Deneysel polikistik over sendromu modelinde bazı endemik Seseli L. (Apiaceae) türlerinin etkileri ve fitokimyasal yönden değerlendirilmesi

Effects of some endemic Seseli L. (Apiaceae) species on experimental polycystic ovary syndrome model and their phytochemical evaluation

Tez No: 1024364
Yazar: AHSEN SEVDE ÇINAR KOÇ
Danışmanlar: PROF. DR. ALEV ÖNDER
Tez Türü: Doktora
Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Ankara Üniversitesi
Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Farmakognozi Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Hastalıkların tedavisinde ve insanların ihtiyaçlarınının karşılanmasında yararlanılan temel kaynaklardan biri olan tıbbi bitkiler, günümüzde de yeni ilaç moleküllerinin keşfi için zengin bir kaynak oluşturmaktadır. Türkiye iklimi ve coğrafi özellikleri sayesinde bitki biyoçeşitliliği ve endemizm açısından dünyanın zengin ılıman iklim koşullarına sahip ülkelerinden birisidir. Türkiye florasında yer alan tıbbi ve aromatik bitkiler ise özellikle fitokimyasal araştırmalar için ön plana çıkmakta ve hala keşfedilmeyi bekleyen pek çok türü içermektedir. Apiaceae familyası, içerdiği sekonder metabolitler ve halk arasında kullanımları nedeniyle kemotaksonomik ve farmakolojik olarak araştırılmaktadır. Familyanın üyelerinden Seseli L. cinsi ise, sahip olduğu yüksek endemik tür oranı, geleneksel kullanımı ve kumarin yapısındaki bileşikleri ile ilgi çekici bir taksonomik gruptur. Bu tez konusu kapsamında, Seseli türlerinin halk arasında olası hormonal süreçleri etkileyen kullanımları temel alınarak, Türkiye florasında endemik olarak bilinen Seseli andronakii Woronow ex Schischk., Seseli marashica E.Doğan & H.Duman, Seseli resinosum Freyn & Sint. ve Seseli serpentina B.L.Burtt ex H.Duman & E.Doğan türleri seçilmiştir. Bu türlerden hazırlanan metanol ekstrelerinin, letrozol ile oluşturulan deneysel polikistik over sendromu (PKOS) modeli üzerindeki potansiyel terapötik etkileri incelenmiştir. Deney hayvanlarının serum ve doku örnekleri üzerinde gerçekleştirilen biyokimyasal ve hormonal parametrelerin ölçümleri sonucunda S. serpentina türünün karbonhidrat, lipit ve hormon metabolizmasında diğer türlere göre daha olumlu değişiklikler sağladığı gözlenmiştir. Bu nedenle, daha sonraki fitokimyasal çalışmalar için daha etkin olduğu anlaşılan bu tür seçilmiştir. Fitokimyasal çalışmalar kapsamında, türün toprak üstü kısmından hazırlanan metanol ekstresi ile kolon kromatografisi (KK), preparatif ince tabaka kromatografisi (P-İTK), preparatif yüksek performanslı sıvı kromatografisi (P-YPSK) gibi yöntemler kullanılarak piranokumarin, basit kumarin ve sterol yapısında bileşikler izole edilmiştir. Bileşiklerin yapı tayinleri nükleer manyetik rezonans (NMR) spektroskopisi ve sıvı kromatografisi / tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) teknikleri ile gerçekleştirilmiştir. Analizler sonucunda S. serpentina toprak üstü kısımlarından piranokumarin yapısında anomalin, samidin, pteriksin, d-laserpitin, izolaserpitin, cis-kellakton; basit kumarin yapısında meranzin hidrat ve yuehgesin B, ve piranokumarin glikoziti olan praerozit II ile bitkilerde sıklıkla rastlanan stigmasterol ve β-sitosterol bileşiklerinin izole edildiği doğrulanmıştır. Çalışma kapsamında izole edilen bilinen bu bileşikler, S. serpentina türünden ilk kez izole edilmiş ve yapıları aydınlatılmıştır. Daha önce üzerinde hiç çalışma bulunmayan ve bu tezde ilk kez, hem aktivite hem de fitokimyasal yönleri ile araştırılan Seseli türleri üzerinde yapılan tüm bu çalışmalar, özellikle S. serpentina üzerindeki bu daha kapsamlı çalışma, bu tezin ve araştırmaların özgünlüğüne katkı sağlamaktadır. Ayrıca bu veriler daha sonraki literatür ve projelere katkı sağlayacaktır. Sonuç olarak, bitkinin fitokimyasal içeriği ile aktivitesi arasındaki bağlantı bu çalışmada vurgulanarak literatür bilgilerine dayanarak tartışılmıştır.

Özet (Çeviri)

Medicinal plants, among the fundamental sources utilized in the treatment of diseases and human needs, still represent a rich reservoir for the discovery of new drug molecules today. Due to temperate climate conditions and geographical features, Türkiye is one of the world's richest countries of plant biodiversity and endemism. The medicinal and aromatic plants in the Flora of Türkiye still include many species, particularly for phytochemical research. The Apiaceae family is investigated regarding chemotaxonomic and pharmacologic features due to its secondary metabolites and traditional uses. The genus Seseli L., a member of this family, is an intriguing taxonomic group owing to its high rate of endemism of the species, traditional uses, and coumarin-type components. Within the scope of this thesis topic, based on the traditional uses of Seseli species affecting potential hormonal processes, Seseli serpentina B.L.Burtt ex H.Duman & E.Doğan, Seseli marashica E.Doğan & H.Duman, Seseli resinosum Freyn & Sint., and Seseli andronakii Woronow ex Schischk., which are known to be endemic to the flora of Türkiye, were selected. The potential therapeutic effects of the methanol extracts from these species were investigated on a letrozole-induced experimental polycystic ovary syndrome (PCOS) model. As a result of the biochemical and hormonal parameters performed on the serum and tissue samples of the experimental animals, it was observed that S. serpentina provided more favorable changes in carbohydrate, lipid, and hormone metabolism compared to the other species. Therefore, this species, was selected for subsequent phytochemical studies. The pyranocoumarins, simple coumarins, and sterol type compounds were isolated from the methanol extract of the aerial parts of this species using column chromatography (CC), thin layer chromatography (TLC), and high performance liquid chromatography (HPLC). The structural elucidation of the compounds was carried out using nuclear magnetic resonance (NMR) spectroscopy and liquid chromatography/tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) techniques. As a result of the analyses, the structural elucidation of anomalin, samidin, pteryxin, d-laserpitin, isolaserpitin, and cis-khellactone with pyranocoumarin structures; meranzin hydrate and yuehgesin B with simple coumarin structures; praeroside II, which is a pyranocoumarin glycoside; stigmasterol and β-sitosterol, was performed from the aerial parts of S. serpentina. These known compounds isolated within the scope of the study were isolated from S. serpentina for the first time. All these studies on Seseli species, which have no prior studies and are investigated for the first time in this thesis regarding both their activity and phytochemical aspects - especially this more comprehensive study on S. serpentina - contribute to the originality of this thesis and this research. Furthermore, these data will contribute to future literature and projects. In conclusion, the relevance between the phytochemical content and the activity of S. serpentina has been emphasized and discussed in this study based on literature outputs.

Benzer Tezler

Tez No
262
Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil Mühendisliği Ege Üniversitesi
Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
Tez No
265
İki katlı pamuk ipliklerinden dokunan kumaşlarda örgüye bağlı olarak maksimum atkı sıklığının değişimi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MELTEM ASLI NARTER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil Mühendisliği Ege Üniversitesi
Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
Tez No
29
Bentonitlerde değişebilir katyonların katman yapısına etkilerinin x-ışınları kırınım yöntemi ile incelenmesi
Başlık çevirisi yok
İLHAN AKSOY
Doktora
Türkçe
1986
Fizik ve Fizik Mühendisliği İnönü Üniversitesi
Fizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN ARMAĞAN
Tez No
33
New algorithms and techniques for microprocessor-controlled PWM induction drives
Başlık çevirisi yok
OSMAN KÜKRER
Doktora
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. BÜLENT ERTAN
Tez No
282
Çiğit ve ayçiçek yağlarının doğal antioksidan içerikleri ile bu yağların stabilitelerinin arttırılmaları üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ALİ KEMAL YALNIZ
Doktora
Türkçe
1985
Gıda Mühendisliği Ege Üniversitesi
Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHİR ÇOLAKO¦LU

Geri Dön