Geri Dön

İleri hücresel tedavi uygulamalarına yönelik ulusal verici profilinin belirlenmesi için verici HLA genotiplerinin incelenmesi

Investigation of donor HLA genotypes to determine the national donor profile for advanced cellular therapy applications

PDF İndir

  1. Tez No: 1023138
  2. Yazar: CANER TARIK SOMUNCU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. FATMA VİSAL OKUR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
  6. Anahtar Kelimeler: HLA, haplotip frekansı, bağlantı dengesizliği, indüklenmiş pluripotent kök hücre (iPSC), Alel frekansı, HLA antijenleri, Hematopoetik kök hücre transplantasyonu, Pluripotent kök hücreler, HLA, haplotype frequency, linkage disequilibrium, induced pluripotent stem cell (iPSC), Allel frequencies, HLA antigens, Hematopoietic stem cell transplantation, Pluripotent stem cells
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnsan Lökosit Antijeni (HLA) sistemi, allojenik hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) ve solid organ nakillerinde sağkalımı belirleyen temel immünogenetik bariyerdir. Uyumlu akraba dışı verici bulma ihtimali, popülasyondaki HLA haplotip frekanslarına ve bağlantı dengesizliğine (Linkage Disequilibrium-LD) bağlıdır. Moleküler analizlerle gerçekleştirilen HLA doku tiplendirmesi teknikleri, ulusal ve uluslararası Kök Hücre Verici Bankalarının kurulması HKHN'de tedavi başarı oranlarını artırsa da uyumlu akraba dışı verici bulunmasında zorluklar devam etmektedir. Bu zorlukları aşmak için global ve bölgesel HLA verilerini kullanarak verici seçimini kolaylaştıran ve hızlandıran algoritmalar geliştirilmiştir. Dolayısıyla ulusal verici havuzunun optimizasyonu için ulusal HLA genotiplerinin incelenmesi ve HLA haplotiplerinin belirlenmesi önemlidir. Ayrıca bu verilerin ortaya konması sayesinde, ileri hücresel tedaviler ve rejeneratif tıp uygulamaları için kaynak oluşturacak ulusal bir indüklenmiş Pluripotent Kök Hücre (induced Pluripotent Stem Cells-iPSC) haplobankasının kurulması da mümkün olacaktır. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'nin immünogenetik profilini yansıtan vericilerin HLA allel ve haplotip frekanslarını belirlemek, popülasyon genetiği parametrelerini incelemek ve ulusal bir iPSC haplobankası için kapsama oranlarını modellemektir. Çalışmada 2288 düşük ve 673 yüksek çözünürlüklü bireyin HLA verileri (A, B, C, DRB1, DQB1 lokusları) analiz edilmiştir. Çalışma popülasyonumuz Hardy-Weinberg dengesinde olup en sık yüksek çözünürlüklü alleller HLA-A*02:01, B*51:01, C*04:01, DRB1*11:04, DQB1*03:01 olarak saptanmış; HLA-B~C ve HLADRB1~DQB1 lokusları arasında çok güçlü (D'>0,8) LD gözlenmiştir. Yüksek çözünürlüklü beş lokuslu analizde en sık haplotipin (HLA-A*03:02 ~ B*44:02 ~ C*16:04 ~ DRB1*04:02 ~ DQB1*03:02) frekansı %0,89 bulunmuş, hiçbir haplotip frekansının %1'i aşamadığı izlenmiş ve popülasyonun yüksek genetik çeşitliliği gösterilmiştir. iPSC haplobankası kurulumuna yönelik kapsama modellemesinde ise popülasyonun %50'sini kapsamak için üç lokusta (A, B, DRB1) 63 iPS hücre hattına (124.246 kişi taraması); beş lokusta ise 82 iPS hücre hattına (201.270 kişi taraması) ihtiyaç duyulacağı öngörülmüştür. Sonuç olarak Türkiye popülasyonu son derece heterojen ve polimorfiktir. Bu durum, HKHN aktivitesi ve başarısının artırılması için; ulusal verilerin optimizasyonunun, uygun stratejilerle verici havuzunun genişletilmesinin ve uluslararası banka ağları ile yakın iş birliğinin önemini ortaya koymaktadır. Ulusal iPSC haplobankası kurularak belirli bir kapsama oranına ulaşma hedefi, homojen popülasyonlara kıyasla daha fazla hücre hattı ve tarama gerektirse de stratejik anlamda yapılabilir olarak gözükmektedir. Bu çalışmada elde edilen veriler, alıcı-verici eşleştirme algoritmalarına ve ulusal iPSC haplobankası kurulum stratejilerine doğrudan katkı sağlayabilecek niteliktedir.

