Psikiyatri kliniklerinde çalışan hemşirelerde vicdan stresi ile merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkide hastane etik ikliminin aracı rolünün değerlendirilmesi
Assessment of the mediating role of hospital ethical climate in the relationship between conscience stress and compassion fatigue in psychiatric nurses
- Tez No: 1024955
- Danışmanlar: PROF. DR. RAHİME AYDIN ER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Nursing, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Psikiyatri hemşireliği, etik iklim, vicdan stresi, merhamet yorgunluğu, yapısal eşitlik modeli, Psychiatric nursing, ethical climate, moral stress, compassion fatigue, structural equality model
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Psikiyatri Kliniklerinde Çalışan Hemşirelerde Vicdan Stresi ile Merhamet Yorgunluğu Arasındaki İlişkide Hastane Etik İkliminin Aracı Rolünün Değerlendirilmesi Amaç: Psikiyatri klinikleri, hemşirelerin hastaların kırılganlıklarına doğrudan tanıklık ettikleri özgün bakım ortamlarıdır. Bu ortamlarda hastaların iletişimde yaşadıkları güçlükler, duygudurum dalgalanmaları ve karar verme kapasitelerindeki sınırlılıklar, etik ikilemleri daha karmaşık hâle getirirken hemşirelerde merhamet yorgunluğu riskini artırmaktadır. Bu tür etik ve duygusal zorlukların şiddeti ve yönetimi, algılanan kurumsal etik iklim ile ilişkilendirilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'de psikiyatri kliniklerinde görev yapan hemşirelerin vicdan stresi ve merhamet yorgunluğu düzeylerini belirlemek, bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemek ve hastane etik ikliminin bu ilişkideki rolünü değerlendirmektir. Yöntem: Bu kesitsel ve analitik tipteki araştırma, Ekim 2024 ile Şubat 2025 tarihleri arasında, farklı coğrafi bölgelerdeki hastanelerin psikiyatri kliniklerinde en az altı aydır çalışan 328 hemşireyle yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Vicdan Stresi Ölçeği, Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği ve Hastane Etik İklim Ölçeği kullanılarak yüz yüze ve çevrim içi anketler aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, gruplar arası farkları belirlemek amacıyla Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H ve Dunn testleri; değişkenler arası ilişkileri incelemek için Spearman's rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca yapısal modelin sınanmasında yol (path) analizi uygulanmış ve bu analizde Maximum Likelihood yöntemi uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların vicdan stresinin düşük, merhamet yorgunluğunun ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hastane etik iklimine yönelik algılarının orta-yüksek düzeyde olumlu olduğu saptanmıştır. Vicdan stresi ile merhamet yorgunluğu arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Buna karşın, etik iklim algısı ile hem vicdan stresi hem de merhamet yorgunluğu arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca, etik iklimin, vicdan stresi ile merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkide düzenleyici (moderatör) bir rol üstlendiği görülmüştür. Bu bağlamda, etik iklimi daha olumlu algılayan hemşirelerde vicdan stresinin merhamet yorgunluğu üzerindeki etkisinin azaldığı ortaya konmuştur. Sonuç: Çalışmanın bulguları, örgütsel etik iklimin yalnızca hemşirelerin etik algılarını şekillendirmekle kalmayıp, aynı zamanda vicdan stresi ve merhamet yorgunluğu gibi mesleki zorlanmalar üzerinde koruyucu bir rol üstlenebileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, etik değerlere dayalı güçlü bir kurum kültürü oluşturmak; psikiyatrik bakım ortamlarında hemşirelerin duygusal yükünü azaltmak, mesleki doyumlarını artırmak ve iyi oluşlarını desteklemek açısından öncelikli bir strateji olarak değerlendirilmelidir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Assessment of the Mediating Role of Hospital Ethical Climate in The Relationship between Conscience Stress and Compassion Fatigue in Psychiatric Nurses Objective: Psychiatric clinics are unique care settings where nurses directly witness the vulnerability of patients. In these environments, patients' communication difficulties, mood swings, and limited decision-making capacities complicate ethical dilemmas and increase the risk of compassion fatigue in nurses. The severity and management of such ethical and emotional challenges of such challenges are associated with the perceived organisational ethical climate. The aim of this thesis study is to determine the levels of conscience stress and compassion fatigue among nurses working in psychiatric clinics in Türkiye, to examine the relationship between these two variables, and to evaluate the role of the hospital ethical climate in this relationship. Method: This cross-sectional and analytical study was conducted between October 2024 and February 2025 with 328 nurses who had been working in psychiatric clinics of hospitals in different geographical regions for at least six months. Data were collected through face-to-face and online surveys using the Personal Information Form, Conscience Stress Scale, Compassion Fatigue Short Scale, and Hospital Ethical Climate Scale. In addition to descriptive statistics, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, and Dunn tests were used to determine differences between groups, and Spearman's rho correlation analysis was used to examine relationships between variables. Path analysis was applied to test the structural model, and the Maximum Likelihood method was used in this analysis. Results: Participants' conscience stress was found to be low, while compassion fatigue was found to be moderate. It was found that their perceptions of the hospital's ethical climate were moderately to highly positive. A positive and moderately significant relationship was found between moral stress and compassion fatigue. However, negative and weakly significant relationships were found between ethical climate perceptions and both moral stress and compassion fatigue. Furthermore, it was observed that the ethical climate played a moderating role in the relationship between conscience stress and compassion fatigue. In this context, it was found that the effect of conscience stress on compassion fatigue was reduced in nurses who perceived the ethical climate more positively. Conclusion: The findings of the study reveal that the organisational ethical climate not only shapes nurses' ethical perceptions but also plays a protective role in professional challenges such as moral stress and compassion fatigue. In this regard, establishing a strong institutional culture based on ethical values should be considered a priority strategy for reducing nurses' emotional burden, increasing their professional satisfaction, and supporting their well-being in psychiatric care settings.
Benzer Tezler
- Psikiyatri kliniklerinde çalışan hemşirelerde duygusal zeka ve iletişim becerileri ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between the emotional intelligence and communication skills of the nurses working at psychiatric clinics
MİHRİBAN TUNCER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
HemşirelikGataRuh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL DEMİRALP
- Psikiyatri kliniklerinde çalışan hemşirelerde mesleğe bağlılık ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki
The relationship between professional commitment and organisational commitment in nurses working in psychiatric clinics
YUSUF ENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık Yönetimiİstanbul Aydın ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA ŞAHİN ÇİÇEK
- Erenköy Ruh ve Sinir Hstalıkları Hastanesinde Psikiyatri Kliniklerinde çalışan hemşirelerde çalışma ortamına bağlı ruhsal travmanın değerlendirilmesi
Assessment of psychological trauma depending on working conditions in nurses working in Psychiatric Clinics in Erenköy Mental and Nervous Diseases Hospital
HAVVA KANDİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TAMER AKER
- Psikiyatri kliniklerinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin araştırılması
A research on the burnout level of the nurses working at psychiatry clinics
ÖZLEM SİNAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. YASEMİN KUTLU
- Psikiyatri kliniğinde çalışan hemşirelerde iş doyumu, tükenmişlik düzeyi ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Examination job satisfaction, burnout level and related variables in nurses working in psychiatry clinic
HÜLYA KEMERÖZ KARAKAYA