Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) semptomlarının Polivagal bağlamda değerlendirilmesi
Evaluation of Attention-Deficit/ Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms in the context of Polyvagal Theory
- Tez No: 1024394
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARAN ÇALIŞGAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Dikkat, Duygusal Reaktivite, MOXO Sürekli Performans Testi, Polivagal Teori, Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Attention, Emotional Reactivity, MOXO Continuous Performance Test, Polyvagal Theory
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
KÜÇÜK KURT K., DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB) SEMPTOMLARININ POLİVAGAL BAĞLAMDA DEĞERLENDİRİLMESİ, GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, TIPTA UZMANLIK TEZİ, GAZİANTEP, 2026. Amaç: Bu çalışmada, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı çocuk ve ergenlerde Polivagal Teori çerçevesinde değerlendirilen psikolojik değişkenler ile MOXO Sürekli Performans Testi (MOXO d-CPT)'nde değerlendirilen dikkat, hiperaktivite, dürtüsellik ve zamanlama performansları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu psikolojik değişkenlerin DEHB belirtileri ve davranışsal değerlendirme ölçekleriyle ilişkileri ile MOXO d-CPT performans alanlarını yordayan değişkenlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya 11–17 yaş arası, DSM-5'e göre DEHB tanısı alan 35 olgu ve 35 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılar K-SADS-PL ile değerlendirilmiş; Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği-48 (CPRS-48), Güçler ve Güçlükler Anketi (SDQ), Duygusal Reaktivite İndeksi (DRİ), Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği, Sürekli Kaygı Envanteri (STAI-T), Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu (ÖŞÖ-KF) ve MOXO d-CPT uygulanmıştır. Bulgular: DEHB grubunda CPRS-48 ve SDQ puanları, prososyal davranış alt boyutu dışında, kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. DRİ ve STAI-T düzeyleri daha yüksek, öz-şefkat düzeyleri daha düşükken dissosiyatif belirtiler açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. MOXO d-CPT'de dikkat, hiperaktivite ve zamanlama performansları DEHB grubunda daha düşük, dürtüsellik performansı ise benzer bulunmuştur. Dikkat performansı duygusal reaktivite, dissosiyatif belirtiler ve sürekli kaygı ile negatif, öz-şefkat ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Çoklu doğrusal regresyonda duygusal reaktivite ve dissosiyatif belirtiler dikkat performansının; lojistik regresyonda ise baba psikiyatrik başvuru öyküsü ile MOXO hiperaktivite performansı DEHB grubunda yer almanın bağımsız yordayıcıları olarak belirlenmiştir. Sonuç: Bulgular, DEHB'de dikkat performansının Polivagal Teori kapsamında değerlendirilen psikolojik süreçlerle hiperaktivite, dürtüsellik ve zamanlama performanslarına kıyasla daha güçlü ilişkili olduğunu göstermektedir. Psikometrik ölçeklerin objektif performans testleriyle birlikte kullanılması, DEHB'nin daha bütüncül değerlendirilmesine katkı sağlayabilecek tamamlayıcı bir yaklaşım sunabilir.
Özet (Çeviri)
KÜÇÜK KURT K., EVALUATİON OF ATTENTİON-DEFİCİT/ HYPERACTİVİTY DİSORDER (ADHD) SYMPTOMS İN THE CONTEXT OF POLYVAGAL THEORY, GAZIANTEP UNIVERSITY, DEPARTMENT OF CHILD AND ADOLESCENT PSYCHIATRY, MEDICAL SPECIALTY THESIS, GAZIANTEP, 2026. Objective: This study aimed to investigate the relationship between psychological variables evaluated within the framework of Polyvagal Theory and attention, hyperactivity, impulsivity, and timing performance assessed by the MOXO Continuous Performance Test (MOXO d-CPT) in children and adolescents with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). In addition, the study aimed to examine the relationships of these psychological variables with ADHD symptoms and behavioral assessment scales, and to identify the variables predicting MOXO d-CPT performance domains. Materials and Methods: The study included 35 patients aged 11–17 years diagnosed with ADHD according to the DSM-5 criteria and 35 healthy controls. All participants were evaluated using the K-SADS-PL and completed the Conners' Parent Rating Scale-48 (CPRS-48), Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), Affective Reactivity Index (ARI), Dissociative Experiences Scale (DES), State-Trait Anxiety Inventory–Trait Form (STAI-T), Self-Compassion Scale–Short Form (SCS-SF), and the MOXO d-CPT. Results: Compared with the healthy controls, the ADHD group had higher CPRS-48 and SDQ scores, except for the prosocial behavior subscale. The ADHD group also showed higher ARI and STAI-T scores and lower self-compassion levels, whereas no significant difference was observed in dissociative symptoms. On the MOXO d-CPT, attention, hyperactivity, and timing performance were significantly lower in the ADHD group, while impulsivity performance was comparable between groups. Attention performance was negatively associated with affective reactivity, dissociative symptoms, and trait anxiety, and positively associated with self-compassion. Multiple linear regression analysis identified affective reactivity and dissociative symptoms as independent predictors of attention performance. Multivariable logistic regression analysis demonstrated that paternal psychiatric referral history and MOXO d-CPT hyperactivity performance independently predicted ADHD group membership. Conclusion: The findings indicate that attention performance in ADHD is more strongly associated with psychological processes evaluated within the framework of Polyvagal Theory than hyperactivity, impulsivity, or timing performance. Combining psychometric measures with objective performance tests may provide a complementary approach to a more comprehensive assessment of ADHD.
Benzer Tezler
- Genç yetişkin bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomlarının yeme davranışları, yeme farkındalığı, yeme üzerindeki kontrol davranışları, diyet öz yeterliliği ve Akdeniz diyetine bağlılık ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) symptoms and eating behaviors, eating awareness, eating control behaviors, diet self-efficacy and adherence to a Mediterranean diet in young adults
FEYZA NUR BAŞARIR SİVRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİzmir Demokrasi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA BATU
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı erişkinlerde yavaş bilişsel tempo semptomlarının depresif belirtiler ve duygu düzenleme güçlüğü ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of sluggish cognitive tempo symptoms with depressive symptoms and emotion regulation difficulties in adults diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
CENGİZ GÖKCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN EMREM BEŞTEPE
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu(DEHB) tanılı6-12 yaş çocuklarda, serum iştah hormonları ve melatoninseviyelerinin; DEHB semptomları, uyku sorunları ve işlevselliküzerine etkisinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması
Comparison of the effects of serum appetite hormone and melatonin levels on adhd symptoms, sleep problems, and functionality in children aged 6–12 years diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and healthy controls
AYBİKE AYDIN OKUYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Psikiyatriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
- Alkol kullanım bozukluğu olan bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu semptomlarının erken dönem uyum bozucu şema ve şema modlarla ilişkisi
The relationship of attention deficit hyperactivity disorder symptoms with early maladaptive schemas and schema modes in individuals with alcohol use disorder
YAĞMUR KARACA TÜZÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriSağlık BakanlığıRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARDA KARAGÖL
- Uyuşturucu madde kullanıcılarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomları ile saldırganlık, kendine zarar verme ve intihar davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) symptoms and aggression, self-harm and suicidal behaviors in drug users
ORHAN GAZİ ÇANKAYA