde ilaç uyumu ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve ilaç uyumunu etkileyen faktörleri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki araştırmamız belirlenen kriterleri karşılayan katılımcılar ile yürütülmüştür. Verilerimiz sosyodemografik bilgi formu, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) ve İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (MARS) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, Fisher exact testi, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 60,12±14,07 olan 198 katılımcı dahil edilmiştir. Kadın katılımcıların anksiyete düzeyleri erkeklerden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,002). Geliri giderinden az olan grupta anksiyete (p=0,026) ve depresyon (p<0,001) puanları anlamlı şekilde daha yüksek, MARS ilaç uyum puanları ise anlamlı şekilde daha düşük (p=0,012) saptanmıştır. İlaç kullanımında yaşanan toplam güçlük sayısı arttıkça; anksiyete (r=0,386; p<0,001) ve depresyonun (r=0,350; p<0,001) arttığı, ilaç uyumunun ise azaldığı (r=-0,227; p=0,001) belirlenmiştir. MARS ilaç uyum puanları ile HADS anksiyete (r=-0,405; p<0,001) ve HADS depresyon (r=-0,370; p<0,001) puanları arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır. İlaç uyumu üzerindeki en güçlü belirleyicinin anksiyete (β=-0,286; p=0,001) olduğu tespit edilmiştir Sonuç: Kronik hastalıklı bireylerde; kadın cinsiyetin anksiyete açısından risk oluşturduğu, düşük gelir düzeyinin ise hem psikolojik semptomları tetiklediği hem de ilaç uyumunu azalttığı belirlenmiştir. Artan anksiyete ve depresyon düzeylerinin ilaç uyumunu anlamlı derecede bozduğu saptanmış olup, bu grupta psikolojik durumun rutin olarak değerlendirilmesinin klinik başarıyı artıracağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to investigate the relationship between medication adherence and anxiety and depression levels in individuals with chronic diseases receiving polypharmacy, as well as to identify the factors affecting medication adherence. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted with participants who met the predefined inclusion criteria. Data were collected through face-to-face interviews using a sociodemographic information form, the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), and the Medication Adherence Report Scale (MARS). Data were analyzed using descriptive statistics, the Chi-square test, Fisher's exact test, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson's correlation analysis, and multiple linear regression analysis. Results: A total of 198 participants with a mean age of 60.12 ± 14.07 years were included in the study. Female participants had significantly higher anxiety levels than male participants (p = 0.002). Participants whose income was lower than their expenses had significantly higher anxiety (p = 0.026) and depression (p < 0.001) scores, while their MARS medication adherence scores were significantly lower (p = 0.012). As the total number of difficulties experienced in medication use increased, anxiety (r = 0.386, p < 0.001) and depression (r = 0.350, p < 0.001) levels also increased, whereas medication adherence decreased (r = −0.227, p = 0.001). A moderate negative correlation was found between MARS medication adherence scores and HADS anxiety (r = −0.405, p < 0.001) and HADS depression scores (r = −0.370, p < 0.001). Anxiety was identified as the strongest predictor of medication adherence (β = −0.286, p = 0.001). Conclusion: Among individuals with chronic diseases, female sex was identified as a risk factor for anxiety, while low income was associated with both increased psychological symptoms and reduced medication adherence. Higher levels of anxiety and depression were found to significantly impair medication adherence. Therefore, routine assessment of psychological status in this population may improve clinical outcomes and treatment success.
Benzer Tezler
- İyileşme dönemindeki iki uçlu bozukluk hastalarında cinsel işlevlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sexual functioning in remitted patients with bipolar disorder
CANAN UYSAL
- Yaşlı hastalarda kırılganlık ile depresyon, çoklu ilaç kullanımı ve sosyodemografik faktörler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between frailty, depression, polypharmacy, and sociodemographic factors in elderly patients
BORAN HAZIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıAkdeniz Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN SÖZEL
- Çoklu ilaç kullanan evde bakım hastalarında akılcı ilaç kullanımı ve ilaca uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of rational medication use and medication adherence in home care patients using multiple medications
ZAFER YOLBAŞ
- Antikoagülan ilaç kullanan bireylerde ilaca uyumu etkileyen faktörler
Factors influencing adherence to medication in patients using anticoagulant drug
GİZEM ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kardiyolojiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN TOKEM
- Aile sağlığı merkezine başvuran kronik hastalığı olan bireylerin ilaç tedavilerine uyumunum değerlendirilmesi
Evaluation of medication adherence among individuals with chronic diseases who apply to family health centers
ÖMER ALİ AY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