Travmaya bağlı suçluluk ve travmaya bağlı utanç ile travma sonrası stres belirti düzeyi ve depresif belirti düzeyi arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınmanın aracı rolünün incelenmesi
Investigation of the mediating role of experiential avoidance in the relationship between trauma-related guilt and trauma-related shame with post-traumatic stress symptoms and depressive symptoms
- Tez No: 1024768
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TALAT DEMİRSÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Utanç ve suçluluk duyguları ile kaçınma davranışlarının, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve majör depresif bozukluğun (MDB) etiyolojisinde önemli rol oynadığı bilinmektedir. Bu değişkenlerin adı geçen ruhsal bozuklukların etiyolojisine nasıl bütüncül bir anlayış sunduğunu kavramak amacıyla bu çalışmada, travmaya bağlı suçluluk ve travmaya bağlı utanç duygularının travma sonrası stres belirti düzeyi ve depresif belirti düzeyi ile ilişkisinde yaşantısal kaçınmanın aracı rolü sınanmıştır. Araştırmanın örneklemini son 5 yıl içerisinde en az bir travmatik yaşantı deneyimi bildirmiş olan, 20-65 yaşları arasında 350 kişi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği (TSSTÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Travmaya Bağlı Suçluluk Ölçeği (TBSÖ), Travma Sonrası Utanç Ölçeği (TSUÖ) ve Kabullenme ve Eylem Ölçeği-II (KEÖ-II) ölçüm araçları kullanılmıştır. Veriler çevrimiçi ve kolay örnekleme yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS v23.0 programı ve Hayes PROCESS Makrosu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Korelasyon analizleri, tüm araştırma değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde ilişkiler olduğunu göstermiştir. Kurulan aracı modellerin analizi sonucunda yaşantısal kaçınmanın hem travmaya bağlı suçluluk ile TSSB ve depresif belirtiler arasındaki ilişkilerde hem de travmaya bağlı utanç ile TSSB ve depresif belirtiler arasındaki ilişkilerde anlamlı bir kısmi aracı rol üstlendiği saptanmıştır. Elde edilen bulgular, travmatik utanç ve suçluluğun bireyleri yaşantısal kaçınmaya iterek psikolojik belirtileri şiddetlendirdiğini göstermekte; psikolojik esnekliği ve kabulü hedefleyen travma odaklı terapilerin klinik önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
It is well established that feelings of shame and guilt, along with avoidance behaviors, play a significant role in the etiology of post-traumatic stress disorder (PTSD) and major depressive disorder (MDD). To gain a more comprehensive understanding of the etiology of the aforementioned mental disorders, this study tested the mediating role of experiential avoidance in the relationship between trauma-related guilt and shame and levels of post-traumatic stress symptoms and depressive symptoms. The study sample consisted of 350 individuals aged 20–65 who reported experiencing at least one traumatic event within the past 5 years. During the data collection process, the Demographic Information Form, the Posttraumatic Stress Diagnostic Scale (PTDS), the Beck Depression Inventory (BDI), the Trauma-Related Guilt Inventory (TRGI), the Trauma-Related Shame Inventory (TRSI), and the Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II) were used. Data were collected online via convenience sampling. Statistical analysis of the obtained data was conducted using SPSS v23.0 and the Hayes PROCESS macro. Correlation analyses revealed statistically significant and positive relationships among all research variables. Analysis of the established mediational models indicated that experiential avoidance played a significant partial mediating role in the relationships between trauma-related guilt and PTSD and depressive symptoms, as well as between trauma-related shame and PTSD and depressive symptoms. The findings suggest that traumatic shame and guilt drive individuals toward experiential avoidance, thereby exacerbating psychological symptoms; they also highlight the clinical importance of trauma-focused therapies aimed at fostering psychological resilience and acceptance.
Benzer Tezler
- 2020-2021 yılları arasında travma nedeni ile başvuran 15 yaş ve üstü olguların mağdur profili açısından değerlendirilmesi
Evaluation of victim profiles aged 15 and over who applied due to trauma between 2020-2021
SELİN ÇABUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Adli TıpSüleyman Demirel ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN SERHAT GÜRPINAR
- Sığınma evinde kalan şiddet mağduru kadınlar: Anksiyete duyarlığı, travmaya bağlı suçluluk, travma sonrası stres bozukluğu ve psikolojik belirtiler
Sheltered battered women: anxiety sensitivity, trauma related guilt, posttraumatic stress disorder and psychological symptoms
ZELIHA DAMKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiAnkara ÜniversitesiUygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENNUR TUTAREL KIŞLAK
- Fiziksel şiddete maruz kalan kadınlarda algılanan sosyal desteğin, travmaya bağlı suçluluk duygusu, travma sonrası büyüme düzeyi ve psikolojik belirtiler değişkenleri ile arasındaki ilişki
The relationship between perceived social support, trauma-related guilt, posttraumatic growth, and psychological symptoms among women exposed to physical violence
BEGÜM GÜVENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EVİN AYDİN YÖNTEM
- Travma yaşantısı olan bireylerde travma sonrası bilişlerin, travmaya bağlı suçluluğun ve kontrol odağının obsesif-kompulsif bozukluk belirtileri üzerindeki yordayıcı etkisi
The predictor effects of the post-traumatic cognitions, trauma-related guilt and locus of control on obsessive-compulsive disorder symptomology in individuals with trauma experience
GİZEM DOĞRU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
ÖĞR. GÖR. SEDAT IŞIKLI
- Aile içi şiddet mağduru kadınların suçluluk duygusu düzeyleri ve psikolojik dayanıklılıklarının incelenmesi
Examining the level of guilt and psychological resilience of women traumatized by domestic violence
SÜLEYMAN AYHAN ÖRNEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM GÖNENLİ TOKER