Geri Dön

Emeğin gelirden aldığı paya finansallaşmanın etkisi: Türkiye üzerine ampirik bir analiz

The effect of financialization on labor's share of income: An empirical analysis on Turkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 1023310
  2. Yazar: FATMA NUR ŞAHİN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MURAT USTAOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Ekonomi, Economics
  6. Anahtar Kelimeler: Emek gelir payı, Finansallaşma, Fourier analiz, Labor income share, Financialization, Fourier analysis
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın amacı emeğin gelirden aldığı paya finansallaşmanın etkisini Kaleckiyen teoriye dayanarak analiz etmektir. Türkiye için 2000-2024 dönemi çeyreklik verileri kullanılarak iki ayrı model ile Fourier ADL eşbütünleşme analizi yapılmıştır. Finansallaşmanın artışıyla yaşanan dönüşümün emek payına etki edeceği düşünülen dört temel kanal analizlere dahil edilmiştir. Bunlardan ilki emeğin pazarlık gücü değişkeni olarak işsizlik oranı, ikincisi hissedar odaklı yaklaşımın göstergesi olarak faiz ve temettü ödemeleri, üçüncüsü sektörel değişimi belirten finansal varlıklar ve sonuncusu finansal olmayan firmaların borçlanma davranışlarına dair kredi kullanımlarıdır. Özellikle neoliberalizmin mal ve sermaye piyasalarında getirdiği serbestlikten beslenen finansallaşma olgusu, Türkiye'de 1980 sonrası iktisadi paradigmanın değişimi ile birlikte yaşanmıştır. Piyasada tam rekabetin olamayacağı, firmaların eksik rekabet sebebiyle mark-up fiyatlama yapabileceklerini belirten Kalecki'nin ortaya koyduğu mark-up teorisi, finansallaşmayı da içerecek biçimde Post-Keynesyen düşünce tarafından geliştirilmiş, açık bir ekonomiyi kapsayacak şekilde analizlerin yapılmasına teorik temel sağlamıştır. Emeğin maliyet unsuru olduğu yönündeki Ortodoks iktisadi anlayışa karşın Kalecki'nin bu payı talep unsuru olarak ele alması ekonomide emek payının itici rolünün altını çizmektedir. Yapılan analizler işsizlik, finansal varlıklar ile faiz ve temettü ödemelerine dair göstergelerin emek payı ile uzun dönemde negatif yönlü bir ilişki sergilediğini ortaya koymaktadır. Kurulan her iki modelde de işsizlik emek payını en çok düşüren değişkendir. Finansal varlıklar ve faiz ve temettü ödemeleri ise ayrı modellerde ele alınmış, her ikisinin de emeğin gelirden aldığı paya olumsuz etkisi işsizlikten daha düşük bulgulanmıştır. Son olarak beklentinin aksine finansal olmayan firmaların kredilerinin emek payı üzerinde olumlu etkisi saptanmıştır. Ancak bu etkinin çok küçük olduğunun belirtilmesi gerekmektedir. Bu bulgular finansal alanda yaşanan dönüşümün emek payını baskıladığı yönündeki tezimizi destekler niteliktedir. Türkiye'de emek payında yaşanan hızlı değişimler kurumsal olarak emek piyasasının zayıflığına işaret etmektedir. Hem emek piyasasında kurumsal yapının güçlenmesi ve emek kesiminin sosyal ve ekonomik haklarının sağlamlaştırılması hem de finansallaşmanın daha planlı hale getirilmesiyle emek payının daha iyi bir konuma geleceği düşünülmektedir. Ayrıca finansallaşma süreci çalışıldığında, dünyada ortaya çıkan farklı iktisadi akımlara entegre olmadan önce araştırma ve planlama süreçlerinin sağlam bir şekilde ilerlemesinin önemi anlaşılmakta, böylece hem iktisat politikası değişimlerinin hem de ekonomik istikrarı sağlamak amacıyla alınacak önlemlerin daha makul bir zemine oturacağı düşülmektedir.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to analyze the impact of financialization on labor's share of income based on Kaleckian theory. Fourier ADL cointegration analysis was conducted for two separate models using quarterly data for Turkey from 2000-2024. Four key channels, thought to influence the labor share of income due to the transformation brought about by increasing financialization, were included in the analysis. These are: firstly, the unemployment rate as a variable of labor's bargaining power; secondly, interest and dividend payments as an indicator of a shareholder value orientation; thirdly, financial assets indicating sectoral change; and finally, credit usage as a measure of the borrowing behavior of non-financial firms. Financialization, particularly fueled by the liberalization of goods and capital markets brought about by neoliberalism, occurred in Turkey after 1980 with the shift in the economic paradigm. Kalecki's mark-up theory, which argues that perfect competition is impossible in the market and that firms may engage in mark-up pricing due to imperfect competition, has been developed by Post-Keynesian thought to include financialization and provides a theoretical basis for analyses encompassing an open economy. In contrast to the orthodox economic understanding that labor is a cost element, Kalecki's treatment of this share as a demand element underlines the driving role of labor in the economy. The analyses conducted reveal that indicators related to unemployment, financial assets, and interest and dividend payments exhibit a negative long-run relationship with the labor share. In both models, unemployment is the variable that most significantly reduces the labor share. Financial assets and interest and dividend payments were considered in separate models, and both were found to have a lower negative impact on labor's share of income than unemployment. Finally, contrary to expectations, a positive effect of non-financial firm loans on the labor share was detected. However, it should be noted that this effect is very small. These findings support our thesis that the transformation in the financial sector suppresses the labor share. The rapid changes in the labor share in Turkey point to the weakness of the labor market at the institutional level. It is believed that both the strengthening of the institutional structure in the labor market and the consolidation of the social and economic rights of the labor sector, as well as the more planned financialization process, will lead to a better position for labor's share. Furthermore, when the financialization process is studied, the importance of thorough research and planning processes before integrating into different economic trends emerging globally becomes clear, thus ensuring that measures taken to achieve economic stability are based on a more reasonable foundation.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    41134

    Türkiye'de gelir dağılımı açısından ücret ve maaş gelirlerinin mukayeseli analizi

    Başlık çevirisi yok

    ABDULLAH KAHRAMAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi Üniversitesi

    PROF.DR. KAMİL TURAN

  2. Tez No

    7567

    Türk tekstil sektörünün genel görünümü ve hazır giyim sektörümüz

    Başlık çevirisi yok

    ZEYNEP ASLANTÜRK(DİLBAZ)

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. HALİT TARGAN ÜNAL

  3. Tez No

    186174

    Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması

    Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias

    MAHMUT AVCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    FelsefeAtatürk Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI

  4. Tez No

    410

    Katı yakıtların akışkan yatakta yakılması ve katı miktarının yatak yüksekliğine etkisi

    Combustion of solid fuels in the fkuidized beds and the effects of solid quantity to the height of bed

    KAMİL BEKİR KOÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Makine MühendisliğiGazi Üniversitesi

    Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ALİ YÜCEL UYAREL

  5. Tez No

    367

    Yahya Kemal'de bedii tefekkür unsurları: 1 Kendi Gök Kubbemiz'de duygu

    Başlık çevirisi yok

    MUSTAFA ÖZBALCI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Türk Dili ve EdebiyatıGazi Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SADIK K. TURAL

Geri Dön