Biyomimikri tabanlı STEM eğitimi aracılığı ile öğrencilerin ekolojik ve sürdürülebilirlik farkındalıklarının araştırılması
Investigating students' ecological and sustainability awareness through biomimicry-based STEM education
- Tez No: 1024652
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTAÇ KARAKAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Biyomimikri, Fen bilgisi eğitimi, STEAM eğitimi, Biomimicry, Science education, STEAM education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, biyomimikri tabanlı STEM eğitimi bağlamında uygulanması yoluyla ortaokul öğrencilerinin ekolojik ve sürdürülebilirlik farkındalıklarının nasıl etkilendiğini incelemektir. Çalışma, temel nitel araştırma deseninde yürütülen bir araştırma olup çalışma grubunu bir devlet ortaokulunda öğrenim gören beşinci sınıf düzeyindeki 27 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde öğrencilerin yarı yapılandırılmış bireysel ve odak grup görüşme formları, yansıtma günlükleri, araştırmacı gözlem notları ve doküman analizi amacıyla öğrenci çalışma kağıtları kullanılmıştır. Uygulama, altı haftalık bir süreçte gerçekleştirilen biyomimikri tabanlı STEM etkinliklerinden oluşmuştur. Bu süreçte öğrenciler doğadaki canlıların yapı, süreç ve sistem düzeylerinden esinlenerek sürdürülebilir tasarımlar geliştirmişlerdir. Elde edilen veriler sistematik kodlamaya tabi tutulmuş ve öğrencilerin ekolojik farkındalık, sürdürülebilirlik farkındalığı ve doğadan ilham alma biçimleri açısından kayda değer gelişim sergiledikleri belirlenmiştir. Bulgular; öğrencilerin zihinsel modellerinin, doğayı yalnızca kullanılacak bir kaynak olarak gören araçsal bir çerçeveden onu sistematik bir tasarım rehberi olarak konumlandıran biyosantrik bir bakışa doğru değiştiğini ve form taklidinden işlev ve sistem düzeyindeki taklide doğru ilerlediğini; ekolojik farkındalıkta bilgiden empatiye uzanan duyuşsal bir genişlemeyi; sürdürülebilirliğin soyut bir kavramdan kişisel ve etik bir anlama taşındığını, ancak içselleştirilmesinin kısmi kaldığını betimlemektedir. Öğrencilerin neredeyse tamamı güçlü ve işbirlikli bir yaparak-yaşayarak öğrenme deneyimi yaşarken, bir kısım öğrencinin çevre sorunlarına teknolojik aygıtları çözüm olarak önerdiği beklenmedik bir tekno-çözümcü eğilim belirmiştir. Bu örüntüler, doğa merkezli tasarım deneyimi yoluyla dönüşümsel gelişim şeklindeki üst temada birleşmiştir. Davranışsal aktarım sınırlı kalmış; bulgular, araştırmacının altı hafta ders verdiği tek bir sınıftaki öğrencilerden elde edildiğinden istatistiksel değil analitik genellenebilirlik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine how middle school students' ecological and sustainability awareness is affected through the implementation of biomimicry-based STEM education. The study was conducted using a basic qualitative research design, and the study group consisted of 27 fifth-grade students attending a public middle school. During the data collection process, semi-structured individual and focus group interview forms, reflection journals, researcher observation notes, and student worksheets (for document analysis purposes) were used. The implementation consisted of biomimicry-based STEM activities carried out over a six-week period, during which students developed sustainable designs inspired by the structures, processes, and systems of living organisms in nature.The data obtained were subjected to systematic coding, and it was determined that students demonstrated notable development in terms of ecological awareness, sustainability awareness, and ways of drawing inspiration from nature. The findings describe that students' mental models shifted from an instrumental framework that viewed nature merely as a resource to be used, toward a biocentric perspective that positioned nature as a systematic design guide, progressing from imitation of form toward imitation at the level of function and system; that there was an affective expansion in ecological awareness extending from knowledge to empathy; and that sustainability moved from an abstract concept toward a personal and ethical understanding, although its internalization remained partial. While nearly all students experienced a strong and collaborative learning-by-doing experience, an unexpected techno-solutionist tendency emerged among a subset of students, who proposed technological devices as solutions to environmental problems. These patterns converged into an overarching theme of transformative development through nature-centered design experience. Behavioral transfer remained limited; since the findings were obtained from students in a single classroom taught by the researcher over six weeks, they carry analytical rather than statistical generalizability.
Benzer Tezler
- Yenilikçi biyomalzeme tabanlı yapı ürünlerinin üretimine yönelik bir süreç modeli
A process model for the manufacturing of innovative biomaterial-based building products
ZEHRA GÜLŞAH KOÇ
- Mantar ekolojisi ve biyomimikri ilişkisi: Dokuma tasarımına bir yaklaşım
Relationship between fungal ecology and biomimicry: An approach to weaving design
SEDA UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Giyim EndüstrisiEskişehir Teknik ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SANEM ODABAŞI
- İlkokul öğrencilerine yönelik biyomimikriye dayalı yaratıcılığı destekleyen fen öğretim programının geliştirilmesi: Tasarım tabanlı araştırma
Development of a biomicicry-based science education program for primary school students that supports creativity: Design-based research
GÖZDE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLGE BAL SEZEREL
PROF. DR. EVRİM GENÇ KUMTEPE
- Biyomimikriye dayalı adaptif güneş kırıcı tasarımı
The design of an adaptive shading system based on biomimicry
MOTEZ ALNAJAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
MimarlıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK GÜÇYETER
- Computational generative design with biomimicry towards morphogenesis in digital architecture
Dijital mimaride morfogenetiğe getiren biyomimikli bilgisayarlı genetik tasarım
AMAL BASHIR E ELSHTWEI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
İç Mimari ve DekorasyonÇankaya Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. GÜLRU MUTLU TUNCA