Geri Dön

Primer sklerozan kolanjit ve diğer kolanjitlerde görüntüleme bulguları

Imaging findings in primary sclerosing cholangitis and other cholangitis types

PDF İndir

  1. Tez No: 1023749
  2. Yazar: OĞUZHAN YILDIZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL NİYAZİ ARDA
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Radyoloji ve Nükleer Tıp, Radiology and Nuclear Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Radyoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Amaç: Bu çalışmada primer sklerozan kolanjit (PSK) ve diğer kolanjitlerdeki radyolojik görüntüleme bulgularının tespit edilmesi, görüntüleme bulguları arasındaki benzerlik ve farklılıkların belirlenmesi ve radyolojik görüntüleme yöntemlerinin bu hastalıkların tanı ve ayırıcı tanısında rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma retrospektif olarak tasarlanmış olup Ocak 2019Ekim 2025 tarihleri arasında kolanjit ön tanısıyla manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRKP) çekilen hastalardan klinik ve laboratuvar bulguları, histopatolojik değerlendirilmesi olanlarda histopatolojik veriler ve radyolojik görüntüleme bulguları doğrultusunda kolanjit tanısı olanlar çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların MRKP, ultrasonografi (USG) ve bilgisayarlı tomografi (BT) tetkikleri incelenmiştir. 18 yaşından küçük olan, hepatobiliyer operasyon öyküsü olan ve görüntüleri artefaktlı olduğundan optimal değerlendirme sağlanamayan hastalar çalışma kapsamının dışında tutulmuştur. Bunların sonucunda çalışmaya 40 tanesi PSK, 25 tanesi primer biliyer kolanjit (PBK) ve 46 tanesi de akut kolanjit tanısı olan toplam 111 hasta dahil edilmiştir. Her hastalık grubunda çalışmaya dahil olan hastalar için kontrol edilecek radyolojik görüntüleme bulgularının listesi, yapılan literatür taraması sonrasında oluşturulmuş olup her bulgu tüm hastalar için körleme şekilde değerlendirilmiştir. Görüntülemelerin analizi için belirlenen radyolojik bulgu kontrol listesi kullanılmıştır. İstatistiksel analiz için ise SPSS 27.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: PSK hastalarının %67'si erkek, %33'ü kadın olup bu gruptaki erkek hastaların yaş ortalaması 40, kadın hastaların yaş ortalaması 43'tür. PSK grubundaki 40 hastadan 20(%50)'sinin USG tetkikinin olduğu görülmüştür. Bu 20 hastanın USG bulguları incelendiğinde, periportal-periduktal enflamasyon %10, safra yollarında hafif genişleme %10 oranında izlenmiş olup hastaların %80'inin USG'si ise normal olarak değerlendirilmiştir. PSK grubundaki hastaların BT tetkikleri tarandığında, 40 hastadan 10(%25)'unun BT tetkikinin olduğu görülmüştür. BT görüntüleri değerlendirildiğinde vii safra yollarında boncuklu görünüm %40, periportal lenf nodu %20 oranında saptanmış olup hasta grubunun %60'ında bulgu kontrol listesinde yer alan herhangi bir bulgu tespit edilmemiştir. PSK grubundaki hastaların MRKP tetkikleri analiz edildiğinde özellikle boncuklu safra kanalları (%90,0), multifokal kısa segment darlıklar (%87,5) ve intrahepatik safra kanallarında periferik budanma (%85,0) en sık gözlenen bulgular olup çok yüksek etki büyüklükleri ile ilişkili bulundular (sırasıyla Cramer's V=0,923; 0,904 ve 0,885). Ayrıca kaudat lob hipertrofisi ve genişlemiş santral karaciğer görünümü, T2A hiperintens alanlar ile atrofik periferik değişiklikler de anlamlı şekilde PSK lehine bulundu (p<0,05). PBK hastalarının %84'ü kadın, %16'sı erkek olup bu gruptaki kadın hastaların yaş ortalaması 54, erkek hastaların yaş ortalaması 61,5 olarak hesaplandı. PBK grubunda 25 tane hasta mevcut olup hastaların tamamında ALP yüksekliği ve AMA+'liği olduğu görülmüştür. PBK hastalarının USG tetkikleri tarandığında, 25 hastadan 18(%72)'inin USG tetkikinin olduğu görülmüştür. Hastaların USG bulguları incelendiğinde karaciğer parankiminde periportal-periduktal enflamasyon %16, hepatomegali %27, splenomegalinin ise %16 oranında saptandığı görülmüştür. Hastaların %73'ünde ise USG'de herhangi bir bulgu saptanmamış olup normal olarak değerlendirilmiştir. PBK grubundaki hastaların BT tetkikleri tarandığında, 25 hastadan yalnızca 4(%16)'ünün BT tetkikinin mevcut olduğu görülmüştür. BT tetkiki mevcut 4 hastanın görüntüleri değerlendirildiğinde periportal lenf nodu ve hepatomegali bulguları %50 oranında görülürken, splenomegali %25 oranında izlenmiştir. PBK grubundaki hastaların MRKP tetkikleri analiz edildiğinde ise en dikkat çekici bulgular parankimde dantel şeklinde fibrozis (%68,0), safra yollarında düzensizlikler (%44,0), hepatomegali (%28,0) ve periportal halo işareti (%16,0) idi. Özellikle dantel şeklinde fibrozisin yüksek etki büyüklüğüne sahip olduğu görüldü (Cramer's V=0,789). Akut kolanjit grubundaki hastaların ise %52'si erkek ve %48'i kadın olup; erkek hastaların yaş ortalaması 62, kadın hastaların yaş ortalaması 60'tır. viii Akut kolanjit grubundaki hastaların 37(%80)'sinin USG tetkiki mevcuttur. USG tetkiki olan hastalarda safra yollarında dilatasyon %43, safra yollarında taş ise %27 oranında tespit edilmiş olup hastaların %46'sının USG tetkiki normal olarak değerlendirilmiştir. Akut kolanjit grubunda yer alan 46 hastadan 30(%65)'unun BT tetkiki mevcuttur. BT görüntüleri değerlendirildiğinde safra yollarında dilatasyon %50, safra yollarında taş %40, ve safra yollarında duvar kalınlaşması ise %17 oranında saptanmıştır. Hastaların %27'sinde BT tetkiki normal olarak değerlendirilmiştir. Bu hastalık grubundaki MRKP tetkikleri analiz edildiğinde safra yolu duvar kalınlaşması (%80,4), safra yolu dilatasyonu (%60,9) ve safra yollarında taş varlığı (%50,0) baskın radyolojik patern olarak izlendi. Bu bulgular içerisinde en yüksek etki büyüklüğü safra yolu duvar kalınlaşmasında saptandı (Cramer's V=0,841). MRKP tetkiklerinde periportal enflamasyon tüm gruplarda yüksek oranda gözlenmesine rağmen hastalık grupları arasında anlamlı farklılık göstermedi (p=0,604). Benzer şekilde splenomegali açısından da anlamlı fark saptanmadı (p=0,286). Sonuç: Sonuç olarak kolanjitlerin tanısında radyolojik görüntüleme yöntemleri günlük pratikte sıklıkla kullanılmakla birlikte, USG ve BT ile çalışmamıza dahil olan hasta gruplarında tanıya katkı sağlayabilecek radyolojik bulgu saptanma olasılığı MRKP'ye göre daha düşük bulunmuştur. Bununla birlikte MRKP tetkikinin kolanjitlerdeki görüntüleme bulgularını USG ve BT'ye göre daha ayrıntılı olarak değerlendirerek, bu hastalıkların ortak ve farklı bulgularını daha yüksek duyarlılık ile tespit edebildiği ve hastalıklar arasında ayırıcı tanıya katkı sağladığı görülmüştür.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT Objective: This study aimed to identify radiological imaging findings in primary sclerosing cholangitis (PSC) and other types of cholangitis, to determine the similarities and differences between these findings, and to evaluate the role of radiological imaging methods in the diagnosis and differential diagnosis of these diseases. Materials and Methods: This study was designed retrospectively and included patients who underwent magnetic resonance cholangiopancreatography (MRCP) with a preliminary diagnosis of cholangitis between January 2019 and October 2025 and were diagnosed with cholangitis based on clinical and laboratory findings, histopathological evaluation (for those with histopathological data), and radiological imaging findings. MRCP, USG, and CT scans of the cases were examined. Patients under 18 years of age, those with a history of hepatobiliary surgery, and those whose images contained artifacts preventing optimal evaluation were excluded from the study. As a result, a total of 111 patients were included in the study: 40 with primary biliary cholangitis (PCC), 25 with primary biliary cholangitis (PBC), and 46 with acute cholangitis. For each disease group, a list of radiological imaging findings to be checked was created after a literature review, and each finding was evaluated blindly for all patients. The determined radiological finding checklist was used for the analysis of the images. The SPSS 27.0 software package was used for statistical analysis. Findings: Of the PSC patients, 67% were male and 33% were female. The average age of male patients in this group was 40, and the average age of female patients was 43. Of the 40 patients in the PSC group, 20(50%) had undergone USG examination. When the USG findings of these 20 patients were examined, echogenicity changes suggestive of inflammation in the periportal-periductal area were observed in 10%, and mild dilation of the bile ducts was observed in 10%. The USG findings of 80% of the patients were evaluated as normal. When CT scans of the patients in the PSC group were reviewed, it was found that 10(25%) of the 40 patients had undergone CT scans. Evaluation of the CT images x revealed a beaded appearance in the bile ducts in 40%, and periportal lymph node involvement in 20% of the patients. In 60% of the patient group, no findings from the checklist were detected. When MRCP scans of patients in the PSC group were analyzed, beaded bile ducts (90.0%), multifocal short segment strictures (87.5%), and peripheral pruning of intrahepatic bile ducts (85.0%) were the most frequently observed findings and were associated with very high effect sizes (Cramer's V=0.923; 0.904 and 0.885, respectively). In addition, caudate lobe hypertrophy and enlarged central liver appearance, T2A hyperintense areas, and atrophic peripheral changes were also found to be significantly in favor of PSC (p<0.05). Of the patients with primary biliary cholangitis (PBC), 84% were female and 16% were male. The average age of female patients was 54, and the average age of male patients was 61.5. There were 25 patients in the PBC group, all of whom showed elevated ALP levels and positive AMA. When the ultrasound (USG) examinations of PBC were reviewed, it was found that 18(72%) out of 25 patients had undergone USG. Examination of the USG findings revealed periportal-periductal enflamation 16%, hepatomegaly in 27%, and splenomegaly in 16%. In 73% of the patients, no findings were detected on USG, and the findings were considered normal. When the CT scans of the patients in the PBC group were reviewed, it was found that only 4(16%) out of 25 patients had undergone CT scan. When the CT scans of the 4 patients were evaluated, periportal lymph node and hepatomegaly findings were observed in 50%, while splenomegaly was observed in 25%. In the acute cholangitis group, 52% of patients were male and 48% were female; the average age of male patients was 62, and the average age of female patients was 60. 37(%80) of the patients in the acute cholangitis group had ultrasound examinations. Bile duct dilation was detected in 43% of patients with ultrasound examinations, and gallstones in 27%. The ultrasound examination was considered normal in 46% of the patients. xi 30(65%) of the 46 patients in the acute cholangitis group had CT scans. When the CT images were evaluated, bile duct dilation was detected in 50%, gallstones in 40%, and thickening of the bile duct walls in 17%. The CT scan was considered normal in 27% of the patients. When MRCP examinations in this disease group were analyzed, bile duct wall thickening (80.4%), bile duct dilation (60.9%), and the presence of gallstones in the bile ducts (50.0%) were observed as the dominant radiological patterns. The highest effect size was found in bile duct wall thickening (Cramer's V=0.841). Although periportal inflammation was observed at a high rate in all groups in MRCP examinations, there was no significant difference between the disease groups (p=0.604). Similarly, no significant difference was found in terms of splenomegaly (p=0.286). Conclusion: In conclusion, although radiological imaging methods are frequently used in daily practice for the diagnosis of cholangitis, the probability of detecting radiological findings that can contribute to the diagnosis with USG and CT was found to be lower in the patient groups included in our study compared to MRCP. However, it has been observed that MRCP examination can evaluate imaging findings in cholangitis more thoroughly than USG and CT, detect common and different findings of these diseases with higher sensitivity, and contribute to differential diagnosis between diseases.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    663287

    Otoimmün karaciğer hastalıkları: Epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve tedavisi

    Autoimmune liver diseases: Epidemiology, clinical features and treatment

    BUĞRA KAAN BAHÇECİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    GastroenterolojiOndokuz Mayıs Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AHMET BEKTAŞ

  2. Tez No

    890901

    Otoimmün karaciğer hastalığı olan hastaların klinik, laboratuvar ve otoantikor özelliklerinin retrospektif değerlendirilmesi

    Retrospective evaluation of clinical, laboratory and autoantibody characteristics of patients with autoimmune liver disease

    NİMET KÜBRA ATİK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İç HastalıklarıErciyes Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLTEN CAN SEZGİN

  3. Tez No

    635072

    Otoimmün karaciğer hastalıklarında prognoz ve komplikasyonlar

    Prognosis and complications of autoimmune liver diseases

    GULNAZ MAMMADZADA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    GastroenterolojiMarmara Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FEYZA GÜNDÜZ

  4. Tez No

    861362

    Otoimmün karaciğer hastalıklarında poliotoimmünite ve multiotoimmün sendrom

    Polyautoimmunity and multi autoimmune syndrome in autoimmune liver diseases

    ÖZGE GÜÇBEY TÜRKER

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ KALKAN

  5. Tez No

    778027

    Karaciğer sirozlu hastalarda kolon kanseri görülme sıklığı ve patogenezde rol oynayan faktörler

    Frequency of colon cancer in patients with liver cirosis and factors playing A role in pathogenesis

    SHAHLA GULIYEVA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    OnkolojiErciyes Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER ÖZBAKIR

Geri Dön