Yapay zekâ destekli öğrenme etkinliklerinde öğrenme ve üstbilişsel beceri gelişimi: Bir bilişsel etnografi çalışması
Development of learning and metacognitive skills in AI-supported learning activities: A cognitive ethnography
- Tez No: 1023131
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜGE ADNAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kendi kendine öğrenme, Üstbiliş, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Oneself learning, Metacognitive, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Öğretim Teknolojileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Öğrenme ve eğitim süreçleri her zaman güncel teknolojik gelişmelerden etkilenmiştir. Günümüzde eğitim alanındaki en etkili teknolojilerin başında yapay zekâ araçları gelmektedir. İlk kez John McCarthy tarafından 1950'lerde kullanılmış olan yapay zekâ kavramı, o günden bugüne hızla evrilerek farklı alanlarda etkisini göstermiştir. Eğitim, bu dönüşümün en fazla etkilendiği alanlarından biri haline gelmiştir. Günümüzde eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik birçok yenilikçi çalışma ve uygulama hayata geçirilmektedir. Yapay zekâ, özellikle bireyselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunma ve otomatik geri dönüt sağlama imkânları ile eğitimde devrim yaratma potansiyeline sahip görülmektedir. Yapay zekâ araçları, öğrencilere kişiselleştirilmiş, esnek ve nesnel bir eğitim ortamı sunarak her öğrencinin ihtiyaçlarına yönelik daha verimli bir öğrenme süreci mümkün kılabilmektedir. Ancak burada önemli olan, öğrencilerin bu araçları nasıl kullandıklarını ve bu süreçlerde nasıl bir öğrenme deneyimi yaşadıklarını anlamaktır. Nitekim bu sayede öğrencilerin öğrenme süreçleri daha etkili hale gelirken, aynı zamanda üstbilişsel becerileri -özellikle öğrenmeyi öğrenme, strateji geliştirme ve kendi öğrenme süreçlerini değerlendirme- geliştirilebilir. Yani, yapay zekânın sadece bir araç olarak değil, öğrencilerin zihinsel süreçlerini ve üstbilişsel becerilerini nasıl etkilediğini incelemek, bu teknolojinin eğitimdeki potansiyelini tam anlamıyla açığa çıkaracaktır. Bilişsel etnografi yöntemi ile tasarlanmış bu çalışma, yapay zekâ araçları ile entegre bir öğrenme etkinliğinin, öğrencilerin öğrenme ve üstbilişsel beceriler geliştirebilme deneyimlerinin anlamak için gerçekleştirilmiştir. Bilişsel etnografi, öğrencilerin öğrenme esnasındaki zihinsel süreçlerini anlamlandırabilmemize olanak tanıyan nitel bir araştırma yöntemidir. Bu bağlamda, öğrencilerin öğrenme ve üstbilişsel beceriler geliştirebilme deneyimlerinin anlamak için Dört Bileşenli Öğretim Tasarımı Modeli (4C-ID) çerçevesinde tasarlanmış bir öğretim etkinliği kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları araştırmanın olgusuna en uygun olan katılımcılara ulaşabilmek adına amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu doğrultuda Eğitim Bilimleri Enstitüsü Öğretim Teknolojileri yüksek lisans programından gönüllü dört (4) lisansüstü öğrencinin ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan, çalışma kapsamında tasarlanmış olan öğrenme süreci boyunca gerçekleştirilen uygulamalarda gözlem, doküman analizi, günlük, bireysel görüşme, odak grup görüşmesi yöntemleri ile veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak kodlama yöntemi ile tematik olarak analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda“Verimlilik ve Akademik Destek, Yaratıcılık ve Üretkenlik, Etkileşim Becerileri ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı, Bilgi Güvenilirliği, Doğruluk ve Etik, Bireysel Öğrenme Sürecinde Yapay Zekânın Rolü, Öğretim Tasarımı ve Kuramsal Bağlam, Üstbilişsel Beceriler”olmak üzere yedi tema ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
Educational and pedagogical processes have historically been shaped by burgeoning technological advancements. Currently, artificial intelligence (AI) stands as the most transformative technology within the educational landscape. Since the term's inception by John McCarthy in the 1950s, AI has undergone rapid evolution, exerting its influence across diverse disciplines. Consequently, education has emerged as one of the sectors most profoundly impacted by this technological paradigm shift. Today, a multitude of innovative studies and applications integrate AI into educational contexts. AI is recognized for its potential to revolutionize education, particularly through its capacity to provide personalized learning experiences and automated feedback. By offering an objective learning environment tailored to individual needs, AI tools facilitate a more efficient, bespoke, and flexible learning process. However, it is imperative to understand how students engage with these tools and the nature of their learning experiences. Beyond its utility as a mere tool, AI enables students to enhance their metacognitive skills, specifically in terms of learning how to learn, strategy development, and self-evaluation. Examining how AI influences students' cognitive processes and metacognition is essential to uncovering the full potential of this technology in education. This study employs a cognitive ethnography approach to explore how students develop learning and metacognitive skills through an AI-integrated activity. Cognitive ethnography is a qualitative research method designed to elucidate students' thought processes during learning experiences. Within this framework, a teaching activity was developed based on the Four-Component Instructional Design (4C/ID) model. The participants were selected through purposive sampling to align with the research objectives, comprising four volunteer postgraduate students from the Instructional Technologies Master's program. Data were triangulated through observation, document analysis, diaries, individual interviews, and focus group discussions during the implementation phase. The collected data were analyzed thematically using qualitative coding techniques. The following themes emerged:“Efficiency and Academic Support, Creativity and Productivity, Interaction Skills and AI Literacy, Information Reliability, Accuracy and Ethics, The Role of AI in the Individual Learning Process, Instructional Design and Theoretical Context, Metacognitive Skills”.
Benzer Tezler
- The impact of artificial intelligence-powered writing assistance systems on metacognitive writing strategies in the EFL learning context
Yapay zekâ destekli yazma sistemlerinin yabancı dil olarak İngilizce öğrenme bağlamında üstbilişsel yazma stratejileri üzerindeki etkisi
ECE HATİCE BERK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Transforming english writing skills with AI: Chatgpt's mediating effect on strategy use
Yapay zeka ile ingilizce yazma becerilerinin dönüşümü: Chatgpt'nin strateji kullanımı üzerindeki uzlaştırıcı etkisi
MERVE EROL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. DERYA DÖNER YILMAZ
- The effects of creativity activities through AI-based environments on foreign language anxiety among children
Yapay zekâ tabanlı ortamlarda yaratıcılık etkinliklerinin çocuklarda yabancı dil kaygısı üzerindeki etkileri
ZERŞİN İDİL CİZRELİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. SELAMİ AYDIN
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- Exploring EFL students' perceptions of using ChatGpt in grammar learning
Dilbilgisi öğreiminde ChatGpt kullanımına yönelik EFL öğrencilerinin algılarının incelenmesi
AYŞE ÖZGE KAV
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRCAN DEMİROGLARI