Finans çalışanlarında sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışının beslenme tutumu ve yeme farkındalığı ile ilişkisi
The relationship of healthy and sustainable eating behavior with nutrition attitudes and mindful eating among finance employee
- Tez No: 1024131
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESRA KÖSELER BEYAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme davranışı, Bilinçli farkındalık, Sağlık bilgisi-tutum, uygulama, Sağlıklı beslenme, Sürdürülebilir beslenme, Sürdürülebilir kalkınma, Yeme tutumu, Feeding behavior, Mindfulness, Health knowledge-attitudes, practice, Healthy nutrition, Sustainable nutrition, Sustainable development, Eating attitudes
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bireylerin sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışlarını etkileyen belirleyicilerin değerlendirilmesi; özellikle beslenme tutumu ve yeme farkındalığının bu davranışlarla ilişkisinin incelenmesi ve yordayıcı etkilerinin ortaya konulması amacıyla yürütülmüştür. Bu kesitsel çalışma, Ankara'da bulunan ilgili finans merkezinin sağlık polikliniğine başvuran, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve gönüllü katılım sağlayan toplam 150 yetişkin birey ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 74 (%49.3) kadın ve 76 (%50.7) erkek birey dahil edilmiş olup, katılımcıların çoğunluğunu 36–45 yaş grubundaki (%50.0) ve lisans mezunu (%80.0) bireyler oluşturmuştur. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları ve antropometrik ölçümleri değerlendirilmiş; sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışları Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışı Ölçeği (SSBDÖ), beslenme tutumu Beslenme Tutum Ölçeği (BTÖ) ve yeme farkındalığı Yeme Farkındalığı Envanteri (YFE) kullanılarak belirlenmiştir. Ölçek puanları sosyodemografik, antropometrik, sağlıkla ilişkili ve davranışsal özelliklere göre karşılaştırılmış; ölçekler arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleri ile incelenmiştir. Ölçek toplam puanları değerlendirildiğinde, SSBDÖ ve BTÖ toplam puanlarının besin seçiminde çevre dostu olma durumuna göre; YFE toplam puanının ise kronik hastalık varlığı ve besin seçiminde çevre dostu olma durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0.05). Buna karşın toplam cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, BKİ, bel/boy oranı ve sürdürülebilir beslenme kavramını duyma durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık belirlenmemiştir (p>0.05). SSBDÖ toplam puanı ile BTÖ toplam puanı arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki (r=0.678; p<0.001), SSBDÖ toplam puanı ile YFE toplam puanı arasında ise pozitif yönlü güçlü düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0.711; p<0.001). Ayrıca BTÖ toplam puanının SSBDÖ toplam puanı üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı etkiye sahip olduğu (β=0.390; t=5.87; p<0.001), YFE toplam puanının ise daha güçlü bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir (β=0.473; t=7.12; p<0.001). BTÖ ve YFE birlikte değerlendirildiğinde modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (R²=0.607; F=113.431; p<0.001. Ayrıca obezitenin SSBDÖ (β=-0.087; p=0.321; R²=0.008), BTÖ (β=0.020; p=0.823; R²=0.003) ve YFE (β=-0.157; p=0.073; R²=0.022) toplam puanları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir yordayıcı etkisinin olmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak, sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışlarının yalnızca antropometrik ve sosyodemografik özelliklerden değil; beslenme tutumu ve yeme farkındalığı gibi davranışsal ve bilişsel belirleyicilerden de etkilendiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda farkındalık temelli ve davranış değişikliği odaklı yaklaşımların sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışlarının geliştirilmesinde etkili stratejiler arasında yer alabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the determinants affecting healthy and sustainable eating behaviors in individuals, with a particular focus on examining the relationship of nutrition attitudes and mindful eating with these behaviors and determining their predictive effects. This cross-sectional study was conducted with a total of 150 adult individuals who applied to the health outpatient clinic of a finance center located in Ankara, met the inclusion criteria, and voluntarily agreed to participate. A total of 74 (49.3%) women and 76 (50.7%) men were included in the study, and the majority of participants consisted of individuals aged 36–45 years (50.0%) and university graduates (80.0%). Participants' sociodemographic characteristics, lifestyle habits, and anthropometric measurements were assessed; healthy and sustainable eating behaviors were determined using the Sustainable and Healthy Eating Behavior Scale (SHEBS), nutrition attitudes were assessed using the Nutrition Attitude Scale (NAS), and mindful eating was evaluated using the Mindful Eating Inventory (MEI). Scale scores were compared according to sociodemographic, anthropometric, health-related, and behavioral characteristics, and relationships among the scales were examined using correlation and regression analyses. When total scale scores were evaluated, total SHEBS and NAS scores showed statistically significant differences according to environmentally friendly food choice status, whereas total MEI scores showed statistically significant differences according to the presence of chronic disease and environmentally friendly food choice status (p<0.05). In contrast, no statistically significant differences were identified according to sex, educational status, income status, body mass index (BMI), waist-to-height ratio, or awareness of the concept of sustainable nutrition (p>0.05). A statistically significant positive strong correlation was found between total SHEBS and NAS scores (r=0.678; p<0.001), whereas a positive strong significant correlation was also identified between total SHEBS and MEI scores (r=0.711; p<0.001). Furthermore, total NAS score had a significant predictive effect on total SHEBS score (β=0.390; t=5.87; p<0.001), whereas total MEI score was identified as a stronger predictor (β=0.473; t=7.12; p<0.001). When NAS and MEI were evaluated together, the model was found to be statistically significant (R²=0.607; F=113.431; p<0.001). Additionally, obesity did not have a statistically significant predictive effect on total SHEBS (β=−0.087; p=0.321; R²=0.008), NAS (β=0.020; p=0.823; R²=0.003), or MEI (β=−0.157; p=0.073; R²=0.022) scores. In conclusion, healthy and sustainable eating behaviors appear to be influenced not only by anthropometric and sociodemographic characteristics but also by behavioral and cognitive determinants such as nutrition attitudes and mindful eating. Accordingly, mindfulness-based and behavior change-oriented approaches may represent effective strategies for promoting healthy and sustainable eating behaviors.
Benzer Tezler
- Para piyasası araçlarından biri: Finansman bonosu A.B.D ve Türkiye yaklaşımı
Başlık çevirisi yok
MİNE SOYUER
- Dönemsel yayınlarımızda reklamcılık işlevi ve basının kamuoyu oluşturma görevi ile ilişkisi
Başlık çevirisi yok
NEYLAN GÖNLÜYÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAYIHAN İÇEL