Öz-şefkat ve ebeveyn öz-yeterliğinin postpartum depresyona etkisinin aktör-partner bağımlılık modeli ile incelenmesi

Investigation of the effect of self-compassion and parental selfefficacy on postpartum depression using the actor-partner interdependence model

Tez No: 1024289
Yazar: GÜLBEN BÜTÜN
Danışmanlar: PROF. DR. GÜLTEN KOÇ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, anne ve babalarda öz-şefkat ve ebeveyn özyeterliğinin doğum sonrası depresyon üzerindeki etkisinin Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli (APKBM) ile incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipte gerçekleştirilen araştırma Eylül 2024-Eylül 2025 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi Doğum Sonrası Polikliği'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi güç analizi ile hesaplanmış ve 191 çift araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler Anne ve Baba Tanıtıcı Bilgi Formu, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Ebeveyn Özyeterlik Ölçeği ve Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve aktör ve partner etkileri APKBM çerçevesinde yol analizi yoluyla test edilmiştir. Anne ve babaların Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması sırasıyla 9,76 ± 7,02 ve 8,59 ± 6,90; Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu toplam puan ortalaması 3,15 ± 0,66 ve 3,06 ± 0,72; Ebeveyn Özyeterlik Ölçeği toplam puan ortalaması ise 81,08 ± 9,09 ve 76,46 ± 11,38 olarak saptanmıştır. Araştırmada annelerin öz-şefkati ile postpartum depresyonu arasında güçlü düzeyde, negatif yönlü (r=-0,660; p<0,001); babaların ise orta düzeyde, negatif yönlü (r=-0,574; p<0,001) anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Annelerin ebeveyn özyeterliği ile postpartum depresyonu arasında zayıf düzeyde, negatif yönlü (r=-0,355; p<0,001); babaların ise orta düzeyde, negatif yönlü (r=-0,500; p<0,001) anlamlı bir ilişki saptanmıştır. APKBM'ye göre, anne ve babalarda öz-şefkatin doğum sonrası depresyon üzerinde hem aktör (anne B=-0,588 ve baba B=-0,454; p<0,001) hem de partner etkilerinin (anne B=-0,452 ve baba B=-0,328; p<0,001) olduğu belirlenmiştir. Ebeveyn özyeterliğinin de anne ve babalarda doğum sonrası depresyon üzerinde hem aktör (anne B=-0,274 ve baba B=-0,303; p<0,001) hem de partner etkilerinin (anne B=-0,227 ve baba B=-0,289; p<0,001) olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda öz-şefkat ve ebeveyn özyeterliğinin hem bireyin kendi hem de eşinin doğum sonrası depresyonu üzerinde koruyucu bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Doğum sonrası dönemde bakım veren hemşirelerin hem annenin hem de babanın öz-şefkat, ebeveyn özyeterliği ve doğum sonrası depresyon düzeylerini değerlendirmesi ve depresyon riskini azaltmak için bakıma öz-şefkat ile ebeveyn özyeterliğini güçlendirmeye yönelik çift temelli girişimleri dahil etmeleri önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine the effect of self-compassion and parental self-efficacy on postpartum depression in mothers and fathers using the Actor-Partner Interdependence Model (APIM). This cross-sectional study was carried out between September 2024 and September 2025 at the Postpartum Outpatient Clinic of Ankara Etlik City Hospital. The sample size was calculated using power analysis, and 191 couples were included in the study. Data were collected using the Mother and Father Descriptive Information Form, the Self-Compassion Scale Short Form, the Parental Self-Efficacy Scale, and the Edinburgh Postnatal Depression Scale. In the analysis of the data, descriptive statistics and Pearson correlation analysis were used, and actor and partner effects were tested through path analysis within the framework of the APIM. The mean total scores of mothers and fathers on the Edinburgh Postnatal Depression Scale were 9.76 ± 7.02 and 8.59 ± 6.90, respectively; on the Self-Compassion Scale Short Form, 3.15 ± 0.66 and 3.06 ± 0.72; and on the Parental Self-Efficacy Scale, 81.08 ± 9.09 and 76.46 ± 11.38. A strong, negative, and significant relationship was found between mothers' self-compassion and postpartum depression (r=-0.660; p<0.001), and a moderate, negative, and significant relationship for fathers (r=-0.574; p<0.001). A weak, negative, and significant relationship was found between mothers' parental self-efficacy and postpartum depression (r=-0.355; p<0.001), and a moderate, negative, and significant relationship for fathers (r=-0.500; p<0.001). According to the APIM, self-compassion had both actor (mother B=-0.588 and father B=-0.454; p<0.001) and partner effects (mother B=-0.452 and father B=-0.328; p<0.001) on postpartum depression in mothers and fathers. Parental self-efficacy likewise had both actor (mother B=-0.274 and father B=-0.303; p<0.001) and partner effects (mother B=-0.227 and father B=-0.289; p<0.001) on postpartum depression in mothers and fathers. In line with these results, it can be stated that self-compassion and parental self-efficacy have a protective effect on both the individual's own and their partner's postpartum depression. It is recommended that nurses providing care in the postpartum period assess the self-compassion, parental self-efficacy, and postpartum depression levels of both the mother and the father, and incorporate couple-based interventions aimed at strengthening self-compassion and parental self-efficacy into care in order to reduce the risk of depression.

Benzer Tezler

Tez No
723767
Yeme tutumu ve ebeveyn kabul reddi arasındaki ilişkide öz-şefkat ile öz-yeterliliğin aracı rolü
The role of self-compassion and self-efficacy in the relationship between eating attitudes and parental acceptance-rejection
İREM CİRİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetik İstanbul Medipol Üniversitesi
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ASLAN GÖRDESLİ
Tez No
944492
Psikiyatrik tedavi gören ergenlerde ebeveyn kabul-reddi ve içselleştirilmiş damgalama arasındaki ilişkide öz şefkat ve öz yeterliğin rolü
The role of self-compassion and self-efficacy in the relationship between parental acceptance-rejection and internalized stigma in adolescents receiving psychiatric treatment
ÇAĞLA SELİN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikoloji Işık Üniversitesi
Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HELİN YILMAZ KAFALI
Tez No
511878
Adölesan idiopatik skolyoz hastalarında ebeveyn tutumlarının yeme tutumları üzerindeki etkisinde öz-şefkat, depresyon ve beden imgesi bozukluğunun aracılık etkisi
The relationship between parental attitudes and eating attitudes of adolescent patients with idiopathic scoliosis: The mediating role of self-compassion, depression, and body image disturbance
DUYGU KUZU
Doktora
Türkçe
2018
Psikoloji İstanbul Üniversitesi
Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. H.ÖZLEM SERTEL BERK
Tez No
972301
OSB olan bireylerin ebeveynlerindeki öz şefkat ve koşulsuz kendini kabul düzeyinin ebeveyn tükenmişliğine etkisi
The effect of self- compassion and unconditional self-acceptence levels of parents of individuals with ASD on parental burnout
NURCAN DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikoloji Ege Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZEKES
Tez No
901293
Ergenlerin öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeylerine algılanan helikopter ebeveyn tutumunun etkisinin incelenmesi
Examining the effect of perceived helicopter parent attitude on adolescents' self-compassion and psychological resilience
SEVDA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretim Kto Karatay Üniversitesi
Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN

Geri Dön