Okul öncesi çocuklarda ev ve okul ortamındaki besin seçiciliği ileailelerin okul yemeklerine yönelik beklentilerinin değerlendirilmesi: Bir kamu anaokulu örneği
Evaluation of picky eating in preschool children in home and school settings and parents' expectations regarding school meals: The case of one public preschool
- Tez No: 1024242
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM OLCAY EMİNSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, okul öncesi dönem çocuklarında ev ve okul ortamındaki besin seçiciliği davranışlarının değerlendirilmesi, ailelerin okul yemeklerine yönelik beklentilerinin incelenmesi, besin seçiciliği ile yeme davranışları ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi ve okul ortamındaki tabak atığının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Ankara ilinde bulunan iki kamu anaokuluna devam eden 3–6 yaş aralığındaki 48 çocuk ile bu çocukların ebeveynleri ve sınıf öğretmenleriyle yürütülmüştür. Her çocuk için hem ebeveyni hem de öğretmeni tarafından ayrı değerlendirme formları doldurulmuştur. Çocukların beslenme alışkanlıkları, besin seçiciliği davranışları ve okul yemeklerine ilişkin değerlendirmeleri ebeveyn ve öğretmen anketleri aracılığıyla; yeme davranışları ise ebeveyn ve öğretmen formlarından oluşan Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çocukların antropometrik ölçümleri analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre ebeveynlerin %50.0'si çocuklarını besin seçici olarak değerlendirirken, öğretmenlerde bu oran %39.6 olarak belirlenmiştir. Ebeveynlerin %66.7'si ve öğretmenlerin %60.4'ü çocukların yemeklerin görünüşü, kokusu ve dokusuna göre seçicilik gösterdiğini bildirirken, çocukların yalnızca tanıdığı yiyecekleri tercih ettiğini belirtenlerin oranı ebeveynlerde %75.0, öğretmenlerde ise %58.3 olarak saptanmıştır. Her iki değerlendirmede de en sık besin seçiciliği gösterilen besin grubunun sebzeler olduğu belirlenmiş olup bu oran ebeveynlerde %54.1, öğretmenlerde %71.1'dir. Sebzeleri sırasıyla süt ürünleri (%25.0 ve %14.6), kurubaklagiller (%15.6 ve %4.4) ve et grubu (%6.3 ve %8.9) izlemiştir. Okul ortamındaki tüketim değerlendirmesinde ise çocukların %8.3'ünün sebze yemeklerini, %8.3'ünün çorbaları tüketmekte zorlandığı belirlenmiştir. Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi puanları ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, ebeveyn değerlendirmelerinde anket toplam puanı ile yaş, yaşa göre baş çevresi Z-skoru, yaşa göre boy Z-skoru, yaşa göre ağırlık Z-skoru ve yaşa göre BKİ Z-skoru arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Bununla birlikte gıda hevesliliği alt boyutunun yaşa göre ağırlık Z-skoru ile pozitif ilişkili olduğu belirlenmiştir (r=0.357; p=0.013). Yiyecek seçiciliği alt boyutu ile antropometrik göstergeler arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Öğretmen değerlendirmelerinde gıda hevesliliği alt boyutunun yaşa göre ağırlık Z-skoru ile pozitif (r=0.292; p=0.044), yavaş yeme alt boyutunun yaşa göre ağırlık Z-skoru ile negatif (r=-0.327; p=0.023) ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca duygusal az yeme alt boyutunun yaşa göre baş çevresi Z-skoru ile pozitif (r=0.391; p=0.006), yaşa göre ağırlık Z-skoru (r=-0.347; p=0.016) ve yaşa göre BKİ Z-skoru (r=-0.325; p=0.024) ile negatif ilişkili olduğu saptanmıştır. Tabak atığı değerlendirmelerinde genel tabak atığı oranının %15.8 olduğu, en yüksek tabak atığı oranının kurubaklagil grubunda (%20.1), en düşük tabak atığı oranlarının ise hamur işi (%8.7) ve yan ürün (%8.6) gruplarında olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak okul öncesi dönemde besin seçiciliğinin ebeveyn ve öğretmen değerlendirmelerine göre farklılık gösterebildiği, çocuklarda en sık sebze grubunda görüldüğü ve bazı yeme davranışı alt boyutlarının antropometrik göstergeler ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ebeveyn ve öğretmen değerlendirmeleri arasındaki farklılıklar, çocukların beslenme davranışlarının değerlendirilmesinde birden fazla gözlem kaynağının birlikte kullanılmasının yararlı olabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate picky eating behaviors in preschool children at home and school, investigate parents' expectations regarding school meals, determine the relationships between picky eating, eating behaviors, and anthropometric measurements, and assess plate waste in the school setting. The study was carried out with 48 preschool children aged 3–6 years attending two public preschools in Ankara, their parents, and their classroom teachers. Separate evaluation forms were completed by both the parent and the teacher for each child. Children's dietary habits, picky eating behaviors, and evaluations of school meals were assessed using parent and teacher questionnaires, while eating behaviors were evaluated using the parent and teacher versions of the Children's Eating Behaviour Questionnaire (CEBQ). Anthropometric measurements were obtained from all children, and a 10-day plate waste analysis was conducted in the two schools. According to the findings, 50.0% of parents and 39.6% of teachers identified the children as picky eaters. While 66.7% of parents and 60.4% of teachers reported that children exhibited food selectivity based on the appearance, smell, and texture of foods, the proportion reporting that children preferred only familiar foods was 75.0% among parents and 58.3% among teachers. Vegetables were identified as the food group most frequently associated with picky eating by both parents (54.1%) and teachers (71.1%), followed by dairy products (25.0% and 14.6%), legumes (14.6% and 4.2%), and meat (6.3% and 8.9%), respectively. In the school setting, 8.3% of the children had difficulty consuming vegetable dishes and 8.3% had difficulty consuming soups. When the relationships between CEBQ scores and anthropometric measurements were examined, no significant associations were found between the total CEBQ score and age, age-for-head circumference Z-score, age-for-height Z-score, age-for-weight Z-score, or age-for-BMI Z-score in the parent evaluations. However, the Food Responsiveness subscale was positively associated with the age-for-weight Z-score (r=0.357, p=0.013), whereas no significant association was observed between the Food Fussiness subscale and anthropometric indicators. In the teacher evaluations, Food Responsiveness was positively associated with the age-for-weight Z-score (r=0.292, p=0.044), while Slowness in Eating was negatively associated with the age-for-weight Z-score (r=-0.327, p=0.023). Emotional Undereating was positively associated with the age-for-head circumference Z-score (r=0.391, p=0.006) and negatively associated with both the age-for-weight Z-score (r=-0.347, p=0.016) and the age-for-BMI Z-score (r=-0.325, p=0.024). The overall plate waste rate was 15.8%, with the highest plate waste observed in the legume group (20.1%) and the lowest in pastries (8.7%) and side dishes (8.6%). In conclusion, picky eating behaviors differed between parent and teacher evaluations, vegetables were the food group most frequently associated with picky eating, and some eating behavior subscales were associated with anthropometric indicators. The differences observed between parent and teacher evaluations suggest that incorporating information from multiple observers may provide a more comprehensive assessment of eating behaviors in preschool children.
Benzer Tezler
- Türkiye'de erken dönem müzik eğitimi (0-5 yaş) üzerine model bir inceleme
A model analysis of early childhood music education (Ages 0-5) in Turkey
AYLİN ÖZER TEPE
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Müzikİstanbul Okan ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL GÜNGÖR
- Okul öncesi dönem çocuklarının cinsiyet özelliklerine ilişkin kalıpyargılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
The investigation of stereotypes relating to gender characteristics of preschool children in terms of some factors
ELİF EKŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EGE AKGÜN
- Aile içi örüntülerin çocukların algıları açısından incelenmesi
A study of preschool children's representations of family relationships.
NİLAY EVİRGEN
- Davranış sorunları olan 3-6 yaş çocuğa sahip anababalar için geliştirilen“Anababalık destek programının”etkililiği
The efficay of“Parenting support program”developed for parents of 3-6 ages children with behavior problems
MUSTAFA EŞKİSU
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE GÜL KAPÇI SEYİTOĞLU
- Okul öncesi dönem çocuklarının ev ile okul ortamındaki sosyal becerilerinin karşılaştırılması
Pre-school, education, social skill, social cooperation, social expression.
MÜNEVVER HANSA BİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimTrakya Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİNE AHMETOĞLU