Özet (Çeviri)

The Human Leukocyte Antigen (HLA) system is the primary immunogenetic barrier determining survival in allogeneic hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) and solid organ transplantation. The probability of finding a matched unrelated donor depends on the HLA haplotype frequencies and linkage disequilibrium (LD) within the population. Although HLA tissue typing techniques performed via molecular analyses and the establishment of national and international Stem Cell Donor Registries have increased treatment success rates in HSCT, challenges in finding matched unrelated donors persist. To overcome these challenges, various digital algorithms have been developed to facilitate and accelerate donor selection using global and regional HLA data. Therefore, examining national HLA genotypes and the identification of HLA haplotypes are essential for the optimization of the national donor pool to select the most suitable donors. Furthermore, demonstrating these national HLA haplotypes will enable the establishment of a national induced Pluripotent Stem Cell (iPSC) haplobank, which will serve as a cell source for advanced stem cell therapies and regenerative medicine applications in the near future. The aim of this study is to determine the HLA allele and haplotype frequencies reflecting Turkey's immunogenetic profile, examine population genetics parameters, and model coverage rates for a national iPSC haplobank. In this study, HLA data (A, B, C, DRB1, DQB1 loci) of 2288 low-resolution and 673 highresolution individuals were analyzed. The study population was found to be in HardyWeinberg equilibrium and the most frequent high-resolution alleles were identified as HLA-A*02:01, B*51:01, C*04:01, DRB1*11:04, and DQB1*03:01; a very strong linkage disequilibrium (D'>0.8) was detected between the HLA-B~C and HLADRB1~DQB1 loci. In the high-resolution five-locus analysis, the frequency of the most common haplotype (HLA-A*03:02 ~ B*44:02 ~ C*16:04 ~ DRB1*04:02 ~ DQB1*03:02) was found to be 0.89%, and no single haplotype frequency exceeded 1%, demonstrating high genetic diversity of the population. In the coverage modeling for the iPSC haplobank, it was predicted that 63 iPSC lines (screening 124,246 individuals) for three loci (A, B, DRB1) and 82 iPSC lines (screening 201,270 individuals) for five loci would be required to cover 50% of the population. In conclusion, the Turkish population is highly heterogeneous and polymorphic. This highlights the importance of optimizing national data, strategic expansion of the donor pool, and maintaining close cooperation with international registry networks to increase HSCT activity and success. Achieving a specific coverage rate by establishing a national iPSC haplobank appears strategically feasible, although it requires more cell lines and screening compared to homogeneous populations. The data obtained in this study have the potential to directly contribute to recipient-donor matching algorithms and national iPSC haplobank establishment strategies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1018915

    Molecular investigation of CHEK2 variants of unknown significance (VUS) found by genetic screening of breast and colorectal cancer patients and healthy individuals in Turkish population

    Türk popülasyonunda meme ve kolorektal kanser hastaları ile sağlıklı bireylerde genetik tarama ile saptanan klinik önemi bilinmeyen CHEK2 varyantlarının moleküler incelemesi

    NİSAN DENİZCE CAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Biyoteknolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Moleküler Biyoloji-Genetik ve Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. GİZEM DİNLER DOĞANAY

  2. Tez No

    192306

    Mobil telefon kullanımına bağlı oluşan 900-1800 mhz radyo frekans dalgalarının meydana getirdiği elektromanyetik alanın iliak kanat kemik mineral yoğunluğuna etkisi

    The effect of electromagnetic fields on bone mineral density of iliac bone produced by 900-1800 mhz radio frequency waves dependent on cellular phone usage

    BEŞİR ANDAÇ AKSOY

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Ortopedi ve TravmatolojiSüleyman Demirel Üniversitesi

    Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. NEVRES HÜRRİYET AYDOĞAN

  3. Tez No

    396321

    Sıçanda miyokardiyal iskemi sonrası doku onarımında insan göbek kordonu stroması kaynaklı mezenkimal kök hücrelerin tedavi edici etkisinin araştırılması

    Investigating the therapeutic effects of human umbilical cord derived mesenchymal stromal stem cells in tissue repair after myocardial ischemia in rats

    ZEYNEP YIĞMAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Göğüs Kalp ve Damar CerrahisiAnkara Üniversitesi

    Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALP CAN

  4. Tez No

    163667

    Kolorektal kanser gelişiminde, p21, p27, p57 siklin bağımlı kinaz inhibitör genleri (CDKI) ile p53 ve p73 tümör supressör geni ekspersyon düzeyi değişimlerinin belirlenmesi

    The detection of p21, p27, p57 cyclin dependent kinase inhibitor genes (CDKI) and p53 ve p73 tumor supressor gene expression level variation in colorectal cancer progression

    MUSTAFA ERTAN AY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Tıbbi BiyolojiDokuz Eylül Üniversitesi

    Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. ORHAN TERZİOĞLU

  5. Tez No

    902594

    Piridazinon-üre türevi yeni bileşiklerin sentezi ve biyolojik aktiviteleri üzerine çalışmalar

    Studies on synthesis and biological activity of novel pyridazinon-urea derivatives

    AROOJ BAKHT

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Eczacılık ve FarmakolojiGazi Üniversitesi

    Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERDEN BANOĞLU

Geri Dön