Aleksitimi ile bedensel belirtiler arasındaki ilişkide duygulara yönelik inançların ve duygu düzenleme güçlüğünün aracı rollerinin incelenmesi
The investigation of mediator roles of beliefs about emotions and difficulty in emotion regulation in the relationship between alexithymia and somatic symptoms
- Tez No: 1023945
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞÜKRAN GÜLİN EVİNÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bedenselleştirme eğilimi bireyin psikolojik sıkıntısının bedensel yolla ifade edilmesi olarak kavramsallaştırılmıştır. Duyguları tanıma ve ifade etmede güçlük olarak tanımlanan aleksitimi kavramı ise, ilk olarak psikosomatik belirtiler gösteren bireyler üzerinden tanımlanmıştır. Alanyazında, aleksitimi, duygu düzenleme güçlükleri ve bedensel belirtiler arasında anlamlı ilişkiler olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Duygulara yönelik inançlar, bireyin duygularını nasıl algıladığını ve düzenlediğini etkileyen bilişsel yapıları ifade etmektedir. İşlevsiz duygusal inançlara sahip bireylerin, duygu düzenleme süreçlerinde daha fazla güçlük yaşadığına dair bulgular mevcuttur. Bu doğrultuda, mevcut çalışmada aleksitimi ile bedensel belirtiler arasındaki ilişkide duygulara yönelik inançlar ve duygu düzenleme güçlüklerinin seri aracı rolleri incelenmiştir. Çalışma örneklemini 18-65 yaş aralığında yer alan 363 katılımcı (198 kadın, 162 erkek) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Belirti Tarama Testi, Duygu Düzenleme Becerileri Güçlükleri Ölçeği ve Leahy Duygusal Şema Ölçeği kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 24.0 programı ve PROCESS Hayes 4.2. eklentisi kullanılarak Model 6 aracı değişken analizleriyle incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre aleksitimi ile bedensel belirtiler arasındaki ilişkide duygulara yönelik olumsuz inançlar ve duygu düzenleme güçlüğü seri kısmi aracı rol üstlenmektedir. Elde edilen bulgular, alan yazın ışığında tartışılarak çalışmanın klinik doğurguları, sınırlılıkları ve gelecek çalışmalara öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Somatization tendency has been conceptualized as the expression of an individual's psychological distress through bodily symptoms. The concept of alexithymia, defined as difficulty in identifying and expressing emotions, was initially described in individuals presenting with psychosomatic symptoms. The literature provides evidence of significant relationships among alexithymia, emotion regulation difficulties, and somatic symptoms. Beliefs about emotions refer to cognitive structures that influence how individuals perceive and regulate their emotional experiences. There is evidence suggesting that individuals with dysfunctional beliefs about emotions experience greater difficulties in emotion regulation processes. Accordingly, the present study examined the serial mediating roles of beliefs about emotions and emotion regulation difficulties in the relationship between alexithymia and somatic symptoms. The sample of the study consisted of 363 participants (198 women, 162 men) aged between 18 and 65. Data were collected using the Demographic Information Form, Toronto Alexithymia Scale, Symptom Checklist 90, Difficulties in Emotion Regulation Scale, and Leahy Emotional Schema Scale. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 24.0 and the PROCESS Hayes 4.2 macro, employing Model 6 for serial mediation analysis. The results indicated that negative beliefs about emotions and emotion regulation difficulties played a serial partial mediating role in the relationship between alexithymia and somatic symptoms. The findings were discussed in light of the existing literature, and the clinical implications, limitations of the study, and suggestions for future research were presented.
Benzer Tezler
- Beliren yetişkinlik döneminde bozulmuş yeme davranışı, kişilerarası duygu düzenleme stratejileri, kişilerarası problemler ve aleksitimi arasındaki ilişki: Aracı ve düzenleyici roller
The relationship between disordered eating attitudes, interpersonal emotion regulation strategies, interpersonal problems and alexythimia in emerging adulthood: Mediator and moderator roles
ECE HOŞCEYLAN TÜRKÜN
- Yanık hastalarında aleksitimi ve mizaç özelliklerinin ağrı şiddeti, yaşam kalitesi ve travma sonrası stres bozukluğu gelişimi üzerine etkisi
The effect of alexithymia and temperament characteristics on the severity of pain, quality of life and posttraumatic stress disorder in burn patients
DİDEM ÖZKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF TATLIDİL YAYLACI
- Bağlanma biçimleri ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü
The mediating role of alexithymia in the relationship between attachment styles and somatic symptoms
CANSEL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHaliç ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ÖZCAN
- Peritravmatik dissosiyasyon deneyimi ile somatik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin düzenleyici ve aracı rolünün incelenmesi
The investigation of the moderation and mediation role of alexithymia in the relationship between peritraumatic dissociation experience and somatic symptoms
MELİNA ZARİF SÜRMELİ
- Depresyon tanılı ergenlerde somatik belirtilerin, aleksitimi, çocukluk çağı travması ve duygu düzenleme ile ilişkisi
The relationship of somatic symptoms with alexithymia, childhood trauma, and emotion regulation in adolescents diagnosed with depression
DUYGU İÇER BARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERMİN YALIN SAPMAZ