Taligluseraz alfa'nın alzheimer hastalığı nöronal hücre kültürü modelinde otofajik yolaklar üzerine etkisi
The effect of taliglucerase alfa on autophagic pathways in a neuronal cell culture model of Alzheimer's disease
- Tez No: 1024083
- Danışmanlar: PROF. DR. EMİNE PELİN KELİCEN UĞUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, Enzim replasman tedavisi, Lizozomlar, Otofaji, Alzheimer disease, Enzyme replacement therapy, Lysosomes, Autophagy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eczacılık Farmakoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Farmakoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alzheimer hastalığı, intranöronal amiloid-β birikimi ve otofaji–lizozom disfonksiyonu ile karakterize bir nörodejeneratif bozukluktur. Lizozomal β-glukoserebrosidazın bu hastalığın patogenezindeki rolü hâlâ büyük ölçüde aydınlatılamamıştır. Bu keşifsel kavram-kanıtı çalışmasında, Tip 1 Gaucher hastalığında onaylı rekombinant insan β-glukoserebrosidaz analoğu olan taligluseraz alfa'nın in vitro bir Alzheimer hastalığı modelinde intranöronal amiloid-β yükü ve otofaji belirteçleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Fare hipokampal HT-22 hücrelerinde intranöronal amiloid-β birikimi, düşük moleküler ağırlıklı amiloid-β1-42 oligomerleri ile indüklenmiş; hücreler 32 saat boyunca taligluseraz alfa ile eş zamanlı uygulamaya tabi tutulmuştur. Çözünür amiloid-β ile β-glukoserebrosidaz, katepsin B, p62/sequestosome-1, fosforile mTOR, total mTOR, fosforile AMPK, total AMPK, LC3 ve sestrin-2 düzeyleri Western blot, RT-qPCR ve ELISA ile değerlendirilmiştir. Taligluseraz alfa, intranöronal monomerik amiloid-β düzeyini seçici biçimde azaltmış; lizozomdan zengin ekstrelerde β-glukoserebrosidaz sinyalini artırmış ve katepsin B'nin olgun aktif formuna geçişini teşvik etmiştir. Amiloid-β ile indüklenen mTOR fosforilasyonu ve p62 birikimi tersine çevrilmiş; total AMPK aktivasyonu değişmemiş; sestrin-2 ve ATG5 ifadeleri normalize edilmiştir. Toplam endojen β-glukoserebrosidaz düzeyinin değişmemesi; lizozomal fraksiyonda saptanan sinyal artışının eksojen ajanın hedef kompartmana başarıyla ulaştığını destekleyen önemli bir bulgudur. Bulgular, lizozomal β-glukoserebrosidaz takviyesinin amiloid-β ve otofaji ilişkili süreçleri kısmen de olsa etkileyebileceğine yönelik kanıtlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Alzheimer's disease is a neurodegenerative disorder characterised by intraneuronal amyloid-β accumulation and autophagy–lysosome dysfunction. The role of lysosomal β-glucocerebrosidase in its pathogenesis remains incompletely understood. In this exploratory, proof-of-concept thesis, the effects of taliglucerase alfa — a plant-cell–expressed recombinant human β-glucocerebrosidase analogue approved for Type 1 Gaucher's disease — on intraneuronal amyloid-β burden and autophagy-related markers were investigated in an in vitro Alzheimer's model. Mouse hippocampal HT-22 cells were exposed to low–molecular-weight amyloid-β1-42 oligomer–enriched assemblies and co-treated with taliglucerase alfa for 32 hours. Soluble amyloid-β, β-glucocerebrosidase, cathepsin B, p62/sequestosome-1, phosphorylated mTOR/AMPK, LC3 and sestrin-2 levels were evaluated by Western blotting, RT-qPCR and ELISA. Taliglucerase alfa selectively reduced intraneuronal monomeric amyloid-β, increased β-glucocerebrosidase signal in lysosome-enriched extracts and promoted cathepsin B maturation. Amyloid-β–induced elevation of phosphorylated mTOR and p62/sequestosome-1 was reversed; total AMPK activation remained unchanged; sestrin-2 and ATG5 expression were normalised. The lack of change in total endogenous β-glucocerebrosidase levels serves as a critical finding supporting the successful delivery of the exogenous agent to the target lysosomal compartment. These findings provide preliminary, hypothesis-generating evidence that lysosomal β-glucocerebrosidase augmentation may modulate amyloid-β– and autophagy-associated processes.