Geleneksel Türk evinde cumbanın ısıl konfor bağlamında farklı iklim bölgeleri üzerinden değerlendirilmesi
The evaluation of cumba in traditional Turkish house in terms of thermal comfort across various climate zones
- Tez No: 1023883
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN ERSOY, DOÇ. DR. ENES YAŞA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Mimari tasarım, Mimari çevre, Mimarlık, Modelleme, Rhinoceros, Architectural design, Architectural environment, Architecture, Modelling, Rhinoceros
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık ve Yapılı Çevrenin Yenilenmesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, geleneksel Türk evinde cumbanın yapı fiziği performansı farklı iklim bölgeleri bağlamında nicel olarak incelenmiştir. Geleneksel mimaride çoğunlukla biçimsel, mekânsal ve kültürel özellikleri üzerinden değerlendirilen cumbanın, termal konfor ve enerji davranışı üzerindeki etkilerine ilişkin karşılaştırmalı nicel çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, cumbanın farklı iklim koşullarında yapı fiziği açısından nasıl bir performans gösterdiğini ortaya çıkarmaktır. Bu kapsamda Türkiye'nin beş farklı iklim bölgesini temsilen Elazığ, Gaziantep, Malatya, Mersin ve Zonguldak illerindeki cumbalı evler incelenmiştir. Geleneksel evlerin cumbalı ve cumbasız durumları Rhino programında modellenmiştir. Analizler Grasshopper ortamında Honeybee ve Ladybug eklentileri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada termal konfor, yıllık enerji tüketimi ile ısıtma ve soğutma yüklerindeki değişimler analiz edilmiştir. Bulgular, cumbanın etkisinin iklim bölgesine göre farklılaştığını göstermektedir. Bazı iklim koşullarında cumba, pasif çevresel avantaj sağlayarak termal konforu iyileştirip enerji performansını olumlu etkilerken bazı durumlarda artan güneş kazancı ve ısı yükleri nedeniyle sınırlı ya da olumsuz sonuçlar üretebilmektedir. Özellikle sıcak-nemli bölgelerde cumbanın performansı yönlenme, gölgeleme ve açıklık oranı ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak bu tez, cumbayı yalnızca biçimsel bir mimari öğe olarak değil, iklime duyarlı pasif bir çevresel bileşen olarak ele alan karşılaştırmalı bir analiz çerçevesi sunmaktadır. Bu yönüyle araştırma, geleneksel mimari elemanların yapı fiziği ve enerji performansı açısından yeniden değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the building physics performance of“cumba”in the traditional Turkish house was quantitatively examined within the context of different climate regions. In traditional architecture,“cumba”has mostly been evaluated through its formal, spatial, and cultural characteristics, while comparative quantitative studies on its effects on thermal comfort and energy behavior remain limited. The aim of this research is to reveal how the“cumba”performs in terms of building physics under different climatic conditions. Within this scope, traditional houses selected from five different climate regions of Türkiye were compared in with and without“cumba”cases. In the study, thermal comfort, annual energy consumption, and changes in heating and cooling loads were analyzed using a Grasshopper-based computational simulation tool. The findings show that the effect of“cumba”varies according to the climate region. In some climatic conditions,“cumba”provides passive environmental advantages by improving thermal comfort and positively affecting energy performance, while in some cases it may produce limited or negative results due to increased solar gain and heat loads. Especially in hot-humid regions, the performance of“cumba”should be evaluated together with orientation, shading, and opening ratio. As a result, the study presents a comparative analysis framework that considers“cumba”not only as a formal architectural element but also as a climate-responsive passive environmental component. In this respect, the research contributes to the re-evaluation of traditional architectural elements in terms of building physics and energy performance.
Benzer Tezler
- Geleneksel İstanbul konutunda çıkma
Projections in the traditional İstanbul houses
V. GÜL CEPHANECİGİL
- Geleneksel Türk evinde ahşap ve mekan ilişkisi
Timber and space relations in traditional Turkish houses
İLKE SÖNMEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ETİ AKYÜZ LEVİ
- Geleneksel Türk evinde süreklilik ve kimlik sorunu: Bursa Reyhan-Kayhan-Hanlar bölgesinde bir araştırma
Turkish houses: An investigation at the region of Bursa Reyhan-Kayhan-Hanlar
ARZU AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÇİN PULAT GÖKMEN
- Geleneksel türk evinde ısınma problemi ve doğu karadeniz ev örnekleri üzerinden incelenmesi
An examination of heating problems in traditional turkish homes and examples of eastern black sea houses
MİTHAT ARER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İç Mimari ve DekorasyonHaliç Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİLGE YARAREL
DOÇ. DR. FÜSUN SEÇER KARİPTAŞ
DOÇ. DR. SALİH SALBACAK