Gebelikle ilişkili anksiyete düzeyinin ve gebelik tecrübelerinin incelenmesi: Kabin ekibi üzerine bir araştırma
An investigation of pregnancy-related anxiety and pregnancy experience: A research on cabin crew
- Tez No: 1024846
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI BEYHAN ACAR, ÖĞR. GÖR. EZGİ GÖKSU KÖK KARAKAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Psikoloji, Civil Aviation, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikoloji, Sivil havacılık, Psychology, Civil aviation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Psikolojisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sivil havacılık sektörü, düzensiz mesai saatleri ve yoğun operasyonel dinamikleriyle uçuş personeli üzerinde yüksek düzeyde biyo-psiko-sosyal baskı oluşturan özgün bir çalışma alanıdır. Bu araştırmanın amacı, sivil havacılık sektöründe görev yapan kadın kabin ekibi üyelerinin gebelik sürecinde yaşadıkları anksiyete düzeylerini nesnel olarak belirlemek ve bu sürece eşlik eden öznel bireysel, mesleki ve kurumsal tecrübelerini derinlemesine incelemektir. Araştırmada, karma yöntem benimsenmiş, nicel ve nitel yöntemlere başvurulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'de faaliyet gösteren havayolu şirketlerinde görev yapan ve gebelik sürecinde bulunan 13 kabin ekibi üyesi (kabin memuru ve kabin amiri) oluşturmaktadır. Nicel veriler“Gebelikle İlişkili Anksiyete Ölçeği”(PrAS) ile toplanmış ve betimsel istatistikler açısından analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutu için yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanan veriler tematik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Nicel analiz bulgularına göre, araştırmaya katılan 13 kişilik örneklemde betimsel istatistikler düzeyinde incelenen anksiyete puanlarının ağırlıklı olarak düşük ve orta seviyelerde yoğunlaştığı gözlenmiştir; ancak örneklem büyüklüğünün sınırlı olması nedeniyle bu bulgu istatistiksel bir genelleme değil, betimsel bir eğilim olarak değerlendirilmelidir. Katılımcıların en yoğun kaygıyı doğrudan doğum eyleminin kendisine ve doğum sürecindeki olası risklere yönelik yaşadıkları saptanmıştır. Buna karşın, havacılık sektöründeki katı mesleki estetik norm baskılarına rağmen; personelin gebeliğe bağlı bedensel değişimler ve dış görünüşleri (eski formlarına dönememe vb.) konusunda oldukça düşük bir kaygı taşıdıkları belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen nitel bulgular incelendiğinde ise; havacılığın zorlu operasyonel koşullarının ve gelir düşüşünün gebeler üzerinde belirgin bir stres yarattığı, personelin profesyonel uçucu kimliği ile annelik rolü arasında suçluluk duygusunu da barındıran derin bir içsel çatışma deneyimlediği saptanmıştır. Ayrıca, aktif uçuştan aniden uzaklaşmanın sosyal izolasyona ve üretkenlik kaybı hissine yol açtığı; beden algısı bağlamında ise mesleki estetik baskılardan kurtulmanın verdiği rahatlama ile birlikte doğum sonrası eski forma dönme kaygısının eş zamanlı yaşandığı görülmüştür. Eş ve akran desteğinin bu kaygılarla başa çıkmada koruyucu bir işlev gördüğü belirlenirken; personelin sektörden 7/24 kreş imkânı, alternatif yer görevlendirmeleri ve esnek planlamaları içeren“anne dostu”bir çalışma düzeni talep ettiği öne çıkmıştır. Araştırma sonuçları gebeliğin biyolojik bir olay olmanın ötesinde psikolojik boyutlarını, havacılık sektörü gibi özgül bir alanda ağır iş statüsünde bulunan ve vardiyalı çalışan kabin ekibi üyelerinin mesleki kimlik, gelir düşüşü, izolasyon ve rol çatışmalarının iç içe geçtiği çok boyutlu bir psikososyal dönüşüm olarak deneyimlediğini göstermektedir. Sektöre yönelik temel öneriler; personelin uçuş yapamadığı dönemde alternatif çalışma modellerinin sağlanması, havalimanı kreş desteklerinin sunulması, operasyonel planlamalarda anne dostu esnekliklerin sağlanması ve kurum içi psikolojik destek ağlarının güçlendirilmesi yönündedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to objectively determine the pregnancy-related anxiety levels of female cabin crew members in the civil aviation sector and thoroughly examine their accompanying subjective individual, professional, and institutional experiences. Methodology: A mixed-method approach was adopted. The study group consists of 13 pregnant cabin crew members (flight attendants and pursers) operating in Türkiye. Quantitative data were collected via the“Pregnancy-Related Anxiety Scale”and analyzed using descriptive statistics. Qualitative data gathered through semi-structured interviews were analyzed using thematic analysis. Findings: Descriptive quantitative findings from this small, purposive sample (N=13) indicated that participants' anxiety scores were mostly concentrated at low-to-moderate levels, focusing primarily on childbirth and its risks; given the limited sample size, these findings should be interpreted as an exploratory descriptive trend rather than a generalizable estimate of the broader cabin crew population. Despite strict industry aesthetic norms, anxiety regarding bodily changes and outward appearance (e.g., inability to regain their former shape) was remarkably low. Conversely, qualitative results revealed that tough operational conditions and income loss cause significant stress. Personnel experience a deep internal conflict and guilt between their professional flyer identity and motherhood. Sudden removal from active flight leads to social isolation and a sense of lost productivity. Regarding body image, relief from professional aesthetic pressures and anxiety about returning to pre-pregnancy shape coexist. While partner and peer support help cope with these anxieties, employees strongly demand mother-friendly conditions, including 24/7 daycare, alternative ground duties, and flexible scheduling. Conclusion: Pregnancy for shift-working cabin crew is a multidimensional psychosocial transformation intertwining professional identity, income loss, isolation, and role conflict. Key recommendations include providing alternative ground working models, airport daycare support, flexible operational planning, and strengthening internal psychological support networks.
Benzer Tezler
- Gebelerde bilişsel esneklik ve gebelik ile ilişkili anksiyetenin dikkat işlevlerine etkisinin incelenmesi
Examination of cognitive flexibility and pregnancy-related anxiety in pregnant women's attention function
ASLI DEŞER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
DR. SİBEL TUNÇ KARAMAN
- Haptonomi ve sanal gerçeklik uygulamasının plansız gebeliklerde anksiyete, bağlanma ve gebeliğin kabulüne etkisi: Bebeği hayal edebilmek
The effect of haptonomy and virtual reality on anxiety, prenatal attachment and acceptance of pregnancy in the unplanned pregnant women: Imagining the baby
AYŞE NUR YILMAZ
- Gebelerin gebelikte kendilerini algılama durumları, mutluluk düzeyleri ile prenatal anksiyete arasındaki ilişki
The relationship between pregnant women's self-perception, happiness levels and prenatal anxiety
EYLEM SANDALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EbelikTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR ALPARSLAN
- Primipar gebelerde anksiyete ve prenatal bağlanma: Pandemi sürecinin etkileri
Anxiety and prenatal attachment in primiparal pregnancy: Effects of the pandemic process
ÜMMÜHAN ALKAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Hemşirelikİstanbul Medipol ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ VARIŞOĞLU
- Gebelikte yaşanan anksiyete düzeyinin fetal sağlık anksiyetesine etkisi
The effect of anxiety level during pregnancy on fetal health anxiety
GAMZE DAĞCIOĞLU KONUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EbelikOndokuz Mayıs ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE KOÇ