Şizofreni hastalarının relaps dönemindeki deneyimleri: Kalitatif bir araştırma
Experiences of patients with schizophrenia during relapse: A qualitative research
- Tez No: 1024395
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SATI DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Relaps, Nitel araştırma, Başa çıkma, Destek sistemleri, Tedavi uyumu, Schizophrenia, Relapse, Qualitative research, Coping, Support systems, Treatment adherence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, şizofreni tanılı bireylerin relaps dönemindeki öznel deneyimlerini derinlemesine anlamak ve betimlemek amacıyla yürütülmüştür. Şizofreni, kronik seyri ve tekrarlayan relaps dönemleriyle bireyin yaşam kalitesini, sosyal işlevselliğini ve iyileşme sürecini derinden etkileyen ciddi bir ruhsal bozukluktur. Relaps deneyiminin salt biyomedikal bir perspektifle ele alınması, hastaların öznel yaşantılarını ve bu süreçteki karmaşık psikososyal dinamikleri yeterince yansıtamamaktadır. Bu boşluktan hareketle çalışma, relaps dönemini bizzat deneyimleyen bireylerin kendi anlatımlarını ön plana çıkarmayı hedeflemiştir. Araştırma, tanımlayıcı nitel araştırma deseniyle yürütülmüş; veriler Ege Üniversitesi Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 11 şizofreni tanılı bireyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 41,1 olup %72,7'si erkek, %90,9'u bekardır. Ortalama hastalık süresi 17,6 yıldır. Veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir (Braun ve Clarke, 2006; Kiger ve Varpio, 2020). Analizler sonucunda altı ana tema belirlenmiştir. 1. Tema: Relaps Döneminin Çok Boyutlu Yükü — Relaps dönemi; duygusal, bilişsel, fizyolojik ve işlevsel-sosyal olmak üzere dört alt boyutuyla katılımcılarda kapsamlı bir yük oluşturduğu saptanmıştır. 2. Tema: Relapsı Tetikleyen İçsel ve Dışsal Etkenler — İlaç uyumsuzluğu ve öncü işaretler başta olmak üzere aile içi dinamikler ve yaşam olaylarının relaps sürecinde belirleyici rol oynadığı görülmüştür. 3. Tema: Destek Sistemleri ve Karşılanmayan İhtiyaçlar — Aile desteği temel koruyucu kaynak olarak öne çıkmış; bununla birlikte bilgilendirme eksikliği ve hizmet erişimindeki yapısal boşlukların karşılanmamış ihtiyaçlar oluşturduğu belirlenmiştir. 4. Tema: Bireysel Başa Çıkma Stratejileri — Katılımcıların fiziksel, bilişsel ve dini-manevi başa çıkma yöntemleri geliştirdiği; araştırma kapsamındaki katılımcılarda dini-manevi stratejilerin özellikle belirgin olduğu dikkat çekmiştir. 5. Tema: Tedaviye Bakış, Uyum ve Deneyimler — Tedaviye ilişkin tutumların ambivalanstan tam benimsemeye uzanan geniş bir yelpazede dağıldığı ve uzun hastalık deneyiminin zamanla tedaviyi sahiplenmeyi kolaylaştırdığı saptanmıştır. 6. Tema: Relaps Yaşayan Hastalardan Gelen Öneriler — Katılımcıların benzer deneyim yaşayan diğer hastalara yönelik tedavi uyumu, umut ve sosyal destek arama konularında güçlü mesajlar ilettiği; bu durumun uzun süreli hastalık deneyiminin bireyde bir uzman kimliği ve dayanışma bilinci oluşturduğuna işaret ettiği değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, şizofreni hastalarında relaps döneminin bütüncül ve hasta merkezli bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Psikoeğitim programlarının aile bireylerini kapsaması, dini ve manevi başa çıkma stratejilerinin klinik değerlendirmeye dahil edilmesi ve toplum ruh sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi öncelikli öneriler arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to deeply understand and describe the subjective experiences of individuals diagnosed with schizophrenia during relapse periods. Schizophrenia is a severe mental disorder characterized by a chronic course and recurring relapse episodes that profoundly affect the individual's quality of life, social functioning, and recovery process. Addressing the relapse experience solely from a biomedical perspective fails to adequately reflect patients' subjective experiences and the complex psychosocial dynamics involved. Drawing from this gap, the study aimed to foreground the personal narratives of individuals who have lived through relapse. The research was conducted using a descriptive qualitative design. Data were collected through semi-structured in-depth interviews with 11 individuals diagnosed with schizophrenia, selected via purposive sampling from the Community Mental Health Center of Ege University Hospital. The mean age of participants was 41.1 years; 72.7% were male and 90.9% were unmarried. The mean duration of illness was 17.6 years. Data were analyzed using the thematic analysis approach (Braun & Clarke, 2006; Kiger & Varpio, 2020). Six main themes were identified. Theme 1: Multidimensional Burden of the Relapse Period — Relapse was found to create a comprehensive burden across four sub-dimensions: emotional, cognitive, physiological, and functional-social. Theme 2: Internal and External Triggers of Relapse — Medication non-adherence and prodromal signs, along with family dynamics and life events, were found to play a determining role in the relapse process. Theme 3: Support Systems and Unmet Needs — Family support emerged as the primary protective resource; however, structural gaps in information provision and service access were identified as significant unmet needs. Theme 4: Individual Coping Strategies — Participants developed physical, cognitive, and religious-spiritual coping strategies; religious and spiritual coping was particularly prominent in the Turkish sample. Theme 5: Perspectives on Treatment, Adherence, and Experiences — Attitudes toward treatment ranged from ambivalence to full acceptance, and longer illness experience was found to facilitate treatment ownership over time. Theme 6: Recommendations from Patients Who Have Experienced Relapse — Participants conveyed strong messages to others with similar experiences regarding treatment adherence, hope, and seeking social support; this finding was interpreted as evidence that prolonged illness experience fosters a sense of expertise and solidarity in individuals. The findings indicate that relapse in schizophrenia must be addressed through a holistic and patient-centered approach. Key recommendations include extending psychoeducation programs to family members, integrating religious and spiritual coping strategies into clinical assessment, and strengthening community mental health services.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastalarında atak ve remisyon döneminde serum resolvin d1, IFN-γ ve TNF-α düzeylerinin incelenmesi
Investigation of serum resolvin DL, IFN-Y and TNF-α levels in attack and remission in patients with schizophrenia
SEHURE AZRA YAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMET ESRA ÇİÇEK
- Şizofrenik hastalarda depresif belirtiler
Depressive symptoms in schizophrenic patients
MEHMET VEHBİ ŞAHİN
- Psikotik hastaların antipsikotik ilaç tedavisine uyumsuzluk hakkında görüşleri
Views of the psychotic patients about medication non-adherence
NAREG BAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜLYA BİLGİN
- Bir toplum ruh sağlığı merkezinde takip edilen bipolar bozukluk ve şizofreni spektrumu bozuklukları tanılı hastalarda COVİD-19 pandemisi sürecinin akut alevlenmelere etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic on acute exacerbationsof patients with bipolar disorder and schizophrenia spectrum disorders in a community mental health center
REMZİ ERŞAH DİNDAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN EREN YILDIZHAN