Ortaçağ siyasetnamelerinde hukukun yansımaları: Karşılaştırmalı bir analiz
Reflections of law in Medieval political treatises: A comparative analysis
- Tez No: 1024522
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR AKSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İdeal yönetim arayışında olan siyasetnameler, yazıldıkları dönemin sorunlarına çözüm bulmayı amaçlar ve söz konusu çözüm arayışlarında hukuktan ve hukuki kavramlardan yardım alırlar. Siyasetnamelerde yer edinen sorunlar, yazıldıkları dönemin sorunları olduğuna göre, bu sorunlara yönelik hukuk ve hukuki kavramlar yardımıyla ulaşılan çözümler de yine yazıldıkları döneme ilişkin çözümlerdir. O halde, Ortaçağ siyasetnamelerinde, Ortaçağ'ın sorunlarına ve bu sorunlara ilişkin çözüm arayışlarına ulaşmak mümkündür. Ortaçağ'da Avrupa ve Türk coğrafyası olmak üzere iki farklı coğrafya dikkate alındığında, benzer sorun ve çözümlerle karşılaşılabileceği gibi farklı sorun ve çözümlerle de karşılaşılabilir. Çünkü Avrupa ve Türk coğrafyası, iki farklı yönetim hukukunun var olduğu coğrafyalardır. Söz konusu yönetim hukuklarının farklılaşmasında etkili olan belki de en önemli husus dindir. Ortaçağ Avrupası'nda Hıristiyanlık, Türk coğrafyasında ise İslamiyet oldukça etkilidir. Dinlerin bu güçlü etkisi yönetim hukukunun yanında, siyasetnamelere de yansımaktadır. Böylece, aynı dönemde farklı dinlerin etkisindeki farklı coğrafyalarda kaleme alınan aynı tür eserlerde, hukuk ve hukuki kavramlar açısından benzerlikler ve farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı ise izah edilen benzerlikler ve farklılıkları karşılaştırarak tespit etmek ve farklı coğrafyalardaki aynı tür eserlerin farklı hukuki kavramlar ortaya çıkardığına dikkat çekmektir. Bu bağlamda, karşılaştırmalı analizde kullanılmak için bazı hukuki kavramlar belirlenmiş ve çalışmaya konu siyasetnameler, nitel araştırma yöntemlerine dayalı içerik analizi tekniği ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda tespit edilen benzerliklere her iki coğrafyada iki farklı hukuk türünün yer alması ve din kaynaklı hukuk türlerinin beşerî kaynaklı hukuk türlerinden hiyerarşik olarak üstün olması örnek olarak verilebilir. Farklılıklarda ise Türk coğrafyasının aksine Avrupa'daki din adamlarının yargı yetkisine haiz olması hususu dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
Political treatises in search of ideal governance aim to find solutions to the problems of the time they were written and rely on law and legal concepts in their search for solutions. Since the problems mentioned in political treatises are the problems of their era, the solutions reached with the help of law and legal concepts are also solutions related to that period. Therefore, in medieval political treatises, it is possible to see the problems of the Middle Ages and the search for solutions to these problems. When considering two different regions in the Middle Ages, namely Europe and the Turkish lands, one might encounter similar problems and solutions as well as different ones. Because the European and Turkish geographies are regions where two different administrative laws exist. Perhaps the most important factor influencing the differences in these administrative laws is religion. In medieval Europe, Christianity, and in the Turkish geography, Islam was quite influential. The strong influence of religions is reflected not only in administrative law but also in political treatises. Thus, in the same period, in works of the same type written in different regions under the influence of different religions, similarities and differences in terms of law and legal concepts emerge. The aim of this study is to identify the explained similarities and differences by comparing them and to draw attention to the fact that works of the same type in different geographies produced different legal concepts. In this context, some legal concepts were identified for use in comparative analysis, and the political plans studied were analyzed comparatively using a content analysis technique based on qualitative research methods. As an example of the similarities found in the study, it can be noted that there are two different types of law in both regions, and that laws based on religious sources are hierarchically superior to laws based on human sources. As for the differences, it is notable that, unlike in the Turkish context, clergy in Europe have judicial authority.
Benzer Tezler
- Âdâbu'l-Harb ve'ş-Şecâ'a adlı eserin tercüme ve tanıtımı
Translation and introduction of Âdâbu'l-harb ve'ş-Şecâ'a
RAZİYE ÇALIMLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH DUMAN
- Ortaçağ İslâm siyâsetnâme geleneğinde ordu ve savaş sanatı
Army and the art of war in the medieval Islamic siyâsetnâme tradition
AYTEN ÇAKAR
- Siyasetnamelere göre Karahanlılar ve Gazneliler devletlerinde hukuk anlayışının temelleri
The basis of understanding of law in the states of Karahanids and Ghaznavids according to political treatites
ÖZGÜR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZBEK