Tıp etiği açısından ve halk sağlığı perspektifinden 65 yaş ve üstü bireylerde aşı kararsızlığının üç COVİD-19 aşısı özelinde araştırılması
Investigation of vaccine hesitancy in individuals aged 65 and over from a medical ethics and public health perspective focusing on three COVID-19 vaccines
- Tez No: 1025063
- Danışmanlar: PROF. DR. SULTAN ALAN, PROF. DR. HAKAN DEMİRHİNDİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Deontoloji ve Tıp Tarihi, Public Health, Medical History and Ethics
- Anahtar Kelimeler: Biontech aşısı, COVID 19 aşıları, Tıp etiği, Biontech vaccine, COVID 19 vaccines, Medical ethics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, COVID-19'un etkilerinin azaltılabilmesi için geliştirilen Sinovac, Biontech ve Turkovac aşılarının Türkiye'de uygulanma süreci ile 65 yaş ve üzeri bireylerde aşı kararsızlığı arasındaki ilginin etik ve halk sağlığı boyutunu incelemek amacıyla, yüz yüze derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak kalitatif olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi kullanılarak, Mersin il ve ilçe merkezlerinde ikamet etmekte olan, 65-90 yaş aralığında 30 katılımcıya ulaşılmıştır. Veri toplama süreci 09 Haziran 2023-14 Eylül 2024 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Veriler, demografik özellikler ve aşı kararsızlığına dair görüşlerin yer aldığı yüz yüze derinlemesine görüşme formu ile toplanmıştır. Katılımcılarla görüşmeler ortalama 40-50 dakika sürmüştür. Görüşmelerde elde edilen nitel veriler Coalazzi'nin fenomenolojik analiz yöntemi kullanılarak kodlamalar yapılmıştır. Araştırmada aşı karşıtı ve aşı yanlısı görüşlerden oluşan iki ana tema oluşturulmuş, bu temalara bağlı olarak aşı kararsızlığıyla ilgilendirilen 10 koda, aşı yanlılığıyla ilgilendirilen 18 koda ve alt kodlara ulaşılmıştır. 65 yaş ve üzeri bireylerin COVID-19 salgın döneminde aşı kararsızlığı unsurları arasında etkililik ve güvenliliğe yönelik kaygı, aşının içerdiği maddelere karşı kuşku, ilk doz aşıdan sonra hissedilen yan etkiler, Sinovac ve Biontech aşılarında hissedilen yan etkilerinin farklılığı, hatırlatma dozu sayısını yeterli görme ve Türkiye'de COVID-19 seyrinin hafiflediği inancı ağırlık taşımaktadır. 65 yaş üzeri bireylerde bu dönemde aşı yanlısı unsurlarsa beden fizyolojisinin COVID-19 savunmasında yetersizliği, aşının içerdiği maddelere güven duyma, görsel medya ve bilimsel oturumların etkisi, geçmişte edinilen farklı aşı tecrübesi ile yerli aşı Turkovac'a güven duyulması şeklinde gözlemlenmektedir. Araştırma sonuçları göre 65 yaş ve üzeri bireylerde aşıların kullanım önceliği ve dağıtım sırası, aşı türü tercihini belirlemektedir. Halk sağlığı açısından aşıya ulaşım olanağı, aşı geliştirme zaman aralığı ve ulusal aşıların uygulanması katılımı etkilemektedir. COVID-19 salgının şiddetiyle zorunlu aşılamanın kabul edilirliği ilgilendirilmektedir. Aşı uygulamalarında bireylerde karşılarında ulaşılabilir bir muhatabın bulunduğu algısı, etkin bir aşı dağıtım sistemi oluşturulması, fiziksel mesafede refahın sağlandığı ve ücretsiz aşı erişimi bireyler için zorunlu uygulamada kamuya güven sağlamaktadır. Bunlar zorunlu aşı uygulamalarından yararlananlar için etik açıdan nicel eşitliği sağlamakta, toplumsal faydaya katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research was conducted qualitatively using face-to-face in-depth interviews to examine the ethical and public health dimensions of the relationship between the application process of Sinovac, Biontech, and Turkovac vaccines, developed to mitigate the effects of COVID-19, and vaccine hesitancy in individuals aged 65 and over in Turkey. In the data collection process of the research, the maximum diversity sampling method was used, and 30 participants aged between 65-90 years residing in the city and district centers of Mersin were reached. The data collection process was completed between June 9, 2023, and September 14, 2024. Data were collected using a face-to-face in-depth interview form that included demographic characteristics and opinions regarding vaccine hesitancy. Interviews with participants lasted an average of 40-50 minutes. Qualitative data obtained from the interviews were coded using Coalazzi's phenomenological analysis method. The study identified two main themes: anti-vaccine and pro-vaccine views. Based on these themes, 10 codes associated with vaccine hesitancy, 18 codes associated with vaccine pro-viewership, and their sub-codes were obtained. Factors contributing to vaccine hesitancy among individuals aged 65 and over during the COVID-19 pandemic include concerns about efficacy and safety, doubts about the ingredients in the vaccine, side effects experienced after the first dose, differences in side effects experienced with Sinovac and Biontech vaccines, the perception that the number of booster doses is sufficient, and the belief that the course of COVID-19 has eased in Turkey. Among individuals over 65, pro-vaccination factors during this period include perceived inadequacy of the body's physiology in defending against COVID-19, trust in the vaccine's ingredients, the influence of visual media and scientific sessions, past experiences with different vaccines and confidence in the domestically produced Turkovac vaccine. According to the research results, the priority and distribution order of vaccines in individuals aged 65 and over determine the type of vaccine they prefer. From a public health perspective, access to vaccines, the timeframe for vaccine development, and the implementation of national vaccination programs all influence participation. The severity of the COVID-19 pandemic raises concerns about the acceptability of mandatory vaccination. In vaccination programs, the perception among individuals that there is an accessible point of contact, the establishment of an effective vaccine distribution system, the provision of well-being about physical distancing, and free access to vaccines for individuals all contribute to building public trust in mandatory vaccination practices. These ensure quantitative equity from an ethical standpoint for those who benefit from mandatory vaccination programs, and contribute to societal benefit.
Benzer Tezler
- HASUDER'e kayıtlı halk sağlığı profesyonellerinin gündelik uygulamalarda halk sağlığı etiğine ilişkin farkındalık, tutum ve deneyimleri
Awareness, attitude and experiences of hasuder registered public health professionals regarding public health ethics in daily practices
NERGİS BAŞER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıTrakya ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUZAFFER ESKİOCAK
- Hekimlerin bakış açısı ile vatanlarını terk etmek zorunda bırakılan insanların sağlık hizmetlerine erişiminin tıp etiği açısından değerlendirilmesi: Eskişehir örneği
Medical ethics-related evaluation of access to health services in people forced to leave their homeland from the perspective of physicians: The Eski̇şehi̇r sample
CEM HAKAN BAŞARAN
Doktora
Türkçe
2021
Deontoloji ve Tıp TarihiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMÜR ŞAYLIGİL
- Zorunlu aşılama uygulamalarındaki etik ikilemler
Ethical dilemmas in mandatory vaccination practices
KÜRŞAT EPÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2021
Deontoloji ve Tıp TarihiMarmara ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEFİK GÖRKEY
- Fiziksel şiddete uğramış kadınlar ve tıptan beklentileri: Kadın hasta hakları çerçevesinde bir değerlendirme
Medical approach to women experienced physical v: An evaluation in the context of female patient rights
NEŞE KAYRIN
Doktora
Türkçe
2011
Deontoloji ve Tıp TarihiÇukurova ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELİM KADIOĞLU
- Önerilen tıbbi girişimi reddeden hastanın“karar verme yeterliğinin”psikiyatristler tarafından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ÇAĞRI KALAÇA