Ebeveyn stresinin çocuk duygusal yeme davranışı ile ilişkisinde ebeveyn besleme tarzlarının ve ebeveyn duygu düzenleme güçlüğünün rolü
The role of parental feeding styles and parental difficulties in emotion regulation in the relationship between parental stress and children's emotional eating behavior
- Tez No: 1023137
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA SAPMAZ YURTSEVER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Bakırçay Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada 6–12 yaş aralığında çocuğu bulunan annelerde ebeveynlik stresinin, duygu düzenleme güçlüğü ve besleyici olmayan besleme tarzları ile ilişkili örüntüler çerçevesinde çocukların duygusal yeme davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 6-12 yaş aralığında (orta ve geç çocukluk dönemi) çocuğu bulunan 218 birincil bakımveren anne (Ort= 37.96, SS= 5.14) oluşturmuştur. Katılımcılar çevrimiçi ortamda Kişisel Bilgi Formu, Ebeveynlik Stresi Ölçeği, Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DERS-36) ve Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi'ni tamamlamıştır. Araştırma verilerinin analizi için SPSS 25.0 ve AMOS 24 paket programları ile HAYES PROCESS v4.2 makro eklentisi kullanılmıştır. Araştırmada yer alan değişkenlerin sosyodemografik değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız gruplar t testi, Mann Whitney U testi, tek yönlü ANOVA testi ile MANOVA analizleri aracılığıyla değerlendirilmiştir. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkilerin yönünün ve gücünün saptanmasında Pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın ana hipotezlerinin sınanmasında ise düzenleyici aracılık (Model 7) ve seri aracılık analizleri yürütülmüştür. Sosyodemografik değişkenlerin incelendiği analiz sonuçlarına göre; boşanmış annelerin evli annelere kıyasla ebeveynlik stresleri ve enstrümental besleme tarzları istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ayrıca ilkokul mezunu annelerin duygusal besleme puan ortalamaları üniversite mezunu annelerden daha fazla bulunmuştur. Korelasyon analizi sonuçları ise çocuk duygusal yemesinin; annenin ebeveynlik stresi, duygu düzenleme güçlüğü, kullandığı duygusal ve enstrümental besleme tarzı, çocuk yaşı ve çocuk beden kitle indeksiyle pozitif yönde ve anlamlı ilişki içerisinde olduğunu göstermiştir. Yapılan düzenleyici aracılık analizi sonucunda; ebeveyn duygu düzenleme güçlüğünün ebeveynlik stresi ile besleyici olmayan besleme tarzları arasındaki ilişkide düzenleyici bir rol üstlenmediği; dolayısıyla ebeveynlik stresi ile çocukların duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkide beklenen etkileşim etkisinin ortaya çıkmadığı görülmüştür. Bu analizin hemen sonrasında yapılan seri aracılık analizi doğrultusunda ise; ebeveynlik stresinin duygu düzenleme güçlüğü ve duygusal besleme üzerinden çocuk duygusal yemesiyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan; ebeveynlik stresinin duygu düzenleme güçlüğü ve enstrümental besleme üzerinden çocuk duygusal yemesiyle istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki içerisinde olmadığı; ayrıca ebeveynlik stresinin sırasıyla duygu düzenleme güçlüğü, duygusal besleme ve enstrümental besleme üzerinden çocuk duygusal yemesini açıklamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen veriler; alan yazınla tutarlı olarak annelerin ebeveynlik stresi arttıkça çocuk duygusal yemesinin arttığını göstermiştir. Bu sürece annenin duygu düzenlemedeki etkinlik düzeyinin aracılık ettiği anlaşılmıştır. Üstelik annenin duygu düzenleme becerisini uygun bir şekilde ortaya koyamamasıyla birlikte besleme tarzının da etkilendiği görülmüş ve çocuk duygusal yemesine uzanan olası nedensel zincirlere işaret edilmiştir. Tüm bulgular, alan yazın bağlamında tartışılmış ve enstrümental beslemenin dinamiklerine yönelik daha fazla çalışma yapılmasına dikkat çekilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examined the effects of maternal parenting stress on children's emotional eating within the framework of relationships involving parental emotion dysregulation and non-responsive feeding styles. The sample consisted of 218 primary caregiver mothers with children aged 6–12 years (middle and late childhood) (M = 37.96, SD = 5.14). Participants completed the Personal Information Form, Parenting Stress Scale, Parental Feeding Style Questionnaire, Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS-36), and the Children's Eating Behaviour Questionnaire via an online platform. Data were analyzed using SPSS 25.0 and AMOS 24 software packages, and the HAYES PROCESS v4.2 macro extension. Differences in study variables according to sociodemographic variables were examined using independent samples t-test, Mann Whitney U test, one-way ANOVA, and MANOVA analyses. In addition, Pearson correlation analysis was used to determine the direction and strength of the relationships between variables. Moderated mediation (Model 7) and serial mediation analyses were conducted to test the main hypotheses of the study. According to the results of the analyses examining sociodemographic variables, divorced mothers had significantly higher levels of parenting stress and instrumental feeding styles compared to married mothers. Additionally, mothers with only a primary school education had higher mean emotional feeding scores than mothers with a university degree. Correlation analysis results showed that children's emotional eating was positively and significantly associated with maternal parenting stress, emotion dysregulation, emotional and instrumental feeding styles used by the mother, child age, and child body mass index. The moderated mediation analysis showed that parental emotion dysregulation did not play a moderating role in the relationship between parenting stress and non-responsive feeding styles; thus, the expected interaction effect in the relationship between parenting stress and children's emotional eating did not emerge. Following this analysis, serial mediation analysis results indicated that parenting stress was associated with children's emotional eating through emotion dysregulation and emotional feeding. On the other hand, parenting stress was not statistically significantly associated with children's emotional eating through emotion dysregulation and instrumental feeding; furthermore, parenting stress did not explain children's emotional eating through emotion dysregulation, emotional feeding, and instrumental feeding sequentially. The obtained data showed, consistent with the literature, that as maternal parenting stress increases, children's emotional eating also increases. It was understood that maternal emotion regulation effectiveness mediates this process. Moreover, difficulties in the mother's emotion regulation skills were found to influence feeding styles, indicating potential causal chains leading to children's emotional eating. All findings were discussed in the context of the literature, and attention was drawn to the need for further studies on the dynamics of instrumental feeding.
Benzer Tezler
- 3-6 yaş okul öncesi çocuklarda ebeveynlerin stres düzeyi, yeme davranış ve tutumlarının çocuğun yeme davranışına etkisi
The effect of parents' stress level, eating behaviors, andattitudes on children's eati̇ng behavior in preschoolchildren aged 3-6 years
GİZEM GÜNCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİzmir Tınaztepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN
- Evlilik çatışmasının okul öncesi çocuklar üzerindeki etkisi: Ebeveyn iş birliği ve ebeveyn stresinin rolü
The impact of marital conflict on preschool children: The role of coparenting and parental stress
SİNEM HAYALİ EMİR
Doktora
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM SERTEL BERK
PROF. DR. TELAT GÜL ŞENDİL
- Ebeveyn stresinin çocuk ve ebeveyn iletişimi üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of parental stress on child and parent communication
BELEMİR SOĞUKSULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA GÖKÇE TURAN
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde ebeveyn stresi ve öncüllerinin incelenmesi
Examination of parental stress and its precursors in mothers with children with special needs
NİSA AZİZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- From parental control to child control: The role of stress and psychological well-being in parents
Annenin kontrolünden çocuğun kontrolüne: Ebeveynlerde stress ve iyi oluş halinin rolü
KÜBRA ARIKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
PsikolojiKoç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE BİLGE SELÇUK