Damak +/- dudak yarığı olan çocuklarda yürütücü işlev ve zihin kuramı becerilerinin dil becerileriyle ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between executive functions, theory of mind skills, and language skills in children with cleft lip and/or palate
- Tez No: 1024290
- Danışmanlar: PROF. DR. MAVİŞ EMEL KULAK KAYIKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Dil becerileri, Dil ve konuşma terapisi, Yarık damak, Yarık dudak, Yönetici işlevler, Zihin kuramı, Language skills, Speech therapy, Cleft palate, Cleft lip, Executive functions, Theory of mind
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, nonsendromik damak ± dudak yarığı (DDY) olan 4 yaş 0 ay-6 yaş 11 ay aralığındaki çocukların dil, yürütücü işlev (Yİ) ve zihin kuramı (ZK) becerilerini tipik gelişim gösteren akranlarıyla karşılaştırmak ve bu beceriler arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmaya 48 DDY olan çocuk ve yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş 48 tipik gelişim gösteren çocuk ile ebeveynleri dahil edilmiştir. Dil becerileri Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) ve Türkçe Okul Çağı Dil Gelişim Testi (TODİL), gelişimsel beceriler Denver II Gelişimsel Tarama Testi, Yİ Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlev Envanteri-Ebeveyn Formu (ÇDYİE), Gece-Gündüz Görevi ve Boyut Değiştirerek Kart Eşleme Görevi (BDKE), ZK ise Sally-Anne Testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, DDY olan çocukların TEDİL alıcı dil puanları ile TODİL'in tüm indekslerinde tipik gelişim gösteren akranlarından anlamlı düzeyde düşük performans sergilediğini göstermiştir. Damak dudak yarığı olan çocuklarda Yİ becerileri de kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuş ve Yİ ölçümleri ile dil puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Zihin kuramı becerilerinde çalışma grubu daha düşük performans göstermesine karşın gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamış; ZK ve dil becerileri arasında da anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, nonsendromik DDY'li çocuklarda dil ve Yİ becerilerinin tipik gelişim gösteren akranlarına göre daha kırılgan bir profil sergilediği; ZK bulgularının ise ölçüm yaklaşımı, yaş aralığı ve örneklem özellikleri dikkate alınarak yorumlanması gerektiği düşünülmektedir. Bulgular, DDY olan çocukların değerlendirme ve müdahale süreçlerinde dil, Yİ ve sosyal-bilişsel becerilerin çok boyutlu biçimde ele alınmasının önemini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to compare language, executive function (EF), and theory of mind (ToM) skills of children with nonsyndromic cleft palate ± lip (CP±L), aged 4 years 0 months to 6 years 11 months, with those of their typically developing peers, and examine relationships among these skills. The study included 48 children with CP±L and 48 age- and sex-matched typically developing children, along with their parents. Language skills were assessed using the Turkish Early Language Development Test (TELD-3:T) and Turkish School-Age Language Development Test (TOLDP-4:T); developmental skills with Denver II Developmental Screening Test; EF with the Childhood Executive Functioning Inventory-Parent Form (CHEXI), Day-Night Task, and Dimensional Change Card Sort Task (DCCS); and ToM with Sally-Anne Test. Findings showed that children with CP±CL performed significantly lower than their typically developing peers on TELD-3:T receptive language scores and TOLDP-4:T Listening, Organizing, Speaking, Grammar, Semantics, and Overall Language indices. EF skills were lower in children with CP±L than in the control group, and significant positive relationships were identified between EF measures and language scores. Although the study group showed lower ToM performance, the group difference was not statistically significant; likewise, no significant relationship was found between ToM and language skills. In conclusion, children with nonsyndromic CP±L appear to exhibit a more vulnerable language and EF profile compared to their typically developing peers, whereas ToM findings should be interpreted considering the assessment approach, age range, and sample characteristics. Findings demonstrate the importance of addressing language, EF, and social-cognitive skills multidimensionally in assessment and intervention processes of children with CP±L.
Benzer Tezler
- Sivas ili cumhuriyet üniversitesi tip fakültesi numune ve sosyal sigortalari kurumu hastanelerinde çalişan hemşirelerin intra venöz (damar içi) sivi tedavisine ilişkin bilgi ve uygulamalari
The knowledge and practice related to the intravenous fluid theraph of the nurses working at the hospital of the medical faculty in cumhuriyet university, numune hastanesi and sosyal sigortalar kurumu hastanesi in sivas
İLKAY KALELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ATALAY
- Kobay aortasındaki prostasiklin sentezine amilorid ve analoglarının etkisi
Başlık çevirisi yok
AYDIN AKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıGazi Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Ankara Üniversitesi'nde spor yapan öğrencilerin beslenme durumları ve fiziki performansları üzerinde bir araştırma
A Research on the nutritional status and physical performance of the students who were active in sports at the University of Ankara
BÜLENT ASMA