Karaciğer transplantasyonu geçirmiş bireylerde kardiyovasküler ve kassal parametrelerin, motor kognitif performansın, bilişsel fonksiyonun, kinezyofobinin ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of cardiovascular and muscular parameters, motor cognitive performance, cognitive function, kinesiophobia and quality of life in individuals who have undergone liver transplantation
- Tez No: 1023618
- Danışmanlar: PROF. DR. NACİYE VARDAR YAĞLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kalp ve Solunum Fizyoterapisi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kardiopulmoner Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karaciğer transplantasyonu ile sağkalımın belirgin şekilde artması, alıcıların fonksiyonel durumlarının iyileştirilmesi, yaşam kalitesinin sürdürülmesi ve aktif yaşlanmanın sağlanmasının önemini artırmaktadır. Bu nedenle çalışmamızın amacı, karaciğer transplantasyonu geçirmiş bireyleri vücut kompozisyonu, arteriyel sertlik, periferik kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, kas oksijenizasyonu, motor-kognitif ikili görev performansı, kognitif durum, kinezyofobi ve yaşam kalitesi açısından değerlendirmek ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Çalışmaya, karaciğer transplantasyonu geçirmiş 14 birey ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 14 sağlıklı birey dahil edildi (p>0,05). Değerlendirmeye bireylerin klinik ve demografik bilgileri kaydedilerek başlandı. Vücut kompozisyonu non-invaziv biyoelektrik impedans analizi ile, arteriyel sertlik osilometre tabanlı Mobil-O-Graph cihazı ile, diz ekstansör kas kuvveti Kinvent K-Push dinamometresi ve el kavrama kuvveti dijital el dinamometresi ile, fonksiyonel kapasite 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT) ve 6 Dakika Stepper Testi (6DST) ile değerlendirildi. Kas oksijenizasyonu (SmO₂), 6DYT sırasında yakın kızılötesi spektroskopi yöntemiyle kas kapillerindeki lokal SmO₂ ve toplam hemoglobin (THb) düzeylerini ölçen bir cihaz (Moxy, Fortiori Design LLC, Minnesota, USA) kullanılarak ölçüldü. Motor-kognitif ikili görev performansı ise Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT) ile kognitif durum Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) ile, kinezyofobi Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ve yaşam kalitesi EQ-5D-5L Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği ile değerlendirildi. Araştırma sonucunda, karaciğer nakli geçiren bireylerin kas kütlesi, dominant alt ekstremite kas kuvveti, 6DST sırasında kalp hızı değişimi, diyastolik kan basıncı değişimi, 1. dakika bacak yorgunluğu ve genel yorgunluk değişimi kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Gruplar arteriyel sertlik alt parametreleri açısından benzerdi (p>0,05). Karaciğer nakil alıcılarının, TKÖ somatik odak alt boyutu, EQ-5D-5L olağan işler alt boyutu ve ZKYT süresi kontrol grubuna göre daha yüksekti (p<0,05). MoCA toplam puanı ile lisan alt parametresi ve bilişsel görev sırasında saniye başına doğru yanıt sayısı, kontrol grubunda karaciğer nakil alıcılarına kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). 6DYT sırasında ölçülen kas oksijenizasyonu parametreleri arasında THbmin hariç diğer tüm parametreler benzerdi (p>0,05). Çalışmamızın sonuçlarına göre, karaciğer nakil alıcılarında kontrol grubuna kıyasla kas kütlesi ve kuvvetinin azaldığı, egzersiz kapasitesinin beklenen değerlerin altında kaldığı ve günlük yaşam aktivitelerinin yerine getirilmesinde daha fazla güçlük yaşandığı belirlenmiştir. Karaciğer nakil alıcılarında bilişsel performansta sağlıklı bireylere kıyasla etkilenim olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, çalışmamız karaciğer nakli geçirmiş bireylerde 6DST'nin kullanılabilirliğine ilişkin bulgular sunmaktadır. Karaciğer nakil alıcılarında, nakil öncesi karaciğer hastalığının etkileri ve nakil sonrası ortaya çıkan çeşitli limitasyonlar bireylerin fizyoterapi ve rehabilitasyon açısından kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini ve kişiye özgü tedavi programının planlanması gerektiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, fonksiyonel kapasitenin geliştirilmesinin yanı sıra sağlıklı yaşlanmanın desteklenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması açısından da önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The significant increase in survival following liver transplantation highlights the importance of improving recipients' functional status, maintaining quality of life, and promoting active aging. Therefore, the aim of our study is to evaluate individuals who have undergone liver transplantation in terms of body composition, arterial stiffness, peripheral muscle strengthfunctional capacity, muscle oxygenation, motor-cognitive performance, cognitive status, kinesiophobia and quality of life parameters and to compare them with a healthy control group. The study included 14 individuals who had undergone liver transplantation and 14 healthy individuals matched for age and gender (p>0.05). The evaluation began by recording the clinical and demographic information of the individuals. Body composition was assessed with non-invasive bioelectrical impedance analysis; arterial stiffness with an oscillometer-based Mobil-O-Graph device; knee extensor muscle strength with a Kinvent K-Push dynamometer and handgrip strength with a digital hand dynamometer; and functional capacity with the 6-Minute Walk Test (6MWT) and the 6-Minute Stepper Test (6MST). Muscle oxygenation (SmO₂) was measured during the 6MWT with a near-infrared spectroscopy device (Moxy, Fortiori Design LLC, Minnesota, USA), which measures local muscle capillary SmO₂ and total hemoglobin (THb) levels. Motor-cognitive dual-task performance was assessed with the Timed Up and Go Test (TUGT), cognitive status with the Montreal Cognitive Assessment (MoCA), kinesiophobia with the Tampa Kinesiophobia Scale (TKS), and quality of life with the EQ-5D-5L questionnaire.The results showed that individuals who had undergone liver transplantation had significantly lower muscle mass and dominant lower extremity muscle strength, heart rate change during the 6MST, diastolic blood pressure change, 1-minute leg fatigue, and overall fatigue change compared to the control group (p<0.05). The groups were similar in terms of arterial stiffness subparameters (p>0.05). Liver transplant recipients had higher scores on the TKS somatic focus subscale, EQ-5D-5L usual activities subscale, and TUGT duration compared to the control group (p<0.05). The total MoCA score, language subscale, and number of correct responses per second during a cognitive task were significantly higher in the control group compared to liver transplant recipients (p<0.05). All muscle oxygenation parameters measured during 6MWT were similar except for THbmin (p>0.05). According to the results of our study, liver transplant recipients experienced decreased muscle mass and strength, lower-than-expected exercise capacity, and greater difficulty in performing daily living activities compared to the control group. Cognitive performance was also affected in liver transplant recipients compared to healthy individuals. Furthermore, our study presents findings regarding the usability of 6MWT in individuals who have undergone liver transplantation. In liver transplant recipients, the effects of pre-transplant liver disease and various post-transplant limitations highlight the need for comprehensive evaluation of individuals in terms of physiotherapy and rehabilitation, and the planning of an individualized treatment program. This approach is important not only for improving functional capacity but also for supporting healthy aging and enhancing quality of life.
Benzer Tezler
- Akut rejeksiyonda ve kronik allograft nefropatisinde panel reaktif antikor ve Fcγ reseptör gen polimorfizmi
Başlık çevirisi yok
NEŞE ÖZKAYIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ MİR
- Transplantasyon hastalarında immünosupresif tedaviye uyumun değerlendirilmesi
The assessment of immunosuppressive therapy adherence in transplantation patients
AYŞE GÜL ATAY DOYĞACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikGazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL GÜLER DEMİR
- Karaciğerin vasküler yapılarının ve safra yollarının varyasyonları
Variations of liver's vascular structures and bile ducts
BURAK VELİ ÜLGER
- Transplantasyon sonrası hastaların kan, saç ve bukkal sürüntü örneklerinin DNA profilleri
DNA profiling in blood, buccal swabs and hair follicles of patients transplantation
VOLKAN ZEYBEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Adli TıpDokuz Eylül ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ARISOY